Short Reads

WhatsApp- en sms-berichten vallen onder Wet openbaarheid van bestuur

WhatsApp- en sms-berichten vallen onder Wet openbaarheid van bestuur

WhatsApp- en sms-berichten vallen onder Wet openbaarheid van bestuur

15.12.2017 NL law

De Rechtbank Midden-Nederland heeft in een uitspraak van 28 november 2017 (ECLI:NL:RBMNE:2017:5979) voor het eerst geoordeeld dat ook WhatsApp- en sms-berichten onder de reikwijdte van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vallen.

De Wob is van toepassing op documenten (art. 3 lid 1 Wob). Kern van de zaak is  of WhatsApp- en sms-berichten vallen onder de definitie van 'document' in de zin van de Wob. Een document is volgens artikel 1 aanhef en onder a Wob 'een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat'. De rechtbank oordeelt dat WhatsApp- en sms-berichten aan deze definitie voldoen. Hierna worden de verschillende elementen die het documentbegrip bepalen uiteengezet en wordt weergegeven hoe de rechter daarover voor WhatsApp- en sms-berichten oordeelt.

Schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat

De rechtbank gaat allereerst in op de vraag of WhatsApp- en sms-berichten kunnen worden aangemerkt als 'schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat'. Die vraag beantwoordt de rechtbank  positief. Telefoongesprekken vallen niet onder de Wob. Wat is dan het verschil met WhatsApp- en sms-berichten? Volgens de rechtbank vervullen WhatsApp- en sms-berichten weliswaar dezelfde functie als telefoongesprekken, maar WhatsApp- en sms-berichten zijn, anders dan telefoongesprekken, vastgelegd. Overigens vallen schriftelijke verslagen van telefoongesprekken wel onder de Wob. Ook ziet de rechtbank geen relevant onderscheid met e-mails, die wel al onder de reikwijdte van de Wob zijn gebracht. Het 'vluchtigere' karakter van WhatsApp- en sms-berichten vergeleken met e-mails, is geen reden om daar anders over te denken. 'Alledaags gebabbel' in WhatsApp- en sms-berichten houdt geen 'bestuurlijke aangelegenheid' in en valt om die reden niet onder de Wob, aldus de rechtbank.

Bij een bestuursorgaan berustend

In de tweede plaats beoordeelt de rechtbank of WhatsApp- en sms-berichten wel bij een bestuursorgaan berusten. Ook die vraag beantwoordt de rechtbank bevestigend. Interessant is dat de rechtbank van oordeel is dat de documenten niet hoeven te staan op de harde schijf of server van het bestuursorgaan. Dat is volgens de rechtbank in de huidige tijd niet meer vol te houden. De techniek van opslaan mag dan ook niet bepalend zijn. Ook wanneer een digitaal document in de cloud is opgeslagen, berust het bij het betreffende bestuursorgaan, aldus de rechtbank.

Vervolgens maakt de rechtbank een onderscheid tussen telefoons met een abonnement op naam van het bestuursorgaan enerzijds en privételefoons van ambtenaren en bestuurders anderzijds. Alleen berichten op telefoons van de eerste categorie berusten volgens de rechtbank bij het bestuursorgaan. Dit oordeel roept enkele vragen op. Hoe moet bijvoorbeeld worden omgegaan met een privételefoon die wel door het bestuursorgaan wordt vergoed? Zou die vergoeding hier bepalend moeten zijn? En wat te denken van een WhatsApp-bericht van een wethouder of ambtenaar inhoudende een bestuurlijke aangelegenheid dat via een privételefoon wordt verstuurd. Valt deze informatie buiten de Wob enkel omdat het bericht is verzonden met een privételefoon? Dit is wel het gevolg van de rechtbankuitspraak. Zou in dit geval niet gekeken moeten worden naar de functionele relatie tussen het bestuursorgaan en (de inhoud van) het bericht? Wellicht dat in deze situatie betoogd kan worden dat de betreffende informatie bij het bestuursorgaan behoort te berusten. Daarvan lijkt in ieder geval sprake te zijn wanneer het bestuursorgaan door gebruik van privételefoons aan de verplichtingen ingevolge de Wob tracht te ontkomen (vergelijk ABRvS 16 april 2003, ECLI:NL:RVS:2003:AF7374). Het bestuursorgaan zal die informatie dan moeten verzamelen. Hetzelfde zou kunnen gelden voor e-mails vanaf een privé-account.

Voorts rijst de vraag hoe het bestuursorgaan de berichten die via een telefoon zijn verstuurd, gaat achterhalen. Hierbij rijzen netelige privacy- en arbeidsrechtelijke vragen. De rechtbank laat het bij de overweging dat het bestuursorgaan daarvoor 'een methode moet vinden'. In dit geval heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de relevante ambtenaren gevraagd of zij beschikken over informatie over de betrokken bestuurlijke aangelegenheid. Uiteindelijk gaat het er natuurlijk om of het bestuursorgaan rechtens toegang heeft tot de betrokken berichten. Ten slotte is voorstelbaar dat bestuursorganen beleid ontwikkelen over hoe zij omgaan met het versturen van berichten via WhatsApp en sms en dat ook implementeren in de voorwaarden waaronder de zij abonnementen afsluiten of vergoeden.

Related news

20.01.2022 NL law
E-book: belangrijkste ontwikkelingen bestuursrecht en omgevingsrecht 2021 in blogs en podcasts

Articles - De bestuursrechtadvocaten van Stibbe in Amsterdam bloggen regelmatig over actuele onderwerpen op het gebied van het bestuursrecht en het omgevingsrecht. In dit e-book zijn voor u de belangrijkste bestuursrechtelijke blogs en podcasts over 2021 gebundeld. Deze blogs geven een goed beeld van de ontwikkelingen uit het afgelopen jaar. Veel van deze ontwikkelingen zetten zich voort in 2022. Onderwerpen waarover we het komende jaar waarschijnlijk nog veel gaan horen zijn:

Read more

06.01.2022 NL law
De Belgische Raad van State draait de sluiting van culturele instellingen vanwege de coronacrisis terug: een relevante uitspraak voor het Nederlandse coronabeleid

Short Reads - Vanwege de coronacrisis neemt de overheid in België maatregelen, die deels vergelijkbaar zijn met de coronamaatregelen in Nederland. Een van deze maatregelen is de sluiting van binnenruimtes van culturele instellingen. De hoogste bestuursrechter in België – de Raad van State –  heeft deze maatregel tijdelijk geschorst. In dit blogbericht beantwoord ik de vraag welke relevantie deze uitspraak voor de Nederlandse praktijk heeft.

Read more

11.01.2022 NL law
Webinar "Trends en ontwikkelingen in het bestuurs- en omgevingsrecht"

Seminar - Tijdens een webinar op donderdag 20 januari, 15.00 – 17.00 uur, gaan de bestuursrechtadvocaten van Stibbe in op relevante trends en ontwikkelingen in het Bestuurs- en omgevingsrecht. Er wordt teruggekeken op de belangrijkste ontwikkelingen van afgelopen jaar en u wordt geïnformeerd over wat u in 2022 kunt verwachten.

Read more

03.01.2022 NL law
Supreme Court clarifies rent reductions for catering and retail businesses during corona period

Short Reads - On 24 December 2021, the Supreme Court ruled on the preliminary questions of the District Court of Limburg. In these preliminary ruling proceedings, the key question was – in brief – whether tenants of business premises as referred to in Section 7:290 of the Dutch Civil Code (such as hotels, restaurants, cafes and shops) are entitled to a rent reduction as a result of government measures in connection with the corona pandemic and, if so, how that rent reduction should be calculated.  

Read more

06.01.2022 NL law
Evenredige vertegenwoordiging van generaties

Short Reads - Wie aan het einde van het jaar de verkiezing van de muziek Top 2000 een beetje volgt, weet waar de schoen wringt als het gaat om evenredige vertegenwoordiging van de diverse generaties in onze maatschappij. In de bovenste regionen van deze Top 2000 zijn bands uit de jaren zestig, zeventig en tachtig van de vorige eeuw steevast oververtegenwoordigd. Wel veel rock, maar weinig rap. 

Read more

03.01.2022 NL law
Hoge Raad schept duidelijkheid over huurkortingen in coronatijd voor horeca en winkeliers

Short Reads - Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan naar aanleiding van de prejudiciële vragen van de rechtbank Limburg. In deze prejudiciële procedure stond – kort gezegd – de vraag centraal of huurders van 290-bedrijfsruimten (zoals bijvoorbeeld hotels, restaurants, cafés en winkels) als gevolg van overheidsmaatregelen in verband met de coronapandemie aanspraak kunnen maken op vermindering van de huurprijs, en zo ja hoe die vermindering moet worden berekend. 

Read more