Articles

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden – de lege lata, de lege ferenda

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggeven

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden – de lege lata, de lege ferenda

21.06.2017 BE law

De strafrechtelijke aansprakelijkheid voor misdrijven gepleegd in het kader van een rechtspersoon is een klassiek thema uit het ondernemingsstrafrecht.

In een uitvoerige bijdrage in het Tijdschrift voor Strafrecht, bespreekt Hans Van Bavel vooreerst de toerekening van binnen een rechtspersoon gepleegde feiten aan bestuurders en leidinggevenden. Vóór de invoering van art. 5 Sw. bestond bij een aantal auteurs de indruk dat de onmogelijkheid om rechtspersonen strafbaar te stellen, er in de praktijk toe leidde dat de pijlen van het strafrecht soms teveel gericht werden op kaderleden en bestuurders van vennootschappen. De strafuitsluitende verschoningsgrond van art. 5 tweede lid Sw. werd nochtans ingevoerd om terug te komen op bepaalde rechtspraak die misdrijven in hoofde van leidinggevende personen binnen de rechtspersoon bewezen achtte louter op basis van de positie van de betrokkene. De praktijk leert dat de situatie van leidinggevenden op dit punt niet is veranderd, laat staan verbeterd. De regel blijft nochtans dat de strafrechter ook bij natuurlijke personen de persoonlijke daad moet vaststellen waaruit hij de deelname van de beklaagde, als dader of mededader, aan het misdrijf afleidt en dat hij de feitelijke omstandigheden moet vermelden waaruit blijkt dat de rechtspersoon gehandeld heeft door de tussenkomst van de beklaagde.

In de tekst wordt uiteraard eveneens ingegaan op de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van de rechtspersoon/vennootschap zelf. Daarbij wordt verwezen naar heel wat, vaak recente, rechtspraak, vooral m.b.t. de toerekening van misdrijven aan de rechtspersoon. Ook de cumul en de verdeling van de aansprakelijkheden tussen natuurlijke personen en de vennootschap, de strafbare deelneming en de delegatie van verantwoordelijkheden komen aan bod.

Schuldbestanddeel van het misdrijf

Het schuldbestanddeel van het misdrijf, met als ondergrens de onachtzaamheid, kan de grens vormen tussen het strafrecht en andere sanctieregimes. Paradoxaal genoeg vereist de rechtspraak doorgaans wel de vaststelling van een eigen schuldpatroon in hoofde van de rechtspersoon, maar wordt dat vaak niet vereist voor natuurlijke personen. In de bijdrage wordt ervoor gepleit om dit subjectief delictsbestanddeel, waarvan de onachtzaamheid de ondergrens vormt, terug de plaats te geven die het verdient als een volwaardig constitutief bestanddeel van het misdrijf.

De lege ferenda – een vooruitblik

Tot slot wordt in de bijdrage vooruitgeblikt naar wat het voorstel van voorontwerp van boek I van het strafwetboek zou kunnen veranderen aan de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van vennootschappen en hun leidinggevenden. Wat vaststaat, is dat in het nieuwe Strafwetboek de strafuitsluitende verschoningsgrond van artikel 5, tweede lid Sw. zal worden geschrapt. En aangezien het de bedoeling is om het sanctiepakket van het Strafwetboek te diversifiëren en de strafrechter meer flexibiliteit te geven, kan worden verwacht dat ook aan het straffenarsenaal dat aan de rechtspersoon kan worden opgelegd, zal worden gesleuteld.

 

Meer informatie: VAN BAVEL, H., De strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden. De lege lata, de lege ferenda, Tijdschrift voor Strafrecht 2017, afl. 1

Team

Related news

06.02.2020 NL law
Wet zorgplicht kinderarbeid gepubliceerd in het Staatsblad

Short Reads - Op 13 november 2019 is de Wet zorgplicht kinderarbeid in het Staatsblad gepubliceerd. Op grond van deze wet geldt voor elke onderneming die aan Nederlandse eindgebruikers goederen verkoopt of diensten levert dat gepaste zorgvuldigheid moet worden betracht om te voorkomen dat die goederen en/of diensten met behulp van kinderarbeid tot stand zijn gekomen. Het is nog niet bekend wanneer de wet in werking zal treden.

Read more

14.01.2020 EU law
Stibbe launches UBO Webtool

Short Reads - "Determine your UBO for the three Benelux countries"  In Luxembourg, companies and other legal entities have been required to register their UBO(s) since 31 August 2019.  In Belgium, the UBO register is also already operational. Although 30 September 2019 was the formal deadline for registration, Belgian authorities announced they would begin policing non-compliance as from 1 January 2020. The Dutch legislator did not meet the implementation deadline. We expect that the law will not enter into force prior to 1 March 2020.

Read more

06.02.2020 NL law
Het Nederlandse UBO-register: vermoedelijk nog dit voorjaar operationeel

Short Reads - Het is de verwachting dat het Nederlandse Ultimate Beneficial Owner (UBO)-register dit voorjaar operationeel zal zijn. Rechtspersonen moeten zelf informatie over hun UBO’s verzamelen, bijhouden en registreren in het UBO-register. Onze Stibbe UBO Webtool laat zien onder welke voorwaarden een natuurlijk persoon kan worden beschouwd als UBO en bovendien wordt duidelijk welke informatie dient te worden geregistreerd.

Read more

09.01.2020 NL law
Brengt de fraudesignalerende taak van de accountant cruciale waarborgen in ons strafproces in gevaar?

Articles - De druk op de accountants(organisaties) neemt toe als het gaat om de fraudesignalerende taak van de accountant. Het gevolg hiervan is dat accountants(organisaties) potentieel belastende informatie verzamelen, terwijl zij tegelijkertijd verplicht zijn het bevoegd gezag te informeren over onregelmatigheden. Op het moment dat deze informatie wordt opgevraagd, dreigen waarborgen in het strafproces in gevaar te komen.  

Read more

15.01.2020 NL law
Consultatiereactie 'Wet plan van aanpak witwassen'

Short Reads - Soeradj Ramsanjhal, Karlijn van den Heuvel, Djoe Kuils, Rogier Raas, Judica Krikke en Muriël Rosing hebben een reactie ingediend op het concept wetsvoorstel ‘Wet plan van aanpak witwassen’. Dit wetsvoorstel is 2 december 2019 in consultatie gegaan en bevat verschillende voorgestelde wijzigingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme en de Wet op de economische delicten. 

Read more

09.01.2020 BE law
Stibbe announces new Counsel and Of Counsel appointments

Inside Stibbe - Brussels, 9 January 2020 – The Brussels office of Stibbe has promoted Delphine Gillet (EU/Competition), Jan Proesmans (Employment, Benefits, and Pensions) and Sophie Bourgois (Dispute Resolution) to Counsel and Elisabeth Baeyens (Dispute Resolution) to Of Counsel. The new appointments have taken effect on 1 January 2020.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring