Articles

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden – de lege lata, de lege ferenda

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggeven

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden – de lege lata, de lege ferenda

21.06.2017 BE law

De strafrechtelijke aansprakelijkheid voor misdrijven gepleegd in het kader van een rechtspersoon is een klassiek thema uit het ondernemingsstrafrecht.

In een uitvoerige bijdrage in het Tijdschrift voor Strafrecht, bespreekt Hans Van Bavel vooreerst de toerekening van binnen een rechtspersoon gepleegde feiten aan bestuurders en leidinggevenden. Vóór de invoering van art. 5 Sw. bestond bij een aantal auteurs de indruk dat de onmogelijkheid om rechtspersonen strafbaar te stellen, er in de praktijk toe leidde dat de pijlen van het strafrecht soms teveel gericht werden op kaderleden en bestuurders van vennootschappen. De strafuitsluitende verschoningsgrond van art. 5 tweede lid Sw. werd nochtans ingevoerd om terug te komen op bepaalde rechtspraak die misdrijven in hoofde van leidinggevende personen binnen de rechtspersoon bewezen achtte louter op basis van de positie van de betrokkene. De praktijk leert dat de situatie van leidinggevenden op dit punt niet is veranderd, laat staan verbeterd. De regel blijft nochtans dat de strafrechter ook bij natuurlijke personen de persoonlijke daad moet vaststellen waaruit hij de deelname van de beklaagde, als dader of mededader, aan het misdrijf afleidt en dat hij de feitelijke omstandigheden moet vermelden waaruit blijkt dat de rechtspersoon gehandeld heeft door de tussenkomst van de beklaagde.

In de tekst wordt uiteraard eveneens ingegaan op de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van de rechtspersoon/vennootschap zelf. Daarbij wordt verwezen naar heel wat, vaak recente, rechtspraak, vooral m.b.t. de toerekening van misdrijven aan de rechtspersoon. Ook de cumul en de verdeling van de aansprakelijkheden tussen natuurlijke personen en de vennootschap, de strafbare deelneming en de delegatie van verantwoordelijkheden komen aan bod.

Schuldbestanddeel van het misdrijf

Het schuldbestanddeel van het misdrijf, met als ondergrens de onachtzaamheid, kan de grens vormen tussen het strafrecht en andere sanctieregimes. Paradoxaal genoeg vereist de rechtspraak doorgaans wel de vaststelling van een eigen schuldpatroon in hoofde van de rechtspersoon, maar wordt dat vaak niet vereist voor natuurlijke personen. In de bijdrage wordt ervoor gepleit om dit subjectief delictsbestanddeel, waarvan de onachtzaamheid de ondergrens vormt, terug de plaats te geven die het verdient als een volwaardig constitutief bestanddeel van het misdrijf.

De lege ferenda – een vooruitblik

Tot slot wordt in de bijdrage vooruitgeblikt naar wat het voorstel van voorontwerp van boek I van het strafwetboek zou kunnen veranderen aan de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van vennootschappen en hun leidinggevenden. Wat vaststaat, is dat in het nieuwe Strafwetboek de strafuitsluitende verschoningsgrond van artikel 5, tweede lid Sw. zal worden geschrapt. En aangezien het de bedoeling is om het sanctiepakket van het Strafwetboek te diversifiëren en de strafrechter meer flexibiliteit te geven, kan worden verwacht dat ook aan het straffenarsenaal dat aan de rechtspersoon kan worden opgelegd, zal worden gesleuteld.

 

Meer informatie: VAN BAVEL, H., De strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden. De lege lata, de lege ferenda, Tijdschrift voor Strafrecht 2017, afl. 1

Team

Related news

09.02.2022 NL law
Voortgang wetsvoorstel registratie UBO's van trusts en soortgelijke juridische constructies

Short Reads - Op 16 december 2021 heeft de Eerste Kamer de Implementatiewet registratie uiteindelijk belanghebbenden van trusts en soortgelijke juridische constructies (de "Implementatiewet") aangenomen. Enkele onderdelen uit de Implementatiewet zijn op 28 januari 2022 in werking getreden; dat geldt nog niet voor het register voor trusts en soortelijke juridische constructies. Door de korte overgangsperiode (3 maanden) na inwerkingtreding van deze wet dient niettemin tijdig aandacht te worden besteed aan de registratie van UBO('s) van trusts en Nederlandse fondsen voor gemene rekening.

Read more

09.02.2022 NL law
De deadline voor registratie UBO('s) in het UBO-register nadert

Short Reads - Vennootschappen en andere juridische entiteiten hebben tot 27 maart 2022 voor de registratie van hun UBO’s (ultimate beneficial owners) bij het Nederlandse UBO-register. De rechtmatigheid van het UBO-register wordt door de stichting Privacy First betwist en door de Luxemburgse rechter zijn prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie van de EU, maar tot op heden is de UBO-wetgeving in werking en daarmee blijft de verplichting tot registratie actueel.

Read more

09.02.2022 NL law
Verplichte rapportering door accountants over fraude en continuïteit in de controleverklaring

Short Reads - De Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants ("NBA") heeft in 2021 voorgesteld om in de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden ("NV COS") een verplichting voor accountants op te nemen om in de controleverklaring te rapporteren over fraude en continuïteit. Hiertoe heeft de NBA Standaard 700 gewijzigd1.

Read more