Short Reads

Het gelijkwaardigheidsbeginsel als haarlemmerolie

Het gelijkwaardigheidsbeginsel als haarlemmerolie

Het gelijkwaardigheidsbeginsel als haarlemmerolie

16.01.2014 NL law

Het lijkt erop dat het economisch herstel is ingezet. Het tij voor de bouwsector is echter nog niet gekeerd. Nog steeds overtreft het (bestaande) aanbod de vraag en zijn de financieringsmogelijkheden beperkt. Ook verandert de vraag van de markt sneller dan voorheen. Innovatie en kostenefficiëntie moeten de bouwsector weer vlot trekken. 

Een belemmerende factor daarbij lijkt het Bouwbesluit te zijn en met name het rigide karakter van dat Bouwbesluit; niet of nauwelijks wordt gebruik gemaakt van de mogelijkheid om flexibel met het Bouwbesluit om te gaan. Bovendien heeft het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) berekend dat het Bouwbesluit van 2012 ten opzichte van het Bouwbesluit 2003 heeft geleid tot € 500 miljoen aan maatschappelijke kosten. In het recente rapport van het Actieteam praktijktoepassing Bouwbesluit ‘Flexibel omgaan met bouwregelgeving’ wordt opgeroepen om vaker gebruik te maken van het zogeheten ‘gelijkwaardigheidsbeginsel’ dat is opgenomen in het Bouwbesluit. Het gelijkwaardigheidsbeginsel zou niet alleen vaker moeten worden toegepast, maar in dat kader zouden gemeenten moeten worden begeleid bij toepassing van dat beginsel door een Raad voor nationale bouwregelgeving.

Het gelijkwaardigheidsbeginsel is het beginsel dat andere, innovatieve oplossingen en technieken ook acceptabel zijn, mits eenzelfde niveau van veiligheid en/of bescherming wordt gerealiseerd. Ook in het concept van de Omgevingswet, welke wet in 2018 van kracht zou moeten worden, wordt een prominente plek toegekend aan het gelijkwaardigheidsbeginsel, met als doelstelling om meer ruimte te krijgen om een activiteit naar eigen inzicht uit te voeren. Dit zou de flexibiliteit vergroten en de zoektocht naar innovatieve en omgevingsvriendelijke technieken stimuleren. In de Omgevingswet zou dit moeten komen te gelden voor planologische, bouwtechnische, maar ook voor milieuvraagstukken.

Het Bouwbesluit kent dus al de mogelijkheid om het gelijkwaardigheidsbeginsel toe te passen, maar in de praktijk wordt daar niet of nauwelijks gebruik van gemaakt. Of de initiatiefnemer van een plan wordt niet geloofd als het gaat om de uiteenzetting van een gelijkwaardige toepassing, of de kennis en kunde ontbreekt aan de zijde van gemeenten.

De regels worden dus niet, onduidelijk en te rigide toegepast. Het Actieteam stelt een adviesraad voor die met voldoende gezag en expertise kan aangeven of sprake is van een gelijkwaardige oplossing. Primair zou dat moeten gaan gelden voor de uitleg van het Bouwbesluit, maar de raad ziet voor zichzelf ook een toekomstige rol weggelegd in het kader van geluid, geur, luchtkwaliteit, etc. Het blijft een advies, waarbij ook sterk zal worden gekeken naar de geest van de wetgeving en niet alleen naar de letter. Gedachte is dat daardoor vaker gebruik zal worden gemaakt van het gelijkwaardigheidsbeginsel, meer uniform gebruik wordt gemaakt van dat beginsel en dat door middel van precedenten kan worden gedaan aan verwachtingenmanagement. Het is wel aan de initiatiefnemers om hun case te onderbouwen.

Is dit de haarlemmerolie die noodzakelijk is om te komen tot innovatie en kostenefficiëntie? Ja en nee. In de eerste plaats lijkt met deze benadering voorbij te worden gegaan aan het feit dat sterkere deregulering dan thans het geval is zeer wenselijk is. Het zogeheten ‘ontslakken’ van de wet- en regelgeving. Daar is mee begonnen en daarmee moet worden doorgegaan.

Ten tweede, als het EIB becijfert dat het verschil tussen het Bouwbesluit van 2003 en 2012 € 500 miljoen zou zijn, exclusief de kostenbesparing van deregulering van de toetsing, mag toch ook wel de vraag worden gesteld of alle wijzigingen die zijn doorgevoerd in het Bouwbesluit 2012 ten opzichte van 2003 echt nuttig en noodzakelijk waren. Leggen wij de lat van de kwalitatieve normering niet onnodig hoog; kan het af en toe niet met een onsje minder? Dit geldt zowel in het planologisch traject met betrekking tot de bouwregelgeving, maar ook in het milieurechtelijk traject.

In de derde plaats zal de wettelijke verankering van het gelijkwaardigheidsbeginsel nadere aandacht verdienen. Het handelen in strijd met de letter van de wet, maar wel in de geest van de wet, zal bij een bestuursrechter – anders dan het Actieteam stelt – niet altijd mogelijk zijn; het rechtszekerheidsbeginsel speelt ten slotte ook een rol.

Verder is het gelijkwaardigheidsbeginsel in de Omgevingswet wellicht ook een compensatiebeginsel. Iets meer geuremissie hier mag, mits dat wordt gesaldeerd met een stukje geluidsisolatie elders; de proeve van de Omgevingswet is daar niet duidelijk over, maar hier en daar wordt wel aangenomen of betoogd dat dat zou moeten kunnen. Hoe geef je dat handen en voeten? Hoe zwaar weegt geur ten opzichte van geluid? Zijn dat wel communicerende vaten en wat gebeurt er als daar ook de veiligheid en de volksgezondheid aan worden gekoppeld?

Kort en goed: voor wat betreft bouwregelgeving mag af en toe best de vraag zijn of het met een onsje minder toe kan, los van de vraag of door toenemende kennis en kunde, gesteund door een expertisecentrum, het gelijkwaardigheidsbeginsel vaker een oplossing kan bieden. Vanuit de gedachte om een rol te spelen in het kerend economische tij lijkt dat wel van belang. Aanmerkelijk lastiger is het om het gelijkwaardigheidsbeginsel goed te verankeren in de toekomstige Omgevingswet, zeker daar waar het de omgevingsrechtelijke aspecten geluid, geur, luchtkwaliteit, etc. betreft en de daarbij behorende compensatie gedachte. Daar lijkt snel de wal het schip te keren, waarbij de wal het rechtszekerheidsbeginsel is en het schip het gelijkwaardigheidsbeginsel.

Related news

06.12.2018 NL law
Informatieplicht voor energiebesparende maatregelen: uiterlijk op 1 juli 2019 rapporteren

Short Reads - Het was al aangekondigd: een informatieplicht voor in de inrichting getroffen energiebesparende maatregelen. Wij schreven eerder een blog bij het voornemen van de minister hiertoe. Die informatieplicht komt er nu dan toch echt aan: op 3 oktober 2018 stuurde de minister van Economische Zaken ("de minister") het Besluit tot wijziging van het Activiteitenbesluit Milieubeheer in verband met de informatieplicht voor energiebesparende maatregelen naar de Tweede Kamer.

Read more

06.12.2018 NL law
FAQ: gemeentelijke milieuzones en de harmonisatie ervan

Short Reads - In dit blogbericht uit de FAQ-serie staan de milieuzones centraal. We leggen uit wat milieuzones zijn, hoe de milieuzones in Nederland zijn geregeld en hoe het nieuwe beleid voor de harmonisatie van de milieuzones eruit ziet. We doen de aanbeveling om de gemeentelijke milieuzones op een centrale plek te ontsluiten, zodat voor iedereen inzichtelijk is waar milieuzones zijn en welke regels daar gelden voor welke voertuigen.

Read more

13.12.2018 BE law
Bushalte zonder vergunning en veranda zonder architect: valt uw project ook onder de nieuwe regels?

Articles - De Vlaamse Regering voert aanpassingen door aan de vrijgestelde handelingen, handelingen van openbaar belang, vergunningsplichtige functiewijzigingen en handelingen vrijgesteld van de medewerking van een architect. Onder meer wat betreft vrijstellingen en medewerking van een architect, wijzigt er toch wel wat.

Read more

03.12.2018 NL law
Heeft de Klimaatwet toegevoegde waarde naast de Omgevingswet en het Klimaatakkoord?

Articles - De ontwikkelingen rondom het klimaat zijn volop in gang in Nederland. Voor het eerst is een meer ambitieuze klimaatparagraaf opgenomen in een regeerakkoord. Verschillende partijen (overheden, bedrijven, ngo’s) uit vijf sectoren zitten momenteel met elkaar om de klimaattafel om concrete maatregelen vast te leggen in een “Klimaatakkoord”. Ook ligt er sinds kort een voorstel voor een Klimaatwet op tafel waar nagenoeg alle politieke partijen in de Tweede Kamer hun handtekening onder hebben gezet.

Read more

Our website uses cookies: third party analytics cookies to best adapt our website to your needs & cookies to enable social media functionalities. For more information on the use of cookies, please check our Privacy and Cookie Policy. Please note that you can change your cookie opt-ins at any time via your browser settings.

Privacy – en cookieverklaring