Short Reads

De hardheidsclausule en ander maatwerk in het licht van de NOW

De hardheidsclausule en ander maatwerk in het licht van de NOW

De hardheidsclausule en ander maatwerk in het licht van de NOW

13.10.2021 NL law

Uitzonderingen op de NOW zijn volgens de bestuursrechter niet mogelijk door het bewust ontbreken van een hardheidsclausule, maar worden door de minister in bepaalde gevallen wel toegestaan. In dit artikel bespreekt Sandra Putting welke mogelijkheden bestuursorganen en de bestuursrechter hebben om maatwerk te bieden en wordt aan de hand van drie geschilpunten over de NOW beoordeeld hoe die mogelijkheden zijn ingezet of beter hadden kunnen worden ingezet.

Na een korte introductie van de NOW gaat Sandra in op de behoefte aan maatwerk die de laatste jaren in het bestuursrecht (en de maatschappij) sterk is toegenomen. Hoewel er geen vaste definitie voor het begrip maatwerk is, volgt uit de verschillende gehanteerde definities dat maatwerk inhoudt dat men rekening houdt met specifieke gevallen. De wetgever kan het bestuursorgaan mogelijkheden tot maatwerk bieden, enerzijds door het opnemen van discretionaire bevoegdheid (beoordelingsvrijheid en beleidsvrijheid) en anderzijds door het opnemen van een hardheidsclausule in de wetgeving. Daarnaast kan de bestuursrechter eventueel ook maatwerk bieden in de gevallen waarin de wetgeving die ruimte niet biedt, door middel van de contra legem-werking van algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de exceptieve toetsing van lagere wetgeving, waarmee bepalingen in die wetgeving onder bepaalde omstandigheden buiten toepassing kunnen worden gelaten. Ten slotte bespreekt Sandra de door Scheltema geopperde mogelijkheid om het evenredigheidsbeginsel uit artikel 3:4 lid 2 Awb altijd van toepassing te achten.

Na de bespreking van de verschillende maatwerkmogelijkheden in het bestuursrecht richt Sandra zich concreet op de NOW. Uit de NOW-jurisprudentie volgt dat de NOW bewust geen hardheidsclausule is opgenomen en uitzonderingen op de regeling daarom niet mogelijk zijn. De vraag is of de hardheidclausule in de praktijk voor alle geschilpunten over de NOW een uitkomst had kunnen bieden en of het inderdaad zo is dat er geen uitzonderingen op de NOW worden gemaakt. De drie geschilpunten die in dit artikel uitvoerig worden behandeld zijn: (1) geschillen over de peildatumbepaling, (2) geschillen over de (on)mogelijkheid om de omzetdalingsperiode te wijzigen en (3) geschillen over de bepaling van de loonsom. Aan de hand van deze drie punten kijkt Sandra naar de vraag of een hardheidsclausule uitkomst had kunnen bieden, of er op andere wijze maatwerk is geboden (of had kunnen worden geboden) en of de geschilpunten hebben geleid tot wijziging van de NOW (of hadden moeten leiden tot een wijziging).

Uit de analyse van de drie geschilpunten volgt dat de minister in bepaalde gevallen uitzonderingen op de NOW mogelijk maakt. Deze uitzonderingen zijn niet in alle gevallen transparant en kenbaar voor eenieder. In dit licht lag het op de weg van de minister om in de NOW een hardheidsclausule op te nemen. De kanttekening hierbij is dat uit de analyse ook volgt dat een hardheidsclausule niet voor alle besproken discussiepunten een oplossing had kunnen bieden. Een hardheidsclausule betekent nu eenmaal niet dat elke uitzondering mogelijk is. Uit het onderzoek volgt ook dat de minister de NOW op een aantal onderdelen heeft aangepast nadat bleek dat werkgevers in strijd met het doel van de NOW werden benadeeld door bepalingen in de regeling. Het aanpassen van een wettelijke regeling bij onrechtmatige uitkomsten verdient volgens Sandra de voorkeur boven het hanteren van een hardheidclausule. Ten slotte volgt uit het onderzoek dat er ook gevallen zijn waarin de NOW aangepast had kunnen worden of had moeten worden, terwijl dit niet is gedaan. Deze voorbeelden laten zien dat de bestuursrechter de NOW kritischer zou mogen toetsen op rechtmatigheid en op eventuele uitzonderingsmogelijkheden, juist omdat uit de praktijk volgt dat de minister meer mogelijk maakt dan aanvankelijk gedacht.

  • Klik hier voor de bijdrage van S. Putting, ‘De hardheidsclausule en ander maatwerk in het licht van de NOW’, JBplus 2021/10

Stibbe website over de NOW

De ontwikkelingen rondom de NOW-subsidie volgen elkaar in een snel tempo op en blijven door de aanhoudende coronacrisis zeer actueel. Daarom heeft het Stibbe NOW-team een speciale website over de NOW opgezet. Op deze website houdt dit team onder andere literatuur, rechtspraak, regelgeving en nieuwsberichten over de NOW bij. Daarnaast vindt u hier de belangrijkste parlementaire documentatie inzake de NOW. Ook staan op deze website onze short reads met een juridische duiding van de NOW-ontwikkelingen. Kortom, met onze website biedt het Stibbe NOW team u een up-to-date overzicht van de ontwikkelingen en inzicht in de juridische betekenis hiervan.

Related news

20.10.2021 NL law
FAQ: What will change with the entry into force of the Woo compared to the Wob? An update

Short Reads - The Open Government Act (“Woo”) is to replace the Government Information (Public Access) Act (“Wob”). The Woo initiative proposal was passed in the Dutch House of Representatives in 2016; see our earlier Stibbeblog. However, the impact analysis that followed showed that the Woo as proposed was potentially impracticable for local governments. This led to amendments to the bill, which was passed by the House of Representatives on 26 January 2021. 

Read more

13.10.2021 NL law
FAQ: Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt?

Short Reads - Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt? Deze vraag komt meer dan eens aan de orde in geschillen en procedures. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoordt deze vraag onder meer in een uitspraak over pleziervaartuigen en woonschepen in de jachthaven te Kaag (25 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1897).

Read more

20.10.2021 NL law
FAQ: Wat verandert er met de inwerkingtreding van de Woo ten opzichte van de Wob? Een update

Short Reads - De wet open overheid (“Woo”) moet de Wet openbaarheid van bestuur (“Wob”) vervangen. Al in 2016 is het initiatiefvoorstel van de Woo aangenomen in de Tweede Kamer. Hierover kon u eerder een Stibbeblog lezen. De impactanalyse die volgde toonde echter aan dat de Woo zoals voorgesteld mogelijk onuitvoerbaar was voor decentrale overheden. Dit heeft geleid tot wijzigingen in het wetsvoorstel dat op 26 januari 2021 door de Tweede Kamer is aangenomen. 

Read more

12.10.2021 NL law
Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming: Platformarbeid en privaatrecht

Short Reads - Jaap van Slooten schreef mee aan het boek ‘Platformisering, algoritmisering en sociale bescherming’, waarin hij samen met Eric Tjong Tjin Tai (Tilburg University) in het hoofdstuk ‘Platformarbeid en privaatrecht’ ingaat op de vraag in hoeverre privaatrechtelijke regelingen een vorm van sociale bescherming bieden aan werkenden en afnemers van een platform.

Read more

14.10.2021 NL law
Termijn voor het indienen vaststellingsaanvraag NOW-1 loopt af op 31 oktober 2021: strategische handreikingen en juridische aanbevelingen

Short Reads - Op 31 oktober 2021 is het de laatste dag waarop de vaststellingsaanvragen van de NOW-1 subsidie kunnen worden ingediend. Veel werkgevers hebben deze aanvraag al ingediend (en al een vaststellingsbesluit ontvangen) maar ook een aanzienlijk deel van de vaststellingsaanvragen moet nog door het UWV worden ontvangen (zie de Kamerbrief van 20 september 2021). 

Read more