Short Reads

De kloof tussen stad en platteland: gekraai om niets?

De kloof tussen stad en platteland: gekraai om niets?

De kloof tussen stad en platteland: gekraai om niets?

19.09.2019 NL law

In Frankrijk werd het nieuws deze zomer deels beheerst door de juridische strijd over het matineuze gekraai van haan Maurice. Die zomer begon zowat in mei van dit jaar toen het echtpaar Biron een zaak aanhangig maakte bij de rechtbank in Rochefort vanwege overlast van hun buurhaan.

Volgens het echtpaar zou de haan al om halfvijf in de ochtend beginnen met kraaien en daarmee doorgaan tot ver in de middag. Daardoor zou de vakantierust in hun zomerhuis op Île d’Oléron onaanvaardbaar worden verstoord. Een mooie zaak voor een programma als de rijdende rechter zou je denken, maar waarom zoveel aandacht, ook buiten Frankrijk?

Dat heeft alles te maken met het feit dat het echtpaar Biron uit de stad afkomstig was en alleen hun vakanties in het zomerhuis doorbracht. Daarmee werd de zaak rond haan Maurice hét symbool van de kloof – volgens sommigen zelfs strijd – tussen stad en platteland. Een kloof die met de acties van de inmiddels overbekende ‘gele hesjes’ al nadrukkelijk aan de oppervlakte was gekomen. Het echtpaar Biron werd in de rol gedrukt van arrogante stedelingen die met hun geld en macht proberen het platteland hun wil op te leggen. Haan Maurice en zijn eigenaresse werden gezien als de typische vertolkers van de gebruiken en waarden van het platteland, waarvan dierengeluiden nu eenmaal onlosmakelijk onderdeel vormen.

Des te interessanter was daarmee hoe de rechtbank zou oordelen. Deze stelde de Birons in het ongelijk. Onderzoek wees namelijk uit dat het gekraai doorgaans pas om halfzeven begon. Verder was het geluidsniveau met gesloten luiken aanvaardbaar, waarbij het feit dat het een landelijke omgeving betreft een rol speelde. Op het platteland moet meer geluid van dieren worden geduld dan in een stedelijke omgeving. Het echtpaar werd veroordeeld 1000 euro te betalen aan de eigenaresse van de haan wegens de door de zaak veroorzaakte reputatieschade (vgl. het verslag in De Volkskrant van 6 september 2019 en diverse websites van Franse media). Het Franse recht laat daarmee de nodige ruimte voor de bijzondere omstandigheden op het platteland. Nieuwkomers of tijdelijke bewoners zoals toeristen hebben daarmee rekening te houden en kunnen niet hun ‘stedelijke normen’ opleggen als ze op het platteland bivakkeren.

Deze zaak illustreert hoe een doorsnee juridisch geschil de spil kan worden van maatschappelijke polarisatie en richtingenstrijd. Hoe zou een zaak als die van haan Maurice voor de Nederlandse rechter aflopen? Waarschijnlijk op vergelijkbare wijze omdat de Nederlandse rechter alle omstandigheden van het geval bij zijn oordeel betrekt waaronder het agrarische karakter van het gebied en de vraag of degene die klaagt een nieuwkomer is (vgl. ECLI:NL:RBLEE:2006:AV4562, met verwijzingen naar relevante Hoge Raad arresten). Als het een landelijk gebied betreft waar agrarische bedrijvigheid een belangrijke rol speelt, moet een zekere geluidsoverlast als gevolg daarvan worden geaccepteerd (vgl. ECLI:NL:RVS:2009:BI4970). Het Europese recht laat voor deze benadering overigens alle ruimte (ECLI:CE:ECHR:2004:1116JUD000414302).

Het oordeel van de Franse rechter lijkt geaccepteerd te worden door de publieke opinie. Dat zal ook gelden voor de Nederlandse jurisprudentie zoals hiervoor besproken. Daarmee bestaat er op dit punt in ieder geval geen kloof tussen stad en platteland in het recht. Zo bezien kan het recht zelfs heel goed als verbinding tussen de stad en het platteland functioneren.

Toch moet het recht(sbedrijf) zich niet rijk rekenen. Het is namelijk maar de vraag of het recht altijd immuun is voor kritiek in de publieke opinie die zijn grondslag mede vindt in ‘kloofdenken’. Vermoedelijk kunnen juridisch correcte en afgewogen beslissingen in sommige gevallen meer dan ooit op weerstand rekenen. In een dergelijk geval zal de publieke opinie het rechtsbedrijf een spiegel voorhouden. Opereren rechters niet te veel vanuit een ivoren toren? Kunnen zij zich wel verplaatsen in ‘de gewone man’? Is de samenstelling van de rechterlijke macht niet te eenzijdig? Is de taal van rechterlijke uitspraken wel voldoende begrijpelijk? Dat zijn vragen die in ­talrijke rapporten zijn gesignaleerd en die hebben geresulteerd in even zo talrijke verbeterprogramma’s (vgl. publicaties op de site van de Raad voor de Rechtspraak). Sommige met meer en sommige met minder effect. De antwoorden op deze vragen zijn belangrijk voor het gezag van het rechtsbedrijf in de samenleving. Daarmee zijn de genoemde verbeterprogramma’s van vitaal belang voor de acceptatie van de oordelen van de rechterlijke macht.

Het is dus zaak op dit punt waakzaam te zijn en constant naar verbetering te blijven streven. De rechter als verbindende factor is namelijk juist nu nodig omdat de kloof stad-platteland, naast andere kloven, ook in Nederland wordt gevoeld (SCP, Dorpsleven tussen stad en land, 2017). Zo staan, bijvoorbeeld, de komende periode ter uitvoering van de PAS-uitspraak (ECLI:NL:RVS:2019:1603) in dit licht gevoelige onderwerpen op de agenda zoals het terugdringen van de veestapel en het verlagen van de maximumsnelheid op provinciale wegen naar 70 kilometer per uur. Het ligt in de lijn der verwachting dat dit soort maatregelen aan de rechter worden voorgelegd. Goede communicatie over diens (on)mogelijkheden en uitleg over de uitkomsten van de beoordeling zijn dan onontbeerlijk.

Verdwijnt het kloofdenken daarmee? Waarschijnlijk niet. Dat is namelijk meer van – vaak door daarbij garen spinnende (politieke) partijen gevoed – gevoel dan van objectieve factoren afhankelijk. Dat liet ook het Brexit-referendum zien, waarbij de stad contra en het platteland pro Brexit was. Dat ontslaat ons echter niet van de verplichting dit gevoel serieus te nemen zoals de gevolgen van dat zelfde referendum laten zien.

Dit Vooraf wordt gepubliceerd in NJB 2019/1925, afl. 31

Related news

14.05.2020 NL law
Wijziging NOW: voorafgaande instemming over openbaarmaking in NOW op gespannen voet met de Awb en de Wob

Short Reads - Op 2 april 2020 is de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (“NOW”) in werking getreden. De regeling is snel tot stand gekomen als maatregel tegen de nadelige gevolgen van de corona-crisis. In de praktijk bleek dat de regeling onvolkomenheden bevat en wijzigingen en aanvullingen nodig zijn. Op 4 mei 2020 is een regeling tot wijziging van de NOW gepubliceerd in de Staatscourant.

Read more

20.05.2020 NL law
Stibbe in Amsterdam answers questions from consumers, small business foundations and NGOs about the coronavirus [updated]

Inside Stibbe - In a special Q&A (in Dutch), lawyers from our Amsterdam office share their legal expertise and strive to provide answers to questions put to us by consumers, self-employed persons, enterprises large and small, foundations and NGOs as a result of the corona crisis.

Read more

13.05.2020 NL law
Een klein jaar na de PAS-uitspraken: wanneer zijn stikstofrelevante activiteiten toelaatbaar?

Short Reads - Ontwikkelingen in de rechtspraak hebben niet stil gestaan sinds de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘Afdeling’) eind mei 2019 de bekende PAS-uitspraken deed. De Afdeling heeft in een aantal belangwekkende uitspraken enige lijnen uitgezet. In dit blogbericht zetten wij een aantal uitspraken op een rij. Daarbij richten wij ons op de vraag wanneer stikstofrelevante activiteiten na de PAS-uitspraken toelaatbaar zijn.

Read more

13.05.2020 NL law
FAQ: bestuurlijk rechtsoordeel – de mogelijkheden tot bezwaar en beroep en de consequenties van een vernietiging

Short Reads - Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is het besluitbegrip bepalend voor de toegang tot de bestuursrechter. Handelingen van bestuursorganen die geen besluit zijn, kunnen niet aan de bestuursrechter worden voorgelegd. Denk bijvoorbeeld aan het handelen van de overheid als contractspartij of het handelen van de overheid dat slechts feitelijk van aard is.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring