Short Reads

Kamerdebat over digitalisering van de overheid: aandacht voor bescherming burger vereist

Kamerdebat over digitalisering van de overheid: aandacht voor bescher

Kamerdebat over digitalisering van de overheid: aandacht voor bescherming burger vereist

14.10.2019 NL law

Op 24 september 2019 zijn er vier moties in stemming gebracht én aangenomen door de Tweede Kamer. De moties hebben als gemeenschappelijke deler dat ze in het teken staan van de steeds groter wordende digitalisering bij de overheid. Het achterliggende doel van de moties is dat de burger voldoende beschermd moet worden tegen deze digitalisering.

Vier moties aangenomen

De vier moties zijn de volgende, waarbij wij ons in deze blog richten op de laatste motie:

  1. motie van de leden Van der Molen en Middendorp over een centraal meldpunt voor problemen met basisregistraties;
  2. motie van het lid Middendorp over de site MijnOverheid.nl als platform voor digitaal contact tussen overheid en burgers;
  3. motie van de leden Futselaar en Van Raak over laagdrempelige communicatiemogelijkheden bij elke overheidsinstantie;
  4. motie van de leden Verhoeven en Van der Molen over een meldplicht voor ingrijpende algoritmes

Algoritmes voor geautomatiseerde besluitvorming

Laatstgenoemde motie staat in het teken van geautomatiseerde besluitvorming door de overheid. Besluitvorming vindt steeds meer digitaal plaats op basis van algoritmes. Bij zulke besluitvorming komt er geen mens meer aan te pas. Op het eerste gezicht klinkt dit wellicht aantrekkelijk uit een oogpunt van efficiëntie, maar er zijn ook nadelen aan verbonden. Zo vrezen de initiatiefnemers van de motie dat de inzet van algoritmes en de onderliggende databestanden het risico van ongelijke behandeling en uitsluiting met zich kan brengen. Ook menen zij dat de regering momenteel geen goed zicht heeft op de ontwikkelingen en inzet van alle algoritmes die de overheid gebruikt.

Op 31 augustus 2018 heeft de Afdeling advisering van de Raad van State (Afdeling advisering) een ongevraagd advies gegeven over de effecten van de digitalisering voor de rechtsstatelijke verhoudingen. In een eerder Stibbeblogbericht is al uitvoerig ingegaan op de (vergelijkbare) problemen die de Afdeling advisering constateert als besluiten via een geautomatiseerd systeem op basis van algoritmen worden genomen.

De motie over een meldplicht voor ingrijpende algoritmes bouwt hier op voort. De motie is ingediend tijdens het debat in de Tweede Kamer op 10 september 2019 dat werd gevoerd naar aanleiding van het ongevraagde advies van de Afdeling advisering. Alhoewel het Kamerdebat pas ruim een jaar na het uitbrengen van het advies van de Afdeling advisering heeft plaatsgevonden, heeft de politiek niet helemaal stilgezeten. In de tussentijd is er namelijk ook een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht om een voorstel uit te werken voor een zogenoemde 'algoritmewaakhond'. Het idee hierachter is dat er een autoriteit moet komen die controleert of algoritmes niet leiden tot discriminatie én of burgers nog voldoende uitleg krijgen over de besluiten die daarmee genomen zijn.

Het Kamerdebat en de motie 'meldplicht voor ingrijpende algoritmes'

In het Kamerdebat laten verschillende partijen zich opnieuw positief uit over het in het leven roepen van een 'algoritmewaakhond'. Ook de staatssecretaris van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) erkent dat geautomatiseerde besluitvorming via algoritmes kan leiden tot foute toepassingen waarbij de burger de gedupeerde is. De motie 'meldplicht voor ingrijpende algoritmes' beoogt de regeling voor de 'algoritmewaakhond' te vergroten. De Kamer verzoekt de regering namelijk om in de plannen voor die 'algoritmewaakhond' ook een meldplicht op te nemen, zodat er meer zicht komt op allerlei algoritmes die nu zonder enige controle bij verschillende overheidsinstanties tot stand komen.

Strategisch actieplan

In het Kamerdebat laat de staatssecretaris zich verder niet uit over concrete voorstellen die de problemen bij geautomatiseerde besluitvorming moeten oplossen. Wel wijst hij erop dat de Kamer binnenkort drie stukken ontvangt: een brief van de minister van BZK over het beschermen van publieke waarden en mensenrechten, een brief van de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat over het strategisch actieplan kunstmatige intelligentie en een brief van de minister voor Rechtsbescherming over de bescherming tegen risico's van data-analyse door de overheid.

Deze Kamerbrieven en het overkoepelende strategisch actieplan zijn inmiddels op 8 oktober 2019 verschenen. In dit actieplan is te lezen dat de regering op een drietal sporen wil gaan inzetten om de toepassing en ontwikkeling van artificiële intelligentie (AI) in Nederland te versnellen. Vooral spoor 3 en de aanvullende Kamerbrief van de minister voor Rechtsbescherming over spoor 3 zijn relevant voor de problemen die spelen bij geautomatiseerde besluitvorming. Hierin wordt namelijk ingegaan op mogelijke waarborgen tegen de risico's van het gebruik van algoritmes en data-analyse door de overheid.

Stibbe Digital Government pagina

In een bericht dat later zal verschijnen, gaan wij dieper in op de inhoud van het strategisch actieplan en de mogelijke waarborgen die de regering noemt.

Houd hiervoor ook onze nieuwe webpagina in de gaten die in het teken staat van 'Digital Government'. Op deze webpagina houden wij u up-to-date over de groeiende digitalisering bij de overheid door middel van jurisprudentie, kamerstukken, relevante artikelen en onze eigen analyses.

Team

Related news

13.05.2020 NL law
Een klein jaar na de PAS-uitspraken: wanneer zijn stikstofrelevante activiteiten toelaatbaar?

Short Reads - Ontwikkelingen in de rechtspraak hebben niet stil gestaan sinds de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘Afdeling’) eind mei 2019 de bekende PAS-uitspraken deed. De Afdeling heeft in een aantal belangwekkende uitspraken enige lijnen uitgezet. In dit blogbericht zetten wij een aantal uitspraken op een rij. Daarbij richten wij ons op de vraag wanneer stikstofrelevante activiteiten na de PAS-uitspraken toelaatbaar zijn.

Read more

20.05.2020 NL law
Stibbe in Amsterdam answers questions from consumers, small business foundations and NGOs about the coronavirus [updated]

Inside Stibbe - In a special Q&A (in Dutch), lawyers from our Amsterdam office share their legal expertise and strive to provide answers to questions put to us by consumers, self-employed persons, enterprises large and small, foundations and NGOs as a result of the corona crisis.

Read more

13.05.2020 NL law
FAQ: bestuurlijk rechtsoordeel – de mogelijkheden tot bezwaar en beroep en de consequenties van een vernietiging

Short Reads - Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is het besluitbegrip bepalend voor de toegang tot de bestuursrechter. Handelingen van bestuursorganen die geen besluit zijn, kunnen niet aan de bestuursrechter worden voorgelegd. Denk bijvoorbeeld aan het handelen van de overheid als contractspartij of het handelen van de overheid dat slechts feitelijk van aard is.

Read more

14.05.2020 NL law
Wijziging NOW: voorafgaande instemming over openbaarmaking in NOW op gespannen voet met de Awb en de Wob

Short Reads - Op 2 april 2020 is de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (“NOW”) in werking getreden. De regeling is snel tot stand gekomen als maatregel tegen de nadelige gevolgen van de corona-crisis. In de praktijk bleek dat de regeling onvolkomenheden bevat en wijzigingen en aanvullingen nodig zijn. Op 4 mei 2020 is een regeling tot wijziging van de NOW gepubliceerd in de Staatscourant.

Read more

13.05.2020 NL law
Bij zeer locatiespecifieke omstandigheden doorbreekt de goede ruimtelijke ordening het exclusieve toetsingskader van titel 5.2 Wet milieubeheer voor luchtkwaliteit

Short Reads - Titel 5.2 Wm bepaalt dat bij het nemen van een groot aantal ruimtelijke ordeningsbesluiten en besluiten tot verlening van omgevingsvergunningen voor milieu de grenswaarden opgenomen in bijlage 2 Wm in acht moeten worden genomen. Afgevraagd kan dan worden of bij het nemen van ruimtelijke ordeningsbesluiten, zoals de vaststelling van een bestemmingsplan, de goede ruimtelijke ordening (waaronder het aanvaardbaar woon- en leefklimaat) een aanvullende toets kan vergen als dat besluit voldoet aan titel 5.2 Wm.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring