Short Reads

Ook WhatsApp- en sms-berichten op privételefoons vallen onder Wet openbaarheid van bestuur

Ook WhatsApp- en sms-berichten op privételefoons vallen onder Wet ope

Ook WhatsApp- en sms-berichten op privételefoons vallen onder Wet openbaarheid van bestuur

27.03.2019 NL law

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft in een uitspraak van 20 maart 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:899) bevestigd dat ook WhatsApp- en sms-berichten onder de reikwijdte van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) vallen. Dat geldt niet alleen voor WhatsApp- en sms-berichten die staan op werktelefoons, maar ook voor berichten die staan op privételefoons van bestuurders of ambtenaren. Daarmee gaat de Afdeling terecht verder dan de rechtbank (ECLI:NL:RBMNE:2017:5979) in eerste aanleg, die van oordeel was dat de Wob niet van toepassing is op berichten op privételefoons.

In een eerder blogbericht naar aanleiding van de rechtbankuitspraak betoogden wij al dat er goede redenen zijn voor de conclusie dat ook berichten op privételefoons die een bestuurlijke aangelegenheid inhouden bij het bestuursorgaan behoren te berusten.

Documenten

De Wob is van toepassing op documenten (art. 3 lid 1 Wob). Kern van de zaak is  of WhatsApp- en sms-berichten vallen onder de definitie van 'document' in de zin van de Wob. Een document is volgens artikel 1 aanhef en onder a Wob 'een bij een bestuursorgaan berustend schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat'. De Afdeling oordeelt in navolging van de rechtbank dat WhatsApp- en sms-berichten aan deze definitie voldoen. Hierna worden de verschillende elementen die het documentbegrip bepalen uiteengezet en wordt weergegeven hoe de Afdeling daarover voor WhatsApp- en sms-berichten oordeelt.

Schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat

De Afdeling gaat allereerst in op de vraag of WhatsApp- en sms-berichten kunnen worden aangemerkt als 'schriftelijk stuk of ander materiaal dat gegevens bevat'. De Afdeling is van oordeel dat dergelijke berichten kunnen worden aangemerkt als 'ander materiaal dat gegevens bevat'. Daarbij betrekt zij dat het begrip document blijkens de wetsgeschiedenis een ruime betekenis heeft. Ook heeft de wetgever er acht op geslagen dat de ontwikkeling van de computertechniek naar verwachting tot nieuwe gegevensdragers zal leiden.

Telefoongesprekken vallen niet onder de Wob. Wat is dan het verschil met WhatsApp- en sms-berichten? Volgens de Afdeling is van belang dat bij WhatsApp- en sms-berichten onder meer andere documenten meegestuurd kunnen worden of daarin kunnen worden opgenomen. Daarmee lijken deze berichten op e-mails, die ook onder de Wob vallen. De informele en vluchtige aard van  WhatsApp- en sms-berichten doet niet ter zake, omdat de aard van het materiaal geen rol speelt bij de invulling van het documentbegrip, aldus de Afdeling.

Bij een bestuursorgaan berustend

In de tweede plaats beoordeelt de Afdeling of WhatsApp- en sms-berichten wel bij een bestuursorgaan berusten. Ook die vraag beantwoordt de Afdeling bevestigend. De documenten hoeven volgens de Afdeling niet te staan op de harde schijf dan wel externe server of in de cloud.

Vervolgens oordeelt de Afdeling overeenkomstig de rechtbank dat WhatsApp- en sms-berichten op werktelefoons van bestuurders of ambtenaren berusten bij het bestuursorgaan wanneer de inhoud van de berichten een bestuurlijke aangelegenheid betreft.

In het oog springt dat de Afdeling, anders dan de rechtbank, van oordeel is dat ook berichten op privételefoons onder omstandigheden bij het bestuursorgaan behoren te berusten. Dat is het geval wanneer de berichten bestemd zijn voor het bestuursorgaan als zodanig. Daarvan is sprake wanneer de inhoud van de berichten een bestuurlijke aangelegenheid betreft. Deze benadering is toe te juichen. De Afdeling kijkt naar de functionele relatie tussen het bestuursorgaan en (de inhoud van) het bericht; een suggestie die wij ook deden in het eerder genoemde blogbericht. Daarnaast schreven wij in dat blogbericht dat betoogd kan worden dat de betreffende informatie bij het bestuursorgaan behoort te berusten, wanneer het bestuursorgaan door gebruik van privételefoons aan de verplichtingen van de Wob tracht te ontkomen. Het is goed te zien dat ook de Afdeling wijst op het risico dat een verschuiving zou kunnen plaatsvinden naar privégegevensdragers met het doel de toepassing van de Wob te ontlopen. Daaraan voegt de Afdeling toe dat wanneer de toepassing van de Wob zou worden bepaald door de 'concrete gegevensdrager waarop de informatie staat' dit ongewenst en willekeurig is. Ons inziens zou het voorgaande ook kunnen gelden voor e-mails vanaf een privé-account, of voor berichten die zijn opgeslagen op een (privé) pc of tablet. Het had voor de hand gelegen als de Afdeling zich daarover in deze richtinggevende uitspraak ook had uitgelaten. Dat heeft de Afdeling niet gedaan en toekomstige rechtspraak zal uitsluitsel moeten bieden.

Werkprotocollen

Vervolgens rijst de vraag hoe het bestuursorgaan de berichten die via een privételefoon zijn verstuurd, gaat achterhalen. Hierbij rijzen netelige privacy- en arbeidsrechtelijke vragen. Volgens de Afdeling kan hierin worden voorzien door middel van 'werkprotocollen' voor de omgang met berichten op telefoons. De Afdeling ziet het privacy aspect als minder problematisch, omdat deze voorziening niet ziet op de privételefoon zelf, maar op de gegevens voor zover die een bestuurlijke aangelegenheid betreffen en bestemd zijn voor het bestuursorgaan. Dat het voor de uitvoeringspraktijk van het bestuursorgaan belastend kan zijn als WhatsApp- en sms-berichten onder de Wob vallen, is voor de toepasselijkheid niet relevant. Daarbij komt dat de weigeringsgronden van de Wob voor het openbaar maken van informatie ook onverkort voor dergelijke berichten gelden, aldus de Afdeling.

Klare taal

Ten slotte valt positief te waarderen dat de Afdeling in rechtsoverweging 7.1 onder het kopje 'Wat betekent dit nu?' nog eens in heldere bewoordingen opschrijft wat de kern van haar uitspraak is. Daarbij is het wel oppassen geblazen. Het kan zomaar zijn dat in deze overwegingen toch nog iets nieuws of anders te lezen is dan in de voorgaande overwegingen. Zo overweegt de Afdeling in dit geval dat de werknemer de werkgerelateerde berichten op zijn privételefoon zo nodig moet overdragen aan zijn werkgever wanneer de werkgever daarvoor een regeling heeft gemaakt. Dat is concreter dan wat de Afdeling eerder in overweging 5 noteert. Op zich is dat geen probleem, omdat de klare-taaloverweging onderdeel uitmaakt van de uitspraak. Maar het loont de moeite om die overweging wel steeds goed te lezen.

Team

Related news

02.10.2019 EU law
Seminar: Data protection implications of (a no-deal) Brexit

Seminar - On October 2nd at 4 pm, we organize a seminar where we will discus the implications of a (no-deal) Brexit on data protection.  These issues affect all businesses interacting between UK and EEA (including EU) and which send or receive data to and from UK. We will highlight the main challenges both in the case of a hard Brexit on 31 October 2019 and in other scenarios. We will also offer guidelines to help your organisation mitigate the respective risks.

Read more

18.09.2019 NL law
Consultatie herijking Grondwetsherzieningsprocedure: Tweede Kamer gekozen na eerste lezing moet tweede lezing afronden

Short Reads - Op 3 september 2019 is een internetconsultatie gestart over een wetsvoorstel dat onduidelijkheden moet wegnemen over de tweede lezing van Grondwetsherzieningsvoorstellen. Kort gezegd komt het wetsvoorstel er op neer dat de Tweede Kamer die aansluitend op de eerste lezing wordt gekozen, de tweede lezing moet afronden. Gebeurt dat niet dan vervalt het voorstel van rechtswege. Daarmee borduurt de regering voort op haar eerdere Kamerbrief van 21 februari 2019 waarin zij haar visie over de procedure tot herziening van de Grondwet uit de doeken doet (Kamerstukken II 2018/19, 31 570, 35).

Read more

19.09.2019 NL law
De kloof tussen stad en platteland: gekraai om niets?

Short Reads - In Frankrijk werd het nieuws deze zomer deels beheerst door de juridische strijd over het matineuze gekraai van haan Maurice. Die zomer begon zowat in mei van dit jaar toen het echtpaar Biron een zaak aanhangig maakte bij de rechtbank in Rochefort vanwege overlast van hun buurhaan.

Read more

06.09.2019 NL law
Afdeling onderstreept belang van onderzoek naar harde plancapaciteit bij toestaan van nieuwe stedelijke ontwikkeling en geeft daarvan definitie

Short Reads - De Ladder voor duurzame verstedelijking is verankerd in artikel 3.1.6 lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening en houdt de verplichting in om bij het toestaan van een nieuwe stedelijke ontwikkeling te motiveren dat daaraan behoefte bestaat. Hiermee wordt beoogd leegstand en onnodige bebouwing te voorkomen en zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren. Onlangs is over dit onderwerp een Kamerbrief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verschenen naar aanleiding van onderzoek naar de werking van de Ladder voor woningbouw.

Read more

18.09.2019 NL law
Geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel, wat nu?

Short Reads - Zoals bekend heeft de Afdeling op 29 mei 2019 (Amsterdamse dakopbouw,) de eisen voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel versoepeld. Het perspectief van de burger staat sindsdien centraler. Dat plaatst overheden voor een nieuw probleem: hoe te handelen als een bindende toezegging is gedaan die niet (meer) nagekomen kan of mag worden? Daarover heeft de Afdeling nauwelijks iets gezegd.

Read more

06.09.2019 NL law
Het Klimaatakkoord: sectortafel elektriciteit

Short Reads - Op 28 juni 2019 is het Klimaatakkoord gepresenteerd. In het Klimaatakkoord is aan vijf sectortafels uitgewerkt op welke wijze Nederland uitvoering gaat geven aan de op internationaal niveau gemaakte klimaatafspraken. In dit blogbericht lichten wij toe wat de belangrijkste uitdagingen zijn voor de sectortafel elektriciteit en hoe de komende jaren aan die uitdagingen uitvoering wordt gegeven.   

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring