Short Reads

Casus Lotto c.s.: Aanpassing naam vergunninghouder bij nieuwe rechtsvorm? Let op de eisen van het Unierecht!

Casus Lotto c.s.: Aanpassing naam vergunninghouder bij nieuwe rechtsvo

Casus Lotto c.s.: Aanpassing naam vergunninghouder bij nieuwe rechtsvorm? Let op de eisen van het Unierecht!

04.04.2019 NL law

De Kansspelautoriteit kan de tenaamstelling van vergunningen voor onder andere Lotto en de Staatsloterij niet zomaar wijzigen als de rechtsvorm van de vergunninghouders verandert. Dit gezien het door het Unierecht gewaarborgde vrije verkeer van diensten en het daaruit voortvloeiende transparantiebeginsel. Dat blijkt uit een viertal uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ("ABRvS") van 13 maart 2019. Wat betekenen deze uitspraken voor de praktijk

Feiten: een streng gereguleerde markt met veel belangstellenden

De Wet op de kansspelen ("Wok") kent een systeem waarbij voor een viertal kansspelen, de Lotto, Sportprijsvragen, Instantloterij en de Staatsloterij, slechts één vergunning wordt verstrekt. De vergunningen voor de eerste drie spelen zijn onderhands verleend aan de Stichting de Nationale Sporttotalisator, terwijl het houden van de Staatsloterij in een beschikking toevertrouwd is aan de Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij (hierna gezamenlijk: de Vergunningen).

Deze stichtingen zijn recentelijk omgevormd in twee besloten vennootschappen, namelijk Lotto B.V. respectievelijk Staatsloterij B.V. De nieuwe holding Nederlandse Loterij B.V. houdt de aandelen in beide vennootschappen. Achtergrond van deze reorganisatie is de wens van beide vennootschappen (voorheen stichtingen) om samen te werken. De Kansspelautoriteit heeft vervolgens de tenaamstelling van de Vergunningen gewijzigd naar Lotto B.V. (Sportprijsvragen, Lotto en Instantloterij) en Staatsloterij B.V. (Staatsloterij). Daarnaast zijn enkele wijzigingen doorgevoerd die samenhangen met de wijziging van de rechtsvorm. Zo is in de voorschriften bij de Vergunningen neergelegd dat Nederlandse Loterij B.V. enig aandeelhoudster is van de vergunninghouders en aldus instaat voor de nakoming van alle uit de Vergunningen voortvloeiende verplichtingen.

Meerdere partijen zijn van mening dat deze naamswijzigingen niet toegestaan zijn. Zij betogen dat de Vergunningen via een transparante verdeelprocedure verleend moeten worden gelet op het vrije verkeer van diensten en het transparantiebeginsel.

ABRvS: verandering tenaamstelling in vergunning door wijziging van rechtsvorm vergunninghouder(s) kan tot gevolg hebben dat de vergunning via een transparante verdeelprocedure verleend moet worden

De bevoegdheid om de tenaamstelling te wijzigen moeten bestuursorganen uitoefenen met inachtneming van het Unierecht. Dat betekent dat zij het Unierechtelijke beginsel van vrij verkeer van diensten het daaruit voortvloeiende transparantiebeginsel in acht moeten nemen. Dit beginsel sluit éénvergunningstelsels niet uit, zo volgt onder meer uit het Betfair-arrest. Een dergelijk stelsel is toegestaan als het (i) een legitiem doel dient (o.a. bescherming van de consument en het tegengaan van criminaliteit); (ii) geen onderscheid maakt naar nationaliteit; en (iii) evenredig is. Deze drieledige toetst past de ABRvS kritisch toe.

Zelfs als aan deze eisen is voldaan, mag een bestuursorgaan een vergunning onder een dergelijk stelsel in beginsel niet onderhands verlenen. Potentieel gegadigden moeten de kans krijgen om mee te dingen daarnaar, behalve als het gaat om:

  • een openbare exploitant wiens beheer onder rechtstreeks toezicht staat van de Staat; of
  • een particuliere exploitant op wiens activiteiten de overheid een strenge controle kan uitoefenen.

In deze twee gevallen is onderhandse gunning toegestaan. De ABRvS spreekt in dit kader van "de kwaliteiten van de houder van een vergunning en zijn verhouding tot de Staat".

De ABRvS constateert dat een rechtsvormwijziging van een stichting naar een besloten vennootschap ertoe kan leiden dat die kwaliteiten en verhouding wijzigen. Daardoor zou een onderhandse gunning aan de huidige vergunninghouders niet (meer) toegestaan zijn. De Kansspelautoriteit is volgens de ABRvS ten onrechte niet nagegaan of dit inderdaad het geval is. Ter illustratie: eerder oordeelde de ABRvS dat Stichting de Nationale Sporttotalisator een particuliere exploitant is op wiens activiteiten de overheid  controle kon uitoefenen. In de statuten was onder andere opgenomen dat één van de commissarissen uit de raad van commissarissen die toezicht hield op het bestuur kon worden benoemd en ontslagen door de Minister van Veiligheid en Justitie. Met de wijziging van de rechtsvorm is de verhouding tot de Staat mogelijk gewijzigd en is de uitzondering op het uitgangspunt dat vergunningen in beginsel niet onderhands verleend mogen worden mogelijk niet langer aan de orde.

De Kansspelautoriteit is aan zet

De Kansspelautoriteit moet daarom opnieuw beslissen op de bezwaren. De Kansspelautoriteit zal moeten beoordelen of het éénvergunningstelsel voor de aan de orde zijnde kansspelen in het licht van het Unierecht gerechtvaardigd is en of de vergunningen onderhands verleend kunnen worden aan Lotto B.V. en Staatsloterij B.V., waarbij zij rekening ermee moet houden dat de bezwaarmakers (geïnteresseerd in de vergunningen in kwestie) in principe belanghebbenden zijn. Immers, als onderhandse gunning niet mogelijk is, dan hebben zij een kans om de betreffende vergunningen te krijgen.

Betekenis voor de praktijk: wijziging tenaamstelling door rechtsvormwijziging leidt tot nieuwe toetsing aan het vrije verkeer van diensten en transparantiebeginsel

De ABRvS maakt duidelijk dat belanghebbenden tegen een wijziging van tenaamstelling door rechtsvormwijziging kunnen opkomen bij de bestuursrechter. Het moet echter wel gaan om een schaarse vergunning (hetgeen onder een éénvergunningstelsel snel het geval is). Hiermee bestaat een toetsingsmoment waarin belanghebbenden kunnen laten toetsen of een vergunning niet toch via een transparante procedure vergund zou moeten worden in plaats van onderhands. Alle betrokken partijen (bestuursorganen, vergunningshouders en belanghebbenden) moeten hiermee rekening houden.

Team

Related news

09.04.2020 NL law
Construction sector and corona: on the brakes unnecessarily?

Short Reads - Here and there throughout the construction sector, the corona crisis appears to be unnecessarily slowing down production. In particular, the process for granting permits has slowed down. Clients are putting certain construction projects on hold, while tenders are also being postponed. Below we discuss the question to what extent competent authorities and principals are within their rights in taking these measures. With regard to tenders, a clause is proposed which would allow them to go ahead - taking into account the uncertainties surrounding the corona crisis.

Read more

09.04.2020 NL law
Bouwsector en corona: onnodig op de rem?

Short Reads - In de bouwsector lijkt de coronacrisis de productie hier en daar onnodig af te remmen. Met name valt op dat vergunningverlening vertraagt. Voorts leggen opdrachtgevers bepaalde bouwprojecten stil. Ook worden aanbestedingen uitgesteld. Hieronder wordt de vraag behandeld in hoeverre bevoegde gezagen en opdrachtgevers daarbij in hun recht staan. Ten aanzien van aanbestedingen wordt een clausule voorgesteld waarmee deze doorgang kunnen vinden – rekening houdend met de onzekerheden rond corona.

Read more

08.04.2020 NL law
The Dutch government publishes an ambitious strategy and policy agenda on the development of the clean hydrogen market

Short Reads - The Minister of Economic Affairs and Climate Policy (“Minister”) presented the ‘Government strategy on hydrogen’ (Kabinetsvisie Waterstof, also available in English) by means of a letter addressed to the Dutch House of Representatives (Tweede Kamer) on 30 March 2020. With the presentation of its hydrogen strategy and policy agenda, the Dutch government has underlined its ambitions to use ‘the unique position of the Netherlands’ to develop a strong position for the Netherlands in the hydrogen market.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring