Short Reads

Openbaarmaking van milieu-informatie: Afdeling bestuursrechtspraak verruimt het begrip 'emissiegegevens'

Openbaarmaking van milieu-informatie: Afdeling bestuursrechtspraak ve

Openbaarmaking van milieu-informatie: Afdeling bestuursrechtspraak verruimt het begrip 'emissiegegevens'

27.09.2017 NL law

In navolging van het Hof van Justitie van de Europese Unie ("Europese Hof") verruimt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ("Afdeling") bij uitspraak van 21 augustus 2017 het begrip 'emissiegegevens'. Als gevolg daarvan moeten bestuursorganen nog eerder informatie verstrekken als zij worden geconfronteerd met een verzoek om openbaarmaking van milieu-informatie. Dit kan vergaande gevolgen hebben voor bedrijven die privacygevoelige en bedrijfsvertrouwelijke informatie wensen te beschermen.

Wettelijk kader

Op grond van artikel 3, eerste lid, van de Wet openbaarheid van bestuur ("Wob") kan een ieder een verzoek om informatie neergelegd in documenten over een bestuurlijke aangelegenheid richten tot een bestuursorgaan. Weigering van het verzoek op grond van de Wob is slechts mogelijk in de in artikel 10 en artikel 11 Wob genoemde gevallen.

In verband met het Verdrag van Aarhus en in navolging daarvan Europese richtlijn 2003/4/EG en Verordening (EG) 1367/2006 kent de Wob verdergaande openbaarmakingsverplichtingen voor milieu-informatie en nog verdergaande verplichtingen als de opgevraagde informatie betrekking heeft op emissies in het milieu.

Artikel 10, vierde lid, Wob bepaalt bijvoorbeeld dat de absolute uitzonderingsgrond van artikel 10, eerste lid, onder c (bedrijfs- en fabricagegegevens) niet van toepassing is wanneer sprake is van informatie over emissies in het milieu en een belangenafweging moet worden gemaakt als sprake is van milieu-informatie. Artikel 11, vierde lid, Wob, bepaalt in afwijking van het normale regime van de Wob, dat in het geval dat sprake is van in interne documenten opgenomen persoonlijke beleidsopvattingen het belang van bescherming van die persoonlijke beleidsopvattingen wordt afgewogen tegen openbaarmaking van milieu-informatie.

'Emissie' en 'milieu-informatie' zijn dus kernbegrippen in de Wob, maar zijn niet in die wet gedefinieerd. Voor milieu-informatie verwijst artikel 1, aanhef en onder g, Wob naar artikel 19.1a van de Wet milieubeheer ("Wm"). Die bepaling bevat een vrij uitvoerige definitie van het begrip 'milieu-informatie'. Vanwege de reikwijdte van dit blogbericht, zullen wij daar niet verder bij stilstaan. Artikel 1.1 Wm bevat daarnaast de volgende definitie voor het begrip 'emissie': stoffen, trillingen, warmte, die of geluid dat direct of indirect vanuit een bron in de lucht, het water of de bodem worden, onderscheidenlijk wordt gebracht.

De oude lijn van de Afdeling

In oude jurisprudentie sluit de Afdeling aan bij de definitie van 'emissie' zoals opgenomen in artikel 1.1 Wm (ABRvS 4 mei 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BM3265). Ook maakt hij duidelijk dat 'gegevens die ten grondslag liggen aan emissies' niet zelf als emissiegegevens kunnen worden opgevat (ABRvS 28 oktober 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BK1375).

De casus

In deze zaak gaat het om een Wob-verzoek van Greenpeace gericht aan het college van Gedeputeerde Staten van Groningen ("GS") met betrekking tot documenten over RWE, Groningen Seaports en Nuon. Sommige documenten zijn door GS openbaar gemaakt, andere niet omdat het belang van de bescherming van de in die documenten opgenomen persoonlijke beleidsopvatting volgens GS zwaarder weegt dan het belang van openbaarmaking van milieu-informatie.

Greenpeace heeft eerst beroep (Rb. Noord-Nederland 18 juli 2013, ECLI:LN:RBNE:2013:4388) en daarna hoger beroep (ABRvS 16 juli 2014, ECLI:NL:RVS:2014:2621) ingesteld tegen het niet openbaar maken van een aantal documenten. De Afdeling heeft in hoger beroep GS opgedragen een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen, waartegen alleen bij de Afdeling beroep kan worden ingesteld.

In hoger beroep ligt nu de vraag voor of GS zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat de documenten geen emissiegegevens bevatten.

De Afdeling heeft de beslissing aangehouden in afwachting van de uitspraken van het Europese Hof inzake een door de Commissie van de Europese Unie ingestelde hogere voorziening (Zaak T-545/11) en een verwijzingsuitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (ECLI:NL:CBB:2014:365).

Oordeel van het Europese Hof

Op 23 november 2016 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie ("Europese Hof") zich uitgesproken over de openbaarheid van milieu-informatie in twee verschillende zaken (Bayer CropScience en Commissie/ACC). Van belang is dat het Europese Hof het begrip 'emissies in het milieu' ruimt interpreteert: emissie-informatie is informatie over de uitstoot in het milieu, ongeacht of dit gebeurt uit installaties, door lozingen of ander vrijkomen van stoffen, en niet alleen informatie over daadwerkelijke emissies, maar ook over voorzienbare emissies of inschattingen, zoals studies. Het omvat bovendien ook informatie over de verdere gevolgen van de emissies in het milieu en informatie die het publiek in staat stelt te controleren of de beoordeling op basis waarvan de autoriteit de emissie heeft toegelaten, juist is. Dat betekent echter niet dat alle informatie die betrekking heeft op heeft op het milieu onder het begrip 'milieu-informatie' valt. Zuiver hypothetisch emissies vallen naar het oordeel van het Europese Hof niet onder de definitie van milieu-informatie. Wanneer daarvan precies sprake is, zal toekomstige jurisprudentie over dit onderwerp moeten uitwijzen.

Nieuwe lijn van de Afdeling

Gelet op de arresten Bayer CropScience en Commissie/ACC van het Europese Hof oordeelt de Afdeling dat GS een te beperkte uitleg heeft gegeven van het begrip 'emissiegegevens'. De verwijzing naar eerdere Afdelingsjurisprudentie baat GS niet, nu ook die uitspraken getuigen van een te beperkte opvatting van 'emissies in het milieu'. Onder het begrip moet namelijk worden begrepen gegevens over de daadwerkelijke uitstoot, maar ook gegevens over de invloeden van de emissies op het milieu en gegevens die het publiek in staat stellen te controleren of beoordeling van daadwerkelijke of voorzienbare emissies, die aan besluitvorming ten grondslag ligt, juist is.

Een deel van de documenten is niet openbaar gemaakt, maar bevat wel emissiegegevens, zodat op grond van artikel 11, vierde lid, Wob een belangenafweging had moeten plaatsvinden tussen de in interne documenten opgenomen beleidsopvattingen enerzijds en de emissiegegevens anderzijds. De Afdeling draagt GS dus wederom op voor een aantal documenten een nieuwe beslissing op bezwaar te nemen, met inachtneming van de ruime uitleg die aan het begrip 'emissiegegevens' moet worden gegeven.

Lessen voor de praktijk

Een belangrijke les die bedrijven uit deze uitspraak kunnen trekken, is dat milieu-informatie, en in het bijzonder informatie over emissies, die met bestuursorganen wordt gedeeld, op verzoek gemakkelijk openbaar kunnen worden. De ruime uitleg die het Europese Hof, en in navolging nu ook de Afdeling, heeft gegeven aan het begrip 'emissies' heeft onder meer tot gevolg dat in veel gevallen geen afweging meer hoeft plaats te vinden tussen de vertrouwelijkheid van bedrijfsinformatie en het belang van openbaarmaking.

Los van het voorgaande is het bestuursorgaan op grond van artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht verplicht belanghebbenden in de gelegenheid te stellen een zienswijze naar voren te brengen alvorens op een verzoek om informatie wordt beslist waartegen die belanghebbende naar verwachting bedenkingen zal hebben. Voor milieu-informatie kent de Wob hiervoor in artikel 6, zesde lid, Wob een aparte procedure. De beslistermijn bedraagt dan geen vier, maar twee weken en de beslissing wordt niet opgeschort als belanghebbenden in de gelegenheid zijn gesteld zienswijzen in te dienen. Zo wordt zeker gesteld dat bij verzoeken om milieu-informatie de maximale beslis- en verstrekkingstermijn uit Richtlijn 2003/4/EG niet wordt overschreden. Ons advies is zodoende, dat bedrijven die geconfronteerd worden met het voornemen tot openbaarmaking van bedrijfsvertrouwelijke informatie, gebruikmaken van deze mogelijkheid en voornoemde jurisprudentie daarbij in acht nemen teneinde de openbaarmaking te beperken of te voorkomen.

Team

Related news

10.10.2019 NL law
Valérie van 't Lam and Jan van Oosten speak during the Day of the Environmental and Planning Act

Speaking slot - Valérie van ’t Lam has been invited to speak at the “Companies, Environment and the Environment plan” session during the Day of the Environmental and Planning Act (Omgevingswet), which will be held on 10 October 2019. Besides Valérie, Jan van Oosten will speak at the session “Transitional law and the Environmental and Planning Act”.

Read more

19.09.2019 NL law
De kloof tussen stad en platteland: gekraai om niets?

Short Reads - In Frankrijk werd het nieuws deze zomer deels beheerst door de juridische strijd over het matineuze gekraai van haan Maurice. Die zomer begon zowat in mei van dit jaar toen het echtpaar Biron een zaak aanhangig maakte bij de rechtbank in Rochefort vanwege overlast van hun buurhaan.

Read more

18.09.2019 NL law
Consultatie herijking Grondwetsherzieningsprocedure: Tweede Kamer gekozen na eerste lezing moet tweede lezing afronden

Short Reads - Op 3 september 2019 is een internetconsultatie gestart over een wetsvoorstel dat onduidelijkheden moet wegnemen over de tweede lezing van Grondwetsherzieningsvoorstellen. Kort gezegd komt het wetsvoorstel er op neer dat de Tweede Kamer die aansluitend op de eerste lezing wordt gekozen, de tweede lezing moet afronden. Gebeurt dat niet dan vervalt het voorstel van rechtswege. Daarmee borduurt de regering voort op haar eerdere Kamerbrief van 21 februari 2019 waarin zij haar visie over de procedure tot herziening van de Grondwet uit de doeken doet (Kamerstukken II 2018/19, 31 570, 35).

Read more

18.09.2019 NL law
Geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel, wat nu?

Short Reads - Zoals bekend heeft de Afdeling op 29 mei 2019 (Amsterdamse dakopbouw,) de eisen voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel versoepeld. Het perspectief van de burger staat sindsdien centraler. Dat plaatst overheden voor een nieuw probleem: hoe te handelen als een bindende toezegging is gedaan die niet (meer) nagekomen kan of mag worden? Daarover heeft de Afdeling nauwelijks iets gezegd.

Read more

18.09.2019 NL law
Follow-up Seminar: noise and the environmental plan

Seminar - Stibbe is organising a follow-up seminar on the subject of noise and environmental plan, to be held on 1 October 2019 in Amsterdam. The environmental plan will act as the central instrument in the Environmental Act, regulating use and development of the physical environment, distributing available environmental space, directing environmentally harmful activities and regulating cost recovery in the case of spatial developments. 

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring