Short Reads

Afdeling bestuursrechtspraak laat de Utrechtse milieuzone in stand

Afdeling bestuursrechtspraak laat de Utrechtse milieuzone in stand

Afdeling bestuursrechtspraak laat de Utrechtse milieuzone in stand

07.03.2017 NL law

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Utrecht (“college”) mocht voor de binnenstad van Utrecht een milieuzone instellen. Dit oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“Afdeling”) in haar uitspraak van 8 februari 2017. In deze uitspraak waren de beroepen van de Stichting Stop Luchtverontreiniging Utrecht (“SSLU”) en de Koninklijke Nederlandsche Automobiel Club (“KNAC”)  tegen het verkeersbesluit van het college aan de orde.

De milieuzone

De milieuzone leidt er toe dat het betreffende gebied verboden is voor personen- en bestelauto’s met dieselmotoren met een datum van eerste toelating op de weg van voor 1 januari 2001. Het college heeft de milieuzone ingesteld met het oog op milieubelangen, waaronder het belang van schone lucht. De milieuzone maakt onderdeel uit van een groter en samenhangend pakket aan maatregelen.

De partijen en de gronden

Zowel de SSLU als de KNAC zijn tegen de milieuzone opgekomen. De SSLU richt zich op het tegengaan van de luchtverontreiniging in Utrecht. KNAC is opgericht vanuit het plezier hebben in het autorijden en behartigt vanuit dat oogpunt de belangen van automobilisten in het algemeen en haar leden in het bijzonder.

Zoals de namen van beide partijen al doen vermoeden lopen de belangen van partijen niet gelijk. Toch zijn allebei tegen de ingestelde milieuzone. Volgens SSLU heeft de milieuzone een negatief effect op de luchtkwaliteit en KNAC is vanuit een principieel oogpunt tegen een milieuzone.

De beroepsgronden van partijen richten zich tegen de negatieve effecten van de milieuzone op de luchtkwaliteit (SSLU), de bevoegdheid van het college om de milieuzone in te stellen (KNAC) en de belangenafweging die het college bij het instellen daarvan heeft gemaakt (KNAC & SSLU). Op die laatste twee beroepsgronden gaan wij in dit blog in.

Overigens is ook het college opgekomen tegen de uitspraak in eerste aanleg, waarin het verkeersbesluit is vernietigd wegens een motiveringsgebrek en de rechtsgevolgen van het verkeersbesluit in stand zijn gelaten. Het incidenteel hoger beroep van het college slaagt niet. Dit beroep laten wij verder onbesproken.

De bevoegdheid tot het instellen van een milieuzone – regionaal of nationaal?

Volgens KNAC had de milieuzone op nationaal niveau vastgesteld moeten worden. Het college was volgens KNAC om die reden niet bevoegd om op regionaal niveau deze milieuzone in te stellen.

De Afdeling maakt met deze beroepsgrond korte metten. De Afdeling doet dat door te verwijzen naar de betreffende bepalingen uit de Wegenverkeerswet, op grond waarvan het college kan besluiten tot het ophangen van een verbodsbord, opschrift en onderbord, waarmee de milieuzone wordt geregeld.

De Afdeling gaat hiermee niet in op de impliciete beroep van KNAC op het gelijkheidsbeginsel; doordat een verkeersbesluit als het voorliggende op een regionaal niveau wordt genomen in plaats van op nationaal niveau, kunnen immers overal in Nederland van elkaar verschillende situaties ontstaan, zonder dat daarvoor een rechtvaardiging bestaat.

Belangenafweging – discriminatie?

Daarnaast voeren SSLU en KNAC aan dat het college de milieuzone niet in redelijkheid heeft kunnen instellen. Volgens hen weegt het marginale effect van de maatregel, mocht daarvan al sprake zijn, niet op tegen de nadelen van de maatregelen.

Hier doet KNAC weer een impliciet beroep op het gelijkheidsbeginsel. Uit de uitspraak van de Afdeling blijkt namelijk dat KNAC heeft aangevoerd dat de milieuzone leidt tot discriminatie.

Volgens de Afdeling leidt de enkele stelling dat de milieuzone een discriminerende werking heeft er echter niet toe dat het college de milieuzone niet in redelijkheid heeft kunnen instellen. Het impliciete beroep op het gelijkheidsbeginsel faalt.

388 verschillende milieuzones in Nederland?

Op grond van deze uitspraak kunnen in iedere gemeente van Nederland andersluidende milieuzones worden ingesteld. Dat is ook wat er in de praktijk gebeurt: waar in Utrecht enkel de personen- en bestelauto’s die op diesel rijden met een datum van eerste toelating op de weg van voor 1 januari 2001 worden geweerd, mogen sinds 1 januari 2016 in Rotterdam daarnaast ook de personen- en bestelauto’s die op benzine of LPG rijden met een datum van eerste toelating op de weg van voor 1 juli 1992 de milieuzone niet in. Ook Amsterdam kent vanaf 1 januari 2017 een milieuzone: bestelauto’s met een dieselmotor met een datum van eerste toelating op de weg van voor 1 januari 2000 mogen een milieuzone niet in.

De verschillende milieuzones, in verschillende steden, leveren uiteraard verwarring bij chauffeurs op. Belangrijker is dat deze onderlinge verschillen in strijd kunnen zijn met het gelijkheidsbeginsel. Op deze manier worden gelijke gevallen, in dit geval personen- en bestelauto’s, op ongelijke wijze behandeld. Zij mogen immers de ene (milieu)zone wel betreden en de andere niet. Deze ongelijke behandeling van gelijke gevallen moet kunnen worden gerechtvaardigd en daartoe in elk geval goed worden onderbouwd.

Wij vragen ons af of het partijen in deze zaak zou hebben geholpen om een expliciet beroep te doen op het gelijkheidsbeginsel. Wellicht had dat geleid tot een meer kritische toets van de Afdeling aan het gelijkheidsbeginsel, en daarmee mogelijk tot een andere uitkomst van het hoger beroep.

Tom Barkhuysen schreef eerder een Vooraf in het NJB over de verhouding tussen centraal en decentraal waarin nader wordt ingegaan op de nadelen van uiteenlopende gemeentelijke regelingen op diverse terreinen hoe dat juridisch in te kaderen.

Team

Related news

13.11.2019 NL law
Een strategisch actieplan voor het gebruik van AI door de overheid

Short Reads - Een paar jaren geleden hoorde je er nog nauwelijks over, maar nu kan je er bijna niet meer om heen: kunstmatige intelligentie, ook wel artificiële intelligentie (AI) genoemd.  AI verwijst naar systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en – met een zekere mate van zelfstandigheid – actie ondernemen om specifieke doelen te bereiken. Denk aan zelfrijdende auto's of slimme thermostaten. 

Read more

08.11.2019 BE law
Interview with Wouter Ghijsels on Next Gen lawyers

Articles - Stibbe’s managing partner Wouter Ghijsels shares his insights on the next generation of lawyers and the future of the legal profession at the occasion of the Leaders Meeting Paris where Belgian business leaders, politicians and inspiring people from the cultural and academic world will discuss this year's central theme "The Next Gen".

Read more

13.11.2019 NL law
Billijker bestuursrecht met minder formele rechtskracht

Short Reads - De recente uitspraken van de Hoge Raad over de Groningse aardbevingsschade en die van de Afdeling bestuursrechtspraak over het terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang hebben meer met elkaar te maken dan menigeen op voorhand zal denken. Zowel de Hoge Raad als de Afdeling kiest daarin namelijk – terecht – voor een verdere versoepeling van de leer van de formele rechtskracht van besluiten. Een leer die vaak wordt bekritiseerd vanwege de onnodig onbillijke uitkomsten daarvan in sommige zaken.

Read more

07.11.2019 NL law
Symposium 'From Stint to Fipronil: a compensation fund for victims of energetic government intervention in crisis situations

Seminar - Stibbe is organising a symposium in Amsterdam on Thursday 7 November entitled 'From Stint to Fipronil: a compensation fund for victims of energetic government intervention in crisis situations'. During this symposium, Stibbe lawyer Tijn Kortmann and Prof. Pieter van Vollenhoven, alongside other experts,  will speak about the compensation fund which, according to van Vollenhoven, injured parties should be able to call upon if a decision by the government turns out to be too drastic.

Read more

13.11.2019 NL law
Van Stint tot Fipronil: een schadefonds voor gedupeerden van voortvarend overheidsingrijpen in crisissituaties

Short Reads - Op donderdag 7 november 2019 was prof. mr. Pieter van Vollenhoven te gast bij ons op kantoor voor het seminar "Van Stint tot Fipronil: een schadefonds voor gedupeerden van voortvarend overheidsingrijpen in crisissituaties". In het sprekerspanel met o.a. Berthy van den Broek, Janet van de Bunt, Monique de Groot en Edwin Renzen en ook in de zaal waren de meesten duidelijk gecharmeerd van zo’n fonds Van Vollenhoven. Maar er blijven nog genoeg vragen over hoe zo’n fonds precies zou moeten worden ingericht.

Read more

06.11.2019 BE law
Les nouveaux seuils européens des marchés publics à partir du 1er janvier 2020

Articles - Les règlements qui modifient les seuils européens d'application pour les procédures de passation des marchés et des concessions  sont publiés dans le Journal officiel européen du 31 octobre 2019 (JO L 279 du 31 octobre 2019). Ces modifications entraînent pour la première fois une baisse des seuils depuis 2010, tant pour les travaux que pour les fournitures et services, quel que soit le secteur. Les nouveaux seuils s'appliquent à compter du 1er janvier 2020 et sont, comme d'habitude, fixés pour une période de deux ans. Ils sont valables jusqu'au 31 décembre 2021.

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring