Articles

Natuurontwikkeling en economische groei: de EU toont de weg

Natuurontwikkeling en economische groei: Europese Commissie toont de

Natuurontwikkeling en economische groei: de EU toont de weg

27.06.2017 BE law

De Raad hecht zijn goedkeuring aan het actieplan van de Europese Commissie om tegen 2020 de biodiversiteit te verbeteren ten voordele van de mens en de economie.

Achtergrond: de Europese natuurrichtlijnen

De Europese natuurrichtlijnen (Vogelrichtlijn (1979) en de Habitatrichtlijn (1992)) beogen bij te dragen tot een duurzame ontwikkeling, waarbij, met inachtneming van de vereisten op economisch, sociaal, cultureel en regionaal gebied, het behoud van de biologische diversiteit wordt bevorderd. 

De natuurrichtlijnen hebben geleid tot het Natura 2000-netwerk, het grootste gecoördineerde netwerk ter wereld van beschermde gebieden met een grote biodiversiteit. Het netwerk bestrijkt 18 % van het land en 6 % van de zee in de Europese Unie. Dankzij de richtlijnen worden ongeveer 1500 dier- en plantensoorten en ongeveer 200 zeldzame habitattypes binnen en buiten deze beschermde gebieden beschermd. Slechts de helft van de vogels en een nog kleiner deel van de andere beschermde soorten en habitats verkeren thans in een goede staat van instandhouding.

In Vlaanderen bestrijkt het Natura 2000-netwerk ongeveer 12 % van het Vlaamse territorium en worden er 47 habitattypes (zoals droge en natte heide, beuken-, eiken of elzenbroekbossen, wandelende of stuifduinen, grotten, venen, graslanden enz.) en 109 soorten (waarvan 4 plantensoorten, 65 vogelsoorten en 38 andere diersoorten) beschermd. Vlaanderen is een van de meest dichtstbevolkte regio’s van Europa. De afgelopen jaren bleek het dan ook een hele uitdaging om het juiste evenwicht te vinden tussen natuurontwikkeling en economie. Grote infrastructuurwerken , zoals de uitbreiding van de Antwerpse Haven en de Noord-Zuid-as, vielen reeds over de Europese natuurrichtlijnen. Omgekeerd heeft de Vlaamse natuur ook te lijden onder de te hoge stikstofdeposities die vrijkomen van het verkeer, de industrie, huishoudens en de landbouw. Bijna de helft van de stikstofdepositie in het Vlaamse Gewest zijn afkomstig van buitenlandse bronnen. 

Uit de zgn. fitness check die de Europese Commissie sedert 2014 van de natuurrichtlijnen heeft uitgevoerd, blijkt dat dat de Europese regels moeilijk te begrijpen, toe te passen en te handhaven zijn (zie Fitness Check of the EU Nature Legislation).

In navolging van dit onderzoek, werkte de Europese Commissie een actieplan uit, dat zij op 27 april 2017 voorstelde. Dit actieplan moet de Europese Regio’s helpen om de biodiversiteit te beschermen en van de economische voordelen van natuurbehoud te profiteren. Dit actieplan werd door de Raad op 19 juni 2017 goedgekeurd.

Inhoud van het actieplan 

Het actieplan omvat 15 maatregelen die tussen nu en 2019 worden uitgevoerd om de Europese biodiversiteitsdoelstellingen 2020 te halen. Het gaat om de volgende maatregelen, verdeeld in vier prioriteitsgroepen:

Prioriteit A: De richtsnoeren, kennis en samenhang met bredere sociaal-economische doelstellingen verbeteren:  

  1. In alle EU-talen richtsnoeren bijwerken, ontwikkelen en actief promoten betreffende :
  1. bouwvergunningsprocedures, bescherming en beheer van soorten alsook sector-specifieke onderwerpen;
  1. de integratie van ecosysteemdiensten in besluitvorming;
  1. Een ondersteuningsmechanisme opzetten om de autoriteiten van de lidstaten te helpen de voornaamste problemen aan te pakken bij het toepassen van de vergunningsvoorschriften van de vogel- en de habitatrichtlijn voor Natura 2000 en van de regels inzake de bescherming van soorten;
  1. De kennis verbeteren, onder andere door middel van beter en efficiënter toezicht, en verzekeren dat de voor de uitvoering van de richtlijnen noodzakelijke gegevens (bv. satellietbeelden van het Copernicusprogramma) online toegankelijk zijn voor het publiek;

Prioriteit B: Politieke betrokkenheid opbouwen en de naleving verbeteren:  

  1.  Het Natura 2000-netwerk voltooien en met name lacunes in het mariene netwerk opvullen alsook voor alle gebieden de nodige beschermingsmaatregelen instellen;
  1. De nieuwe procedure voor de evaluatie van de uitvoering van het milieubeleid gebruiken voor gespecialiseerde bilaterale vergaderingen met nationale en regionale autoriteiten om goedgekeurde routekaarten te ontwikkelen om de uitvoering te verbeteren en met grondbezitters en andere belanghebbenden over problemen bij de uitvoering te overleggen;  
  1. Overheden en belanghebbenden uit verschillende lidstaten op het niveau van de biogeografische regio's samenbrengen om gemeenschappelijke problemen, waaronder grensoverschrijdende problemen, aan te pakken;
  1. Soorten- en habitatactieplannen voor de meest bedreigde soorten en natuurlijke habitats alsook platformen voor belanghebbenden betreffende de co-existentie met tot conflicten aanleiding gevende soorten (bv. grote carnivoren) verder ontwikkelen;

Prioriteit C: Meer investeringen in Natura 2000 en betere synergieën met de financieringsinstrumenten van de EU:  

  1. Investeringen in de natuur stimuleren:
  1. De lidstaten helpen hun meerjarige financiële planning voor Natura 2000 te verbeteren door hun prioritaire actiekaders bij te werken;
  1. Een verhoging met 10 % voorstellen van het LIFE-budget voor projecten die het natuurbehoud en de biodiversiteit ondersteunen, zonder dat de begrotingstoewijzing voor het LIFE-programma in zijn geheel verandert;
  1. Investeringen in natuurprojecten door de particuliere sector stimuleren;
  1. Synergieën met financiering uit hoofde van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, waaronder een doeltreffende aanwending van Natura 2000-betalingen en agro-milieu-klimaatmaatregelen, de ontwikkeling van resultaatgerichte regelingen, ondersteuning van landbouwers via bedrijfsadviesdiensten voor de landbouw, en de overdracht van innovaties en kennis via het Europees innovatiepartnerschap inzake productiviteit en duurzaamheid in de landbouw bevorderen;
  1. De kennis van financieringsmogelijkheden uit hoofde van het cohesiebeleid vergroten en de synergieën verbeteren;
  1. De synergieën met het gemeenschappelijk visserijbeleid en het geïntegreerd maritiem beleid verbeteren, onder andere door een doeltreffender gebruik van de beschikbare financieringsmogelijkheden;
  1.  Richtsnoeren verschaffen om het gebruik van groene infrastructuur te ondersteunen voor een betere connectiviteit tussen Natura 2000-gebieden; projecten omtrent op de natuur gebaseerde oplossingen ondersteunen met EU-financiering uit hoofde van het onderzoeks- en innovatiebeleid en Horizon 2020;

Prioriteit D: Betere communicatie en voorlichting en grotere betrokkenheid van burgers, belanghebbenden en gemeenschappen:

  1. De uitwisseling van kennis en de betrokkenheid van lokale en regionale autoriteiten ondersteunen door middel van een gemeenschappelijk platform met het Comité van de Regio's;
     
  2. De erkenning van goed beheer van Natura 2000-gebieden alsook bewustmakingsinitiatieven inzake de natuurrichtlijnen via desbetreffende fora ondersteunen, waarbij nieuwe technologieën en voorlichtingsactiviteiten worden aangewend, en het verband tussen het natuurlijk en het cultureel erfgoed versterken, in het bijzonder in de context van het Europees Jaar van het cultureel erfgoed (2018);
     
  3. Jongeren actief betrekken bij maatregelen in verband met maatschappelijke behoeften door hen de kans te bieden in Natura 2000-gebieden mee te werken aan natuurbescherming (Europees Solidariteitskorps).

Enkele bedenkingen  

Het actieplan moet de uitvoering van de Europese natuurrichtlijnen verbeteren, zodat het potentieel ervan ten volle kan worden benut.

De voorgestelde maatregelen zijn een stap in de goede richting, maar het globale resultaat van de fitness check blijft toch wat beneden de verwachting. De vraag rijst bijvoorbeeld waarom de verduidelijkingen, die door de Europese Commissie zelf noodzakelijk worden geacht, niet rechtstreeks in de bewuste richtlijnen zelf worden opgenomen, of waarom het 25 jaar moet duren om de richtsnoeren in alle officiële talen van de Europese Unie vertaald te krijgen. Men kan zich trouwens de vraag stellen of deze werkwijze van de Europese instellingen, waarbij onduidelijkheden in de wetgeving naderhand worden opgevuld met niet-bindende richtsnoeren (“the document reflects the views of Commission services only and it is not of a binding nature”) wel te verenigen is met het rechtszekerheidsbeginsel…

De uitdagingen van natuurontwikkeling en duurzame economische groei vergen radicalere antwoorden. De focus in de Europese natuurrichtlijnen dient te gaan naar kwaliteit in plaats van kwantiteit, naar substantie in plaats van procedure. Natuur kent geen grenzen, waardoor vaak een grensoverschrijdend beleid moet worden gevoerd; de richtljinen dienen daarvoor het kader te scheppen.  

Bovenal is natuurbescherming geen kwestie van procedurele regeltjes alleen. Minstens even belangrijk is de ingesteldheid van de burger, die zich ervan bewust moet zijn dat natuurontwikkeling ook economische voordelen heeft. Daarin moet nog meer geïnvesteerd worden. Eens de burger, en dus de consument mee is, volgt de rest vanzelf.

 

 

Alle rechten voorbehouden. De inhoud van deze publicatie werd zo nauwkeurig mogelijk samengesteld. Wij kunnen echter geen enkele garantie bieden over de nauwkeurigheid en volledigheid van de informatie die deze publicatie bevat. De in deze publicatie behandelde onderwerpen werden enkel en alleen voor informatieve doeleinden voorbereid en ter beschikking gesteld door Stibbe. Ze bevat geen juridisch of andersoortig professioneel advies en lezers mogen geen actie ondernemen op basis van de informatie in deze publicatie zonder voorafgaandelijk een raadsman te hebben geconsulteerd. Stibbe is niet aansprakelijk voor eventuele acties of beslissingen die door de lezer zijn genomen na lezen van de publicatie. Het raadplegen van deze publicatie doet geenszins een advocaat-cliënt-relatie tussen Stibbe en de lezer ontstaan. Deze publicatie dient enkel voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik is verboden.

Team

Related news

24.05.2019 NL law
Duurzaamheidsverplichtingen voor de financiële sector: een overzicht

Articles - De komende jaren zal de financiële sector zich actiever dan voorheen moeten bezighouden met het klimaat en de verantwoordelijkheid die de sector draagt voor het milieu en de maatschappij. In rap tempo wordt er wet- en regelgeving ontwikkeld die financiële ondernemingen en aandeelhouders verplichten om aandacht te geven aan deze nieuwe rol die zij vervullen in de verduurzaming van de financiële sector en de maatschappij als geheel. 

Read more

24.04.2019 BE law
REACH 2.0: eenvoudiger maar meer controles?

Articles - Op 5 maart 2018 publiceerde de Europese Commissie haar bevindingen van de tweede REFIT evaluatie van de REACH-verordening. Al bij al zijn de resultaten positief. Toch is er ruimte voor verdere verbetering, vereenvoudiging en lastenverlichting. Deze REFIT-suggesties worden volop in de praktijk gebracht. Voorts is een nieuwe Europese dienst, EUCLEF, in de maak. Deze gegevensdienstverlener zal via licentieverlening gegevens leveren inzake de manier waarop chemische stoffen gereguleerd zijn op Europees niveau.

Read more

23.05.2019 NL law
Seminar "Het Omgevingsplan onder de loep"

Seminar - Op 23 mei 2019 organiseert Stibbe een seminar over het omgevingsplan. Het omgevingsplan wordt het centrale instrument in de Omgevingswet. Het omgevingsplan reguleert gebruik en bebouwing in de fysieke leefomgeving, verdeelt beschikbare milieuruimte, stuurt milieubelastende activiteiten en regelt kostenverhaal bij ruimtelijke ontwikkelingen. 

Read more

20.05.2019 NL law
Animatie: Wanneer moet een ongewoon voorval op grond van de Wet milieubeheer gemeld worden?

Short Reads - Een incident zit in een klein hoekje. Een ogenschijnlijk klein incident in een inrichting kan echter grote gevolgen met zich brengen. Als zich binnen een inrichting een ongewoon voorval voordoet, is de drijver van die inrichting verplicht om dat ongewone voorval zo spoedig mogelijk aan het bevoegd gezag te melden. In de praktijk levert dit met enige regelmaat vragen op, want wanneer is een voorval zo ongewoon dat het gemeld moet worden?

Read more

10.04.2019 BE law
Acrylamide: zijn frieten ook juridisch schadelijk voor de gezondheid?

Articles - De risico’s door de aanwezigheid van acrylamide in levensmiddelen noopten de EU tot het nemen van risicobeperkende maatregelen. Exploitanten van levensmiddelenbedrijven van bepaalde levensmiddelen (o.a. frieten, chips, koekjes, …) kregen de verplichting om tal van maatregelen te nemen.  De juridische kwalificatie van acrylamide en het regime van deze maatregelen worden in deze blog toegelicht.

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring