Articles

Vier FAQ over "complexe projecten"

FAQ over complexe projecten

Vier FAQ over "complexe projecten"

18.07.2017 BE law

Voor een "complex project" geldt een heel eigen procedureel kader, met een aantal opvallende voordelen. Toch gelden ook een aantal randbemerkingen.

Het Saeftinghedok met extra containercapaciteit in de Antwerpse haven. De Noord-Zuid-verbinding in Limburg. Het zijn slechts twee voorbeelden die recent de stempel van "complex project" kregen nadat beide plannen voor de Raad van State struikelden.

Beide plannen hebben grote infrastructuren voor ogen. Nochtans is grootschaligheid niet per se bepalend om van een "complex project" te spreken.

Gestaag neemt het aantal "complexe projecten" toe. Momenteel lopen er, verspreid over alle Vlaamse provincies, acht (bekijk ze hier). Hoog tijd dus om even bij een aantal curiosa stil te staan.

1. De basis: waar starten?

Relatief recent, op 1 maart 2015, trad het decreet complexe projecten in werking. Het bevat amper 46 inhoudelijke artikelen, wat weinig is in vergelijking met het doorsnee Vlaamse decreet.

Intussen is ook een begeleidende website met een routeplanner operationeel.

2. Wanneer is een project "complex"?

Op verschillende wijzen kan een project in het spoor van de complexe projecten terechtkomen. Het project hoeft niet publiek te zijn. Ook private projecten komen in aanmerking.

Een eerste stap is het voldoen aan de definitie van complex project, namelijk "een project van groot maatschappelijk en ruimtelijk-strategisch belang dat vraagt om een geïntegreerd vergunningen- en ruimtelijk planproces". 

De volgende criteria gelden hierbij als maatstaf:

  1. de probleemstelling of het programma van het project is meervoudig en omvat diverse af te wegen belangen;
  2. het project is onontbeerlijk voor een noodzakelijke verbetering van de woonkwaliteit, de milieukwaliteit, de economische ontwikkeling en/of de mobiliteit;
  3. bij de afweging van de betrokken belangen is de maatschappelijke meerwaarde prominent;
  4. het project is ruimtelijk structurerend voor het gebied in kwestie of wordt voorzien in een complexe omgeving;
  5. het project heeft een grote rechtstreekse of onrechtstreekse socio-economische, ruimtelijke, leefmilieugerelateerde of verkeerskundige impact;
  6. het project houdt ongebruikelijke investeringen en inspanningen in op vlak van ontwikkeling en beheer.

Een tweede stap is de zegen van het bevoegde bestuur. Op verschillende momenten zijn immers beslissingen nodig.

3. Hoe verloopt het traject?

Eenmaal de kogel door de kerk is en het bestuur de procedure inzake complexe projecten wenst te volgen, verloopt het traject - samengevat - volgens een afwijkend spoor:

 

CP, CP

4. Wat zijn de voordelen?

  • Proactief denken in vroeg stadium

In de procedure gaat heel wat energie naar de "verkenningsfase". Die beoogt de processtructuur van het verdere verloop te stroomlijnen en de pijnpunten bloot te leggen. Overleg met stakeholders zorgt er niet zelden voor dat die pijnpunten naar voren komen. Hoe vroeger die zijn geïdentificeerd, hoe vlotter het vervolgtraject.

De overheid denkt al in een vroeg stadium doelbewust na over de actoren die zij voor de realisatie van het project zal betrekken.

Dat het decreet de tijdsgeest volgt, blijkt niet enkel uit de zeer flexibele verkenningsfase, waarin bijvoorbeeld ook een communicatiestrategie al pril aan bod kan komen. 

  • Sterke nadruk op participatie

Participatie speelt een belangrijke rol doorheen elk van de fases. Op dit punt volgt het decreet een punt dat ook de Raad van State na aan het hart ligt, namelijk de inspraak van burgers en belanghebbenden.

Er is herhaaldelijk inspraak voorzien, namelijk over:

  • de alternatievenonderzoeksnota
  • het ontwerp van voorkeursbesluit
  • de projectonderzoeksnota
  • het ontwerp van projectbesluit

Door burgers diepgaand te betrekken, hoopt de overheid wellicht om de perceptie over een project van NIMBY (Not In My BackYard) om te draaien tot PIMBY (Please In My BackYard).

  • Duidelijke alternatievenkeuze: het voorkeursbesluit

Bovendien bevat de procedure voor complexe projecten een vast ogenblik waarop het bestuur voor één bepaald alternatief kiest. Dat ogenblik is het voorkeursbesluit. Vaak spreekt men over een "point of no return". Volgen er in het verdere traject toch opnieuw bezwaren over het gekozen alternatief, dan zijn die bezwaren immers automatisch onontvankelijk.

Het voorkeursbesluit legt ook uit of/hoe het project van de bestaande ruimtelijke bestemmingsplannen afwijkt. Indien het complex project instrumenten van het decreet landinrichting behoeft, vermeldt het voorkeursbesluit deze.

Disclaimer: nog even geduld a.u.b.

Het decreet complexe projecten is nog relatief jong. Dat toont zich in de nog beperkte administratieve praktijk. Zo heeft meer dan twee jaar na de inwerkingtreding van de regels, nog geen enkele complex project de laatste stop van de concrete uitvoeringsfase bereikt. 

In juni kondigde de Vlaamse minister van omgeving bovendien aan het decreet complexe projecten al weer te willen wijzigen. Voor projecten van groot maatschappelijk belang zou het Vlaams Parlement voorkeursdecreten en projectdecreten kunnen goedkeuren in plaats van de bevoegde overheid (de Vlaamse Regering, de provincieraad respectievelijk de gemeenteraad). 

Daarnaast zijn bij de genoemde voordelen ook een aantal bedenkingen te plaatsen:

  • een complex project is enkel nuttig voor projecten die een planwijziging vereisen, wat verschillende projecten uit de boot doet vallen;
  • een complex project vertrekt vaak van een probleemstelling zonder concrete oplossing, hetgeen prematuur is en vele opties openlaat;
  • er gelden geen bindende termijnen, hetgeen zowel positief (flexibiliteit) als negatief (verzanding in discussies) kan uitdraaien;
  • het is ook nog even wachten hoe de complexe projectendossiers met de begrenzing van het alternatievenonderzoek zullen omgaan. Een milieueffectenbeoordeling dient immers alle "redelijke" alternatieven in kaart te brengen. Daartoe horen vaak ook locatiealternatieven. Wat als de betrokken private actor geen grondposities heeft op een alternatieve locatie?

Ten slotte is er nog geen enkel complex project getest middels een gerechtelijke procedure. Het decreet complexe projecten werd niet aangevochten bij het Grondwettelijk Hof. Hoe bulletproof het decreet complexe projecten zal zijn, moet dus nog blijken. 

 

Dit artikel is mede geschreven door Pieter Vandenheede in zijn hoedanigheid van counsel bij Stibbe.

 

Team

Related news

20.10.2021 NL law
FAQ: What will change with the entry into force of the Woo compared to the Wob? An update

Short Reads - The Open Government Act (“Woo”) is to replace the Government Information (Public Access) Act (“Wob”). The Woo initiative proposal was passed in the Dutch House of Representatives in 2016; see our earlier Stibbeblog. However, the impact analysis that followed showed that the Woo as proposed was potentially impracticable for local governments. This led to amendments to the bill, which was passed by the House of Representatives on 26 January 2021. 

Read more

13.10.2021 NL law
FAQ: Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt?

Short Reads - Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt? Deze vraag komt meer dan eens aan de orde in geschillen en procedures. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoordt deze vraag onder meer in een uitspraak over pleziervaartuigen en woonschepen in de jachthaven te Kaag (25 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1897).

Read more

20.10.2021 NL law
FAQ: Wat verandert er met de inwerkingtreding van de Woo ten opzichte van de Wob? Een update

Short Reads - De wet open overheid (“Woo”) moet de Wet openbaarheid van bestuur (“Wob”) vervangen. Al in 2016 is het initiatiefvoorstel van de Woo aangenomen in de Tweede Kamer. Hierover kon u eerder een Stibbeblog lezen. De impactanalyse die volgde toonde echter aan dat de Woo zoals voorgesteld mogelijk onuitvoerbaar was voor decentrale overheden. Dit heeft geleid tot wijzigingen in het wetsvoorstel dat op 26 januari 2021 door de Tweede Kamer is aangenomen. 

Read more

13.10.2021 NL law
De hardheidsclausule en ander maatwerk in het licht van de NOW

Short Reads - Uitzonderingen op de NOW zijn volgens de bestuursrechter niet mogelijk door het bewust ontbreken van een hardheidsclausule, maar worden door de minister in bepaalde gevallen wel toegestaan. In dit artikel bespreekt Sandra Putting welke mogelijkheden bestuursorganen en de bestuursrechter hebben om maatwerk te bieden en wordt aan de hand van drie geschilpunten over de NOW beoordeeld hoe die mogelijkheden zijn ingezet of beter hadden kunnen worden ingezet.

Read more

14.10.2021 NL law
Termijn voor het indienen vaststellingsaanvraag NOW-1 loopt af op 31 oktober 2021: strategische handreikingen en juridische aanbevelingen

Short Reads - Op 31 oktober 2021 is het de laatste dag waarop de vaststellingsaanvragen van de NOW-1 subsidie kunnen worden ingediend. Veel werkgevers hebben deze aanvraag al ingediend (en al een vaststellingsbesluit ontvangen) maar ook een aanzienlijk deel van de vaststellingsaanvragen moet nog door het UWV worden ontvangen (zie de Kamerbrief van 20 september 2021). 

Read more