Articles

Vier FAQ over "complexe projecten"

FAQ over complexe projecten

Vier FAQ over "complexe projecten"

18.07.2017 BE law

Voor een "complex project" geldt een heel eigen procedureel kader, met een aantal opvallende voordelen. Toch gelden ook een aantal randbemerkingen.

Het Saeftinghedok met extra containercapaciteit in de Antwerpse haven. De Noord-Zuid-verbinding in Limburg. Het zijn slechts twee voorbeelden die recent de stempel van "complex project" kregen nadat beide plannen voor de Raad van State struikelden.

Beide plannen hebben grote infrastructuren voor ogen. Nochtans is grootschaligheid niet per se bepalend om van een "complex project" te spreken.

Gestaag neemt het aantal "complexe projecten" toe. Momenteel lopen er, verspreid over alle Vlaamse provincies, acht (bekijk ze hier). Hoog tijd dus om even bij een aantal curiosa stil te staan.

1. De basis: waar starten?

Relatief recent, op 1 maart 2015, trad het decreet complexe projecten in werking. Het bevat amper 46 inhoudelijke artikelen, wat weinig is in vergelijking met het doorsnee Vlaamse decreet.

Intussen is ook een begeleidende website met een routeplanner operationeel.

2. Wanneer is een project "complex"?

Op verschillende wijzen kan een project in het spoor van de complexe projecten terechtkomen. Het project hoeft niet publiek te zijn. Ook private projecten komen in aanmerking.

Een eerste stap is het voldoen aan de definitie van complex project, namelijk "een project van groot maatschappelijk en ruimtelijk-strategisch belang dat vraagt om een geïntegreerd vergunningen- en ruimtelijk planproces". 

De volgende criteria gelden hierbij als maatstaf:

  1. de probleemstelling of het programma van het project is meervoudig en omvat diverse af te wegen belangen;
  2. het project is onontbeerlijk voor een noodzakelijke verbetering van de woonkwaliteit, de milieukwaliteit, de economische ontwikkeling en/of de mobiliteit;
  3. bij de afweging van de betrokken belangen is de maatschappelijke meerwaarde prominent;
  4. het project is ruimtelijk structurerend voor het gebied in kwestie of wordt voorzien in een complexe omgeving;
  5. het project heeft een grote rechtstreekse of onrechtstreekse socio-economische, ruimtelijke, leefmilieugerelateerde of verkeerskundige impact;
  6. het project houdt ongebruikelijke investeringen en inspanningen in op vlak van ontwikkeling en beheer.

Een tweede stap is de zegen van het bevoegde bestuur. Op verschillende momenten zijn immers beslissingen nodig.

3. Hoe verloopt het traject?

Eenmaal de kogel door de kerk is en het bestuur de procedure inzake complexe projecten wenst te volgen, verloopt het traject - samengevat - volgens een afwijkend spoor:

 

CP, CP

4. Wat zijn de voordelen?

  • Proactief denken in vroeg stadium

In de procedure gaat heel wat energie naar de "verkenningsfase". Die beoogt de processtructuur van het verdere verloop te stroomlijnen en de pijnpunten bloot te leggen. Overleg met stakeholders zorgt er niet zelden voor dat die pijnpunten naar voren komen. Hoe vroeger die zijn geïdentificeerd, hoe vlotter het vervolgtraject.

De overheid denkt al in een vroeg stadium doelbewust na over de actoren die zij voor de realisatie van het project zal betrekken.

Dat het decreet de tijdsgeest volgt, blijkt niet enkel uit de zeer flexibele verkenningsfase, waarin bijvoorbeeld ook een communicatiestrategie al pril aan bod kan komen. 

  • Sterke nadruk op participatie

Participatie speelt een belangrijke rol doorheen elk van de fases. Op dit punt volgt het decreet een punt dat ook de Raad van State na aan het hart ligt, namelijk de inspraak van burgers en belanghebbenden.

Er is herhaaldelijk inspraak voorzien, namelijk over:

  • de alternatievenonderzoeksnota
  • het ontwerp van voorkeursbesluit
  • de projectonderzoeksnota
  • het ontwerp van projectbesluit

Door burgers diepgaand te betrekken, hoopt de overheid wellicht om de perceptie over een project van NIMBY (Not In My BackYard) om te draaien tot PIMBY (Please In My BackYard).

  • Duidelijke alternatievenkeuze: het voorkeursbesluit

Bovendien bevat de procedure voor complexe projecten een vast ogenblik waarop het bestuur voor één bepaald alternatief kiest. Dat ogenblik is het voorkeursbesluit. Vaak spreekt men over een "point of no return". Volgen er in het verdere traject toch opnieuw bezwaren over het gekozen alternatief, dan zijn die bezwaren immers automatisch onontvankelijk.

Het voorkeursbesluit legt ook uit of/hoe het project van de bestaande ruimtelijke bestemmingsplannen afwijkt. Indien het complex project instrumenten van het decreet landinrichting behoeft, vermeldt het voorkeursbesluit deze.

Disclaimer: nog even geduld a.u.b.

Het decreet complexe projecten is nog relatief jong. Dat toont zich in de nog beperkte administratieve praktijk. Zo heeft meer dan twee jaar na de inwerkingtreding van de regels, nog geen enkele complex project de laatste stop van de concrete uitvoeringsfase bereikt. 

In juni kondigde de Vlaamse minister van omgeving bovendien aan het decreet complexe projecten al weer te willen wijzigen. Voor projecten van groot maatschappelijk belang zou het Vlaams Parlement voorkeursdecreten en projectdecreten kunnen goedkeuren in plaats van de bevoegde overheid (de Vlaamse Regering, de provincieraad respectievelijk de gemeenteraad). 

Daarnaast zijn bij de genoemde voordelen ook een aantal bedenkingen te plaatsen:

  • een complex project is enkel nuttig voor projecten die een planwijziging vereisen, wat verschillende projecten uit de boot doet vallen;
  • een complex project vertrekt vaak van een probleemstelling zonder concrete oplossing, hetgeen prematuur is en vele opties openlaat;
  • er gelden geen bindende termijnen, hetgeen zowel positief (flexibiliteit) als negatief (verzanding in discussies) kan uitdraaien;
  • het is ook nog even wachten hoe de complexe projectendossiers met de begrenzing van het alternatievenonderzoek zullen omgaan. Een milieueffectenbeoordeling dient immers alle "redelijke" alternatieven in kaart te brengen. Daartoe horen vaak ook locatiealternatieven. Wat als de betrokken private actor geen grondposities heeft op een alternatieve locatie?

Ten slotte is er nog geen enkel complex project getest middels een gerechtelijke procedure. Het decreet complexe projecten werd niet aangevochten bij het Grondwettelijk Hof. Hoe bulletproof het decreet complexe projecten zal zijn, moet dus nog blijken. 

 

Dit artikel is mede geschreven door Pieter Vandenheede in zijn hoedanigheid van counsel bij Stibbe.

 

Team

Related news

06.04.2020 NL law
Rechtsbescherming onder de NOW

Short Reads - Vanaf 2 april 2020 is de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW) van kracht, en kunnen werkgevers subsidie als tegemoetkoming in de loonkosten aanvragen bij het UWV. Het online aanvraagloket is vanaf 6 april 2020 geopend.

Read more

31.03.2020 NL law
Als het moet, kan het snel (en digitaal): vanwege de coronacrisis op weg naar een Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming

Short Reads - In crisistijd kan veel en snel. Beraadslagingen en besluitvorming blijven ook nu noodzakelijk, maar de wettelijke grondslag om dit digitaal te doen ontbreekt. Daarom is er aan de Tweede Kamer een wetsvoorstel terzake voorgelegd, dat slechts in enkele dagen is voorbereid. De wet treedt, zo is de bedoeling, op korte termijn in werking.

Read more

02.04.2020 NL law
Stibbe in Amsterdam answers questions from consumers, small business foundations and NGOs about the coronavirus

Inside Stibbe - In a special Q&A (in Dutch), lawyers from our Amsterdam office share their legal expertise and strive to provide answers to questions put to us by consumers, self-employed persons, enterprises large and small, foundations and NGOs as a result of the corona crisis.

Read more

27.03.2020 BE law
Bijzondere volmachten in tijden van crisis: wat kan en wat niet?

Short Reads - In haar advies van 25 maart 2020 analyseert de afdeling Wetgeving van de Raad van State het wetsvoorstel van 21 maart 2020 tot bijzondere machtiging aan de Koning om maatregelen te nemen in de strijd tegen de verspreiding van het coronavirus COVID-19. Het advies brengt de algemene beginselen inzake bijzondere machten in herinnering en plaatst daarnaast enkele kritische kanttekeningen bij het wetsvoorstel zelf. Voor liefhebbers van het grondwettelijk recht vormt het advies van de afdeling Wetgeving daarom een welgekomen afleiding in tijden van lockdown. 

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring