Short Reads

FAQ: Hoe te handelen bij bestuursrechtelijk toezicht?

FAQ: Hoe te handelen bij bestuursrechtelijk toezicht?

FAQ: Hoe te handelen bij bestuursrechtelijk toezicht?

08.02.2017 NL law

De Nederlandse toezichthouders houden met grote regelmaat bestuursrechtelijk toezicht door middel van inspecties. Niet alleen de landelijke toezichthouders, zoals de Inspectie SZW of de Inspectie Leefomgeving en Transport houden bestuursrechtelijk toezicht. Ook lokale toezichthouders, zoals de gemeente, provincie of omgevingsdienst houden op deze wijze toezicht. In deze blog uit de FAQ-serie geven we een aantal praktische handvatten voor bestuursrechtelijk toezicht.

Let op: onderstaand blog ziet uitsluitend op het bestuursrechtelijke inspecties. Zodra het bestuursrechtelijk toezicht van kleur verschiet naar opsporing en zicht richt op bestraffing, bijvoorbeeld door het opleggen van een bestuurlijke boete of strafrechtelijke vervolging, geldt bijvoorbeeld geen verplichting meer mee te werken aan een vordering om inlichtingen.

In de praktijk zien we dat bedrijven de rechten en plichten niet altijd goed kennen en doorgaans voor een open en transparante houding kiezen tijdens een bestuursrechtelijke inspectie. Een goede relatie tussen toezichthouder en onder toezicht gestelden is van belang. Die relatie blijft goed als beide partijen hun wettelijke rechten en verplichtingen kennen. Hieronder zetten wij de rechten en plichten van bedrijven met betrekking tot toezicht uiteen, waarbij wij eveneens een aantal praktische tips geven.

Bevoegdheden van toezichthouders

Toezichthouders hebben op grond van de Awb de bevoegdheid om:

  • plaatsen te betreden (artikel 5:15 Awb);
  • inlichtingen te vorderen (artikel 5:16 Awb);

Let op: deze bevoegdheid is beperkt tot feiten. Er bestaat dus geen verplichting om een mening te geven.

  • inzage van een identiteitsbewijs te vorderen (artikel 5:16a Awb);
  • inzage van zakelijke gegevens en bescheiden te vorderen en te kopiëren (artikel 5:17). Dat betekent soms dat documenten voor enige tijd mogen worden meegenomen om kopieën te maken;

Let op: in de praktijk zien wij dat partijen vaak niet registeren wat er is meegenomen. Houd dit voor de eigen dossiervorming bij.

  • zaken te onderzoeken en monsterneming daarvan te doen (artikel 5:18 Awb); en
  • vervoersmiddelen te onderzoeken (artikel 5:19 Awb).

Let op: deze bevoegdheden worden beperkt door de medewerkingsplicht (zie hierna) en het evenredigheidsbeginsel. Dat betekent dat een toezichthouder slechts van zijn bevoegdheden gebruik mag maken voor zover dat "redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig  is" (artikel 5:13 Awb).

Verplichting om mee te werken (medewerkingsplicht: artikel 5:20 Awb)

Om ervoor te zorgen dat een toezichthouder de hierboven genoemde bevoegdheden, daadwerkelijk kan effectueren is in de Awb een medewerkingsplicht opgenomen. De medewerkingsplicht houdt in dat iedereen verplicht is om aan een toezichthouder medewerking te verlenen (artikel 5:20 lid 1 Awb).

  • Wie moet meewerken? Iedereen verplicht is om aan een toezichthouder medewerking te verlenen (artikel 5:20 lid 1 Awb). In beginsel is de kring van 'medewerkingsplichtigen' dus ongelimiteerd. Omdat een toezichthouder slechts van zijn bevoegdheden gebruik mag maken voor zover dat "redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is" (artikel 5:13 Awb), wordt toch beperkt van wie medewerking kan worden gevorderd. Zo rust de medewerkingsplicht alleen op personen die betrokken zijn bij de activiteit waarop toezicht wordt gehouden. Overigens geldt de medewerkingsplicht niet voor degene waarop een geheimhoudingsplicht rust (artikel 5:20 lid 2 Awb).
  • De medewerkingsplicht is beperkt: De medewerkingsplicht geldt alleen als hetgeen de toezichthouder vraagt, nodig is voor de uitoefening van zijn bevoegdheden. Hieronder vallen de algemene bevoegdheden uit de Awb, maar ook de bevoegdheden die eventueel aan een toezichthouder zijn toegekend in een bijzondere wet.
  • Medewerking kan elke vorm inhouden. De wijze waarop medewerking moet worden verleend is niet gedefinieerd en daarom eigenlijk onbeperkt. Zo valt het geven tot inlichtingen daar onder, eventueel desverlangd blijven staan, maar ook het verplaatsen van bepaalde zaken.
  • Waarheid: De inlichtingenplicht of medewerkingsplicht bestaat ook uit de verplichting naar waarheid inlichtingen te verstrekken als een toezichthouder daar om verzoekt.
  • Sanctionering bij niet meewerken: De medewerkingsplicht kan zowel bestuursrechtelijk als strafrechtelijk gehandhaafd worden.

De mogelijkheid om de niet-medewerking van de medewerkingsplicht bestuursrechtelijk te handhaven, bijvoorbeeld met een last onder dwangsom of een bestuurlijke boete, moet dan wel in een bijzondere wet geregeld zijn. Voorbeelden daarvan zijn artikel 28b van de Arbeidsomstandighedenwet, artikel 1:80 van de Wet op het financieel toezicht en artikel 44 van de Drank- en horecawet.

De mogelijkheid om niet-medewerking strafrechtelijk te handhaven volgt rechtstreeks uit de wet (artikel 184 Wetboek van Strafrecht), maar alleen als de niet-medewerking opzettelijk geschiedt.

Voor in de praktijk

In het voorgaande hebben wij een aantal rechten en plichten van zowel de toezichthouder als de onder toezicht gestelde uiteengezet. Voor een goede inspectie is het van belang dat zowel de toezichthouder als de onder toezicht gestelde zich bewust is van de rechten en plichten die hij heeft.

Team

Related news

30.04.2019 EU law
Climate goals and energy targets: legal perspectives

Seminar - On Tuesday April 30th, Stibbe organizes a seminar on climate goals and energy targets. Climate change has incited different international and supranational institutions to issue climate goals and renewable energy targets. Both the UN and the EU have led this movement with various legal instruments.

Read more

12.04.2019 NL law
Hoogste Europese rechter bevestigt dat overheden onrechtmatige staatssteun proactief moeten terugvorderen

Short Reads - De maand maart 2019 zal vermoedelijk de juridisch handboeken ingaan als een historische maand voor het mededingings- en staatssteunrecht. Niet alleen deed het Hof van Justitie een baanbrekende uitspraak op het gebied van het verhaal van kartelschade. Het heeft in de uitspraak Eesti Pagar (C-349/17) van 5 maart 2019 belangrijke vragen opgehelderd over de handhaving van het staatssteunrecht op nationaal niveau.

Read more

10.04.2019 NL law
Casus Lotto c.s.: Aanpassing naam vergunninghouder bij nieuwe rechtsvorm? Let op de eisen van het Unierecht!

Short Reads - De Kansspelautoriteit kan de tenaamstelling van vergunningen voor onder andere Lotto en de Staatsloterij niet zomaar wijzigen als de rechtsvorm van de vergunninghouders verandert. Dit gezien het door het Unierecht gewaarborgde vrije verkeer van diensten en het daaruit voortvloeiende transparantiebeginsel. Dat blijkt uit een viertal uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ("ABRvS") van 13 maart 2019. Wat betekenen deze uitspraken voor de praktijk?

Read more

10.04.2019 NL law
Gevolgen van de Wnra: schorsing voortaan met behoud van loon en de wettelijke verhoging van loonvorderingen

Short Reads - Vanaf het moment dat ambtenaren werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst, worden ook de civielrechtelijke bepalingen ten aanzien van deze overeenkomst van toepassing. Het gevolg is dat de overheidswerkgever en zijn werknemers te maken krijgen met fenomenen die zich in het ambtenarenrecht niet voordoen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de mogelijkheid van schorsing zonder behoud van loon, de termijn waarbinnen aanspraak kan worden gemaakt op (ten onrechte niet betaald) loon en de wettelijke verhoging van loonvorderingen.

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring