Short Reads

New York Pizza: brancheringsregels in bestemmingsplannen en de complexiteiten van ruimtelijk reguleren van horeca

New York Pizza: brancheringsregels in bestemmingsplannen en de complex

New York Pizza: brancheringsregels in bestemmingsplannen en de complexiteiten van ruimtelijk reguleren van horeca

10.08.2017 NL law

In een kortsluitingsuitspraak van 2 augustus 2017, heeft de voorzieningenrechter van de rechtbank Amsterdam geoordeeld dat New York Pizza een 'fastfoodrestaurant' is en geen 'restaurant', zodat de door New York Pizza aangevraagde omgevingsvergunning terecht geweigerd was.

Casus

Aanleiding voor de uitspraak is de weigering van het algemeen bestuur van de bestuurscommissie van stadsdeel Amsterdam Zuid (stadsdeel) om aan New York Pizza een omgevingsvergunning voor bouwen te verlenen voor een nieuwe vestiging in de Amsterdamse Ferdinand Bolstraat. Het vigerende bestemmingsplan "De Pijp 2005" bevat een zogenaamde 'brancheringsregel' als bedoeld in artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder b Besluit ruimtelijke ordening (Bro), op grond waarvan ter plaatse van de beoogde vestiging uitsluitend 'horeca IV' (restaurants, eetcafés, lunchrooms, koffie-/theehuizen en ijssalons) is toegestaan. Volgens het stadsdeel valt de beoogde vestiging van New York Pizza echter onder 'horeca I' (fastfoodrestaurants, cafetaria's, snackbars en shoarmazaken) zodat de beoogde vestiging niet past binnen het bestemmingsplan. Er is volgens het stadsdeel vanwege het geldende horecabeleid geen reden om ten gunste van New York Pizza af te wijken van het bestemmingsplan.

New York Pizza voert aan dat zij weliswaar bekend staat om haar afhaalpizza's en de verkoop van 'pizzaslices' maar benadrukt dat de nieuwe vestiging vanwege de aanwezigheid van 48 zitplaatsen binnen en 26 buiten, het feit dat klanten worden bediend en dat beoogd is om klanten langer te laten blijven zitten, desalniettemin moet worden gekwalificeerd als restaurant als bedoeld in 'horeca IV'.

Uitspraak voorzieningenrechter

De voorzieningenrechter overweegt dat de termen ‘fastfoodrestaurant’ (horeca I) en ‘restaurant’ (horeca IV) in het bestemmingsplan niet zijn gedefinieerd. In lijn met vaste rechtspraak zoekt de rechtbank daarom aansluiting bij het algemeen spraakgebruik, onder verwijzing naar het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal. Van Dale geeft de volgende definities:

  • fastfood: voedsel waarvoor geen of weinig bereidingstijd nodig is, zoals snacks, opwarmgerechten enz. = gemaksvoedsel
  • restaurant: publieke gelegenheid waar men koude en warme maaltijden (en daarbij dranken) kan gebruiken en waar personeel aan tafel bedient (als zelfstandig complex, of als onderdeel van een groter complex). Ook als tweede lid in samenstellingen als de volgende, waarin het eerste lid een specialiteit noemt: fastfoodrestaurant (..)

Omdat de bij New York Pizza te nuttigen etenswaren een beperkte bereidingstijd kennen en ook met het ter plaatse bestellen en nuttigen niet meer dan 30-50 minuten is gemoeid, is volgens de voorzieningenrechter sprake van een fastfoodrestaurant (horeca I). Dat de samenstelling ‘fastfoodrestaurant’ in het bestemmingsplan ook het woord restaurant in zich draagt, maakt dat niet anders, aangezien horeca I specifiek ziet op fastfoodrestaurants. Dat binnen en buiten de vestiging 74 zitplaatsen zijn beoogd, klanten worden bediend en beoogd is om klanten langer te laten blijven zitten, mag New York Pizza dus niet baten.

Observaties

Dit specifieke oordeel van de voorzieningenrechter roept de vraag op hoe een vestiging van New York Pizza zich verhoudt tot bestaande horecaconcepten zoals een 'reguliere' pizzeria, een Chinees of Thais restaurant. Een onderscheid tussen fastfood en restaurant, is niet (meer) zo eenvoudig te geven.

Maar hoe zit het met meer 'up scale' formules, waar men aan de bar oesters kan verorberen of sushi- en wokrestaurants. En hoe zit het met min of meer nieuwe horecaconcepten, zoals foodhallen, restaurants 'geïnspireerd' op frituur en 'casual dining'-concepten En wat betekenen bezorgdiensten zoals Deliveroo, Ubereats en Foodora voor de ruimtelijke uitstraling van 'gewone' restaurants? En is een hotdogtent van Ron Blaauw ook een fastfoodrestaurant?

Artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder b Bro biedt de mogelijkheid om brancheringsregels voor horeca op te nemen in bestemmingsplannen, maar uitsluitend ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. De nota van toelichting (pagina 33) vermeldt dat een gemeente met deze bepaling:

"ten aanzien van horeca door middel van branchebeperkende regels in het bestemmingsplan het leefmilieu en de leefbaarheid van een gebied [kan] beschermen. De bepaling maakt het mogelijk om ongewenste ontwikkelingen voor de leefomgeving en het leefmilieu, zoals verloedering en overlast, tegen te gaan door bijvoorbeeld (…) bepaalde soorten horecagelegenheden in de binnenstad te beperken en ruimte te bieden aan andere, wel gewenste ontwikkelingen."

Artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder b Bro komt dus voort uit het gegeven dat verschillende vormen van horeca verschillende ruimtelijk relevante effecten (kunnen) hebben. Met het vervagen van het klassieke onderscheid tussen restaurants en fastfoodrestaurants vervagen echter ook de verschillen in ruimtelijke effecten tussen hoofdgroepen van horeca. Dat maakt het lastiger om horecaconcepten ruimtelijk relevant in te delen, terwijl de ruimtelijke noodzaak daartoe, bijvoorbeeld uit een oogpunt van het behoud van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat, ons inziens over het algemeen wel bestaat.

Niet alleen de Wet ruimtelijke ordening, maar ook de Europese Dienstenrichtlijn vereist dat aan regels in bestemmingsplannen uitsluitend ruimtelijke ordeningsmotieven ten grondslag mogen liggen en dat zij er niet toe mogen strekken dat de toelaatbaarheid van diensten afhankelijk wordt gesteld van economische criteria. Op 18 mei 2017 heeft Advocaat-Generaal bij het Europese Hof van Justitie M. Szpunar met betrekking tot een brancheringsregel voor detailhandel geconcludeerd dat een dergelijke regel een 'eis' is in de zin van de Dienstenrichtlijn die slechts gerechtvaardigd kan worden, indien kan worden aangetoond dat daarmee op evenredige wijze de bescherming van het stedelijke milieu wordt nagestreefd (artikel 15 lid 3 onder a Dienstenrichtlijn). Of aan die voorwaarde wordt voldaan moet worden beoordeeld door de nationale rechter.

Wij kunnen ons voorstellen dat de evenredigheid van een horecabrancheringsregel, dat wil zeggen dat de regel niet verder gaat dan nodig is om het nagestreefde doel (zoals de bescherming van het stedelijke milieu) te bereiken en dat dat doel niet met andere, minder beperkende maatregelen kan worden bereikt, niet altijd eenvoudig aan te tonen is. Dat is in het bijzonder niet het geval als door een wijze van branchering bepaalde (nieuwe) vormen van horeca worden uitgesloten van vestiging, terwijl die vormen ter plaatse geen ongewenste ruimtelijke uitstraling hebben.

Tot slot

Omdat een brancheringsregel moet worden gemotiveerd vanuit overwegingen van ruimtelijke kwaliteit, leidt de vervaging tussen restaurants en fastfoodrestaurants door de opkomst van nieuwe horecaconcepten tot grotere opgaven voor gemeenten om de ruimtelijke relevantie van een brancheringsregel voor verschillende categorieën horeca deugdelijk te motiveren.

De vraag of de betreffende brancheringsregel in strijd is met artikel 3.1.2 lid 2 aanhef en onder b Bro en/of de Dienstenrichtlijn is in eerste aanleg niet aan de orde geweest. New York Pizza gaat in hoger beroep.

Gegevens uitspraak:

Vzr. rechtbank Amsterdam 2 augustus 2017 ECLI:NL:RBAMS:2017:5556 AMS 17/3780 en AMS 17/3231

Team

Related news

09.08.2022 NL law
Het initiatiefvoorstel Wet verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen in internationale context

Articles - Internationaal maatschappelijk ondernemen, in het bijzonder door corporate sustainability due diligence, staat hoog op de (internationale) agenda. In het voetspoor van enkele andere landen in Europa is in Nederland een voorstel gedaan voor een wettelijk raamwerk dat niet op specifieke hoogrisicosectoren van toepassing is, maar op een veel grotere groep ondernemingen.

Read more

12.08.2022 NL law
Reactie op ‘De lucht geklaard … Aan de slag met resultaatgerichte grenswaarden voor industriële emissies om 50% reductie te bereiken in 2030’

Articles - Met veel belangstelling hebben Anna Collignon en Jelmer Ypinga  de bijdrage van Borgers en Molendijk in dit nummer van TO gelezen. Hierin borduren zij voort op het eerder verschenen advies dat zij als adviseurs van KokxDeVoogd schreven in opdracht van Rijkswaterstaat. Het advies bevat een mooi overzicht van de huidige en toekomstige juridische instrumenten die van belang (zullen) zijn bij het stellen van emissiegrenswaarden.

Read more

04.08.2022 NL law
Meer maatwerk bij ontvankelijkheidsbeslissingen

Short Reads - Na een blog uit 2020 heb ik de afgelopen periode enkele uitspraken gesignaleerd die lijken te wijzen op een soepelere omgang van de bestuursrechter met termijnoverschrijdingen. Zo besteedde ik aandacht aan een uitspraak van de rechtbank Limburg, waarin persoonlijke (privé) omstandigheden een doorslaggevende rol speelden. Recent is er een tweetal verzetuitspraken van de Afdeling verschenen waarin persoonlijke omstandigheden ook beslissend waren. Waait er sinds de reflectierapporten inderdaad een nieuwe wind door de ontvankelijkheidsrechtspraak?

Read more

09.08.2022 NL law
Bouwen en stikstofdepositie anno 2022: een (on)mogelijke opgave?

Articles - De stikstofproblematiek houdt de gemoederen sinds de PAS-uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“Afdeling”) al geruime tijd bezig. In onze eerdere artikelen in voorgaande jaren schetsten wij de stand van zaken op dat moment. Omdat de ontwikkelingen sindsdien niet zijn uitgebleven – integendeel – bestaat alle aanleiding voor een update.

Read more

27.07.2022 NL law
Actualiteiten Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) 

Short Reads - De aandacht voor (Internationaal) Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (“(I)MVO”) en Environmental, Social and Governance factoren (“ESG”) en verantwoording daarover blijft onverminderd groot. Wij zien op nationaal en Europees niveau tal van ontwikkelingen, zoals de publicatie van het voorstel voor een Europese Corporate Sustainability Due Diligence richtlijn. Wij stippen enkele Europese en nationale initiatieven aan. 

Read more