Short Reads

Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting

Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting

Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting

01.03.2016 NL law

Op 21 januari 2016 besloot de Europese Commissie (“EC“) dat vrijstellingen van vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven vanwege strijd met het staatssteunrecht niet voortgezet kunnen worden. Die vrijstellingen mogen, ondanks pogingen van de Nederlandse overheid daartoe, ook voor havenbedrijven niet voortgezet worden. Interessant is dat de EC de vrijstellingen voor bekostigde onderwijs- en onderzoeksinstellingen wél toestaat.

Achtergrond onderzoek EC naar vennootschapsbelasting overheidsbedrijven

Het Commissieonderzoek naar de vennootschapsbelastingvrijstellingen voor Nederlandse overheidsbedrijven, is onderdeel van de bredere ambitie van de EC om met het staatssteunrecht strijdige belastingvoordelen voor (overheids)bedrijven in Lidstaten te doen verdwijnen. Op dit moment buigt de EC zich onder meer over belastingvoordelen voor havenbedrijven in België en Frankrijk. De EC is bij deze landen echter nog niet gekomen met een definitief besluit over de vrijstellingen. De Commissieonderzoeken in de verschillende lidstaten verlopen namelijk niet gelijktijdig.

Nederland en de EC overlegden eerder over de vrijstellingen van vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven in de Wet Vennootschapsbelasting 1969 (“Wet Vpb 1969“). In mei 2013 deed de EC reeds voorstellen om die vrijstellingen aan te passen, waarop Nederland aangaf (onder het voorbehoud van parlementaire goedkeuring) nieuwe wetgeving te zullen aannemen. Daarna startte het wetgevingstraject voor de januari jl. in werking getreden Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen (“Wet Vpb 2015“) met daarin hervorming van de vrijstellingen voor overheidsondernemingen. Een aantal vrijstellingen blijft in deze wet echter gehandhaafd, waaronder de vrijstellingen voor zeehavens en onderzoek- en onderwijsinstellingen. Mede daardoor initieerde de EC een formeel onderzoek naar de rechtmatigheid van deze vrijstellingen.

Besluit EC over hervormingen

De EC onderzoekt de Wet Vpb 1969 en de ingevoerde hervormingen. Zij onderkent dat de meeste vrijstellingen voor overheidsondernemingen met de Wet Vpb 2015 afgeschaft zijn. Daarnaast onderzoekt de EC de in stand gebleven vrijstellingen voor zeehavens en onderzoek- en onderwijsinstellingen

  • Zeehavens

Volgens de EC zijn publieke zeehavens ondernemingen waarop het staatssteunrecht van toepassing is. Deze zeehavens verrichten namelijk, naast hun overheidstaken, economische activiteiten. De vrijstellingen verlenen, zo concludeert de EC, de zeehavens een selectief niet-marktconform voordeel dat het Europese handelsverkeer verstoort. Aangezien deze vrijstellingen bestonden voor de toetreding van Nederland tot de Europese Unie kwalificeren zij als “bestaande staatssteun”. Daarom hoeft Nederland de in het verleden genoten staatssteun niet terug te vorderen van de betrokken overheidsbedrijven. Wel dient Nederland binnen een tijdsbestek van twee maanden na het Commissiebesluit maatregelen te nemen ten einde te verzekeren dat de vrijstelling uiterlijk 1 januari 2017 daadwerkelijk afgeschaft is (zie hierover ook: D.E. Sprundel en L.C. Trouw, Nederland vaart zijn eigen (ram)koers; niet langer het braafste jongetje van de klas, WFR 2016/31).

  • Onderzoek- en onderwijsinstellingen

De vrijstellingen voor bekostigde onderzoek- en onderwijsinstellingen zijn in principe geen staatssteun aldus de EC. De EC licht toe dat door publieke middelen en collegegelden gefinancierde onderzoek- en onderwijsactiviteiten geen economische activiteiten zijn. Deze conclusie ligt in het verlengde van het advies dat de EC eerder aan de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State gaf in de zaak LOI-NTI, waarin door LOI-NTI opgekomen werd tegen de toestemming aan de Open Universiteit Nederland voor het verzorgen van de deeltijdse bacheloropleiding HBO-rechten in de vorm van afstandsonderwijs (ABRvS 30 januari 2013, ECLI:NL:RVS:2011:BY9933, AB 2014/344, m.nt. T.Barkhuysen en M.Claessens). Vanuit het oogpunt van consistentie en rechtszekerheid is deze beslissing van de EC prijzenswaardig. Tegelijkertijd verrichten universiteiten steeds meer economische activiteiten (die niet tot hun kerntaken behoren) met private middelen. Zij concurreren dus steeds meer met private onderwijsinstellingen, ook blijkens de zaak LOI-NTI, steeds meer met elkaar. Met deze trend zal de EC in de toekomst mogelijk meer rekening moeten houden (A.A. al Khatib, Marktregulering en aansprakelijkheid voor schending van het staatssteunrecht door wetgevend handelen, O&A 2015/55, par. 3.2.3; A.H.A. Mohammad, Ongelijke spelregels voor het online onderwijs, SEW 2015/10).

Tot slot: hoe nu verder?

De vrijstelling voor zeehavens zal, behoudens een succesvol beroep tegen het Commissiebesluit, afgeschaft moeten worden. Dit betekent echter niet dat overheidsinvesteringen in zeehavens in het geheel niet toegestaan (zullen) zijn. Eventuele staatssteun aan de commerciële activiteiten van zeehavens moet dan wel onder bestaande vrijstellingsregelingen vallen of eerst goedgekeurd worden door de EC. Overigens kondigde de EC aan dat zij de Algemene Groepvrijstellingsverordening zal aanpassen om gewenste investeringen in zeehavens mogelijk te maken.

Het bericht Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting voor onder meer zeehavens en onderwijs- en onderzoeksinstellingen is een bericht van www.stibbeblog.nl

Team

Related news

10.04.2019 NL law
Gevolgen van de Wnra: schorsing voortaan met behoud van loon en de wettelijke verhoging van loonvorderingen

Short Reads - Vanaf het moment dat ambtenaren werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst, worden ook de civielrechtelijke bepalingen ten aanzien van deze overeenkomst van toepassing. Het gevolg is dat de overheidswerkgever en zijn werknemers te maken krijgen met fenomenen die zich in het ambtenarenrecht niet voordoen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de mogelijkheid van schorsing zonder behoud van loon, de termijn waarbinnen aanspraak kan worden gemaakt op (ten onrechte niet betaald) loon en de wettelijke verhoging van loonvorderingen.

Read more

12.04.2019 NL law
Hoogste Europese rechter bevestigt dat overheden onrechtmatige staatssteun proactief moeten terugvorderen

Short Reads - De maand maart 2019 zal vermoedelijk de juridisch handboeken ingaan als een historische maand voor het mededingings- en staatssteunrecht. Niet alleen deed het Hof van Justitie een baanbrekende uitspraak op het gebied van het verhaal van kartelschade. Het heeft in de uitspraak Eesti Pagar (C-349/17) van 5 maart 2019 belangrijke vragen opgehelderd over de handhaving van het staatssteunrecht op nationaal niveau.

Read more

10.04.2019 BE law
Acrylamide: zijn frieten ook juridisch schadelijk voor de gezondheid?

Articles - De risico’s door de aanwezigheid van acrylamide in levensmiddelen noopten de EU tot het nemen van risicobeperkende maatregelen. Exploitanten van levensmiddelenbedrijven van bepaalde levensmiddelen (o.a. frieten, chips, koekjes, …) kregen de verplichting om tal van maatregelen te nemen.  De juridische kwalificatie van acrylamide en het regime van deze maatregelen worden in deze blog toegelicht.

Read more

10.04.2019 NL law
Casus Lotto c.s.: Aanpassing naam vergunninghouder bij nieuwe rechtsvorm? Let op de eisen van het Unierecht!

Short Reads - De Kansspelautoriteit kan de tenaamstelling van vergunningen voor onder andere Lotto en de Staatsloterij niet zomaar wijzigen als de rechtsvorm van de vergunninghouders verandert. Dit gezien het door het Unierecht gewaarborgde vrije verkeer van diensten en het daaruit voortvloeiende transparantiebeginsel. Dat blijkt uit een viertal uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ("ABRvS") van 13 maart 2019. Wat betekenen deze uitspraken voor de praktijk?

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring