Short Reads

Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting

Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting

Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting

01.03.2016 NL law

Op 21 januari 2016 besloot de Europese Commissie (“EC“) dat vrijstellingen van vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven vanwege strijd met het staatssteunrecht niet voortgezet kunnen worden. Die vrijstellingen mogen, ondanks pogingen van de Nederlandse overheid daartoe, ook voor havenbedrijven niet voortgezet worden. Interessant is dat de EC de vrijstellingen voor bekostigde onderwijs- en onderzoeksinstellingen wél toestaat.

Achtergrond onderzoek EC naar vennootschapsbelasting overheidsbedrijven

Het Commissieonderzoek naar de vennootschapsbelastingvrijstellingen voor Nederlandse overheidsbedrijven, is onderdeel van de bredere ambitie van de EC om met het staatssteunrecht strijdige belastingvoordelen voor (overheids)bedrijven in Lidstaten te doen verdwijnen. Op dit moment buigt de EC zich onder meer over belastingvoordelen voor havenbedrijven in België en Frankrijk. De EC is bij deze landen echter nog niet gekomen met een definitief besluit over de vrijstellingen. De Commissieonderzoeken in de verschillende lidstaten verlopen namelijk niet gelijktijdig.

Nederland en de EC overlegden eerder over de vrijstellingen van vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven in de Wet Vennootschapsbelasting 1969 (“Wet Vpb 1969“). In mei 2013 deed de EC reeds voorstellen om die vrijstellingen aan te passen, waarop Nederland aangaf (onder het voorbehoud van parlementaire goedkeuring) nieuwe wetgeving te zullen aannemen. Daarna startte het wetgevingstraject voor de januari jl. in werking getreden Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen (“Wet Vpb 2015“) met daarin hervorming van de vrijstellingen voor overheidsondernemingen. Een aantal vrijstellingen blijft in deze wet echter gehandhaafd, waaronder de vrijstellingen voor zeehavens en onderzoek- en onderwijsinstellingen. Mede daardoor initieerde de EC een formeel onderzoek naar de rechtmatigheid van deze vrijstellingen.

Besluit EC over hervormingen

De EC onderzoekt de Wet Vpb 1969 en de ingevoerde hervormingen. Zij onderkent dat de meeste vrijstellingen voor overheidsondernemingen met de Wet Vpb 2015 afgeschaft zijn. Daarnaast onderzoekt de EC de in stand gebleven vrijstellingen voor zeehavens en onderzoek- en onderwijsinstellingen

  • Zeehavens

Volgens de EC zijn publieke zeehavens ondernemingen waarop het staatssteunrecht van toepassing is. Deze zeehavens verrichten namelijk, naast hun overheidstaken, economische activiteiten. De vrijstellingen verlenen, zo concludeert de EC, de zeehavens een selectief niet-marktconform voordeel dat het Europese handelsverkeer verstoort. Aangezien deze vrijstellingen bestonden voor de toetreding van Nederland tot de Europese Unie kwalificeren zij als “bestaande staatssteun”. Daarom hoeft Nederland de in het verleden genoten staatssteun niet terug te vorderen van de betrokken overheidsbedrijven. Wel dient Nederland binnen een tijdsbestek van twee maanden na het Commissiebesluit maatregelen te nemen ten einde te verzekeren dat de vrijstelling uiterlijk 1 januari 2017 daadwerkelijk afgeschaft is (zie hierover ook: D.E. Sprundel en L.C. Trouw, Nederland vaart zijn eigen (ram)koers; niet langer het braafste jongetje van de klas, WFR 2016/31).

  • Onderzoek- en onderwijsinstellingen

De vrijstellingen voor bekostigde onderzoek- en onderwijsinstellingen zijn in principe geen staatssteun aldus de EC. De EC licht toe dat door publieke middelen en collegegelden gefinancierde onderzoek- en onderwijsactiviteiten geen economische activiteiten zijn. Deze conclusie ligt in het verlengde van het advies dat de EC eerder aan de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State gaf in de zaak LOI-NTI, waarin door LOI-NTI opgekomen werd tegen de toestemming aan de Open Universiteit Nederland voor het verzorgen van de deeltijdse bacheloropleiding HBO-rechten in de vorm van afstandsonderwijs (ABRvS 30 januari 2013, ECLI:NL:RVS:2011:BY9933, AB 2014/344, m.nt. T.Barkhuysen en M.Claessens). Vanuit het oogpunt van consistentie en rechtszekerheid is deze beslissing van de EC prijzenswaardig. Tegelijkertijd verrichten universiteiten steeds meer economische activiteiten (die niet tot hun kerntaken behoren) met private middelen. Zij concurreren dus steeds meer met private onderwijsinstellingen, ook blijkens de zaak LOI-NTI, steeds meer met elkaar. Met deze trend zal de EC in de toekomst mogelijk meer rekening moeten houden (A.A. al Khatib, Marktregulering en aansprakelijkheid voor schending van het staatssteunrecht door wetgevend handelen, O&A 2015/55, par. 3.2.3; A.H.A. Mohammad, Ongelijke spelregels voor het online onderwijs, SEW 2015/10).

Tot slot: hoe nu verder?

De vrijstelling voor zeehavens zal, behoudens een succesvol beroep tegen het Commissiebesluit, afgeschaft moeten worden. Dit betekent echter niet dat overheidsinvesteringen in zeehavens in het geheel niet toegestaan (zullen) zijn. Eventuele staatssteun aan de commerciële activiteiten van zeehavens moet dan wel onder bestaande vrijstellingsregelingen vallen of eerst goedgekeurd worden door de EC. Overigens kondigde de EC aan dat zij de Algemene Groepvrijstellingsverordening zal aanpassen om gewenste investeringen in zeehavens mogelijk te maken.

Het bericht Europese Commissie oordeelt over staatssteunrechtelijke aspecten van (de vrijstelling van) vennootschapsbelasting voor onder meer zeehavens en onderwijs- en onderzoeksinstellingen is een bericht van www.stibbeblog.nl

Team

Related news

12.02.2020 NL law
Het oproepen en horen van getuigen in het bestuursrecht: hoe zit het ook al weer?

Short Reads - Het oproepen van getuigen en het horen daarvan ter zitting door de bestuursrechter heeft de Hoge Raad in zijn arrest van 15 november 2019 overzichtelijk in kaart gebracht. Dat arrest, dat door de belastingkamer in een bestuurlijke boetezaak is gewezen, is ook voor andere terreinen van het bestuursrecht van belang. Mede ook omdat het horen van getuigen buiten het fiscale bestuursrecht nog in de kinderschoenen staat. In dit bericht bespreken we daarom de mogelijkheden die er bestaan om getuigen te (laten) oproepen en hoe de bestuursrechter daarmee moet omgaan.

Read more

07.02.2020 BE law
Het finale Belgische ‘nationaal energie- en klimaatplan’ en de Belgische langetermijnstrategie: het geduld van de Commissie op de proef gesteld?

Articles - Op 31 december 2019 diende België, nog net op tijd, zijn definitieve nationaal energie- en klimaatplan (NEKP) in bij de Commissie. Het staat nu al vast dat het Belgische NEKP niet op applaus zal worden onthaald door de Commissie. Verder laat ook de Belgische langetermijnstrategie op zich wachten. Wat zijn de gevolgen?

Read more

12.02.2020 NL law
Omgevingsrecht en mobiliteit: hoe werkt het afwijken van parkeernormen in bestemmingsplannen?

Short Reads - Op grond van artikel 3.1.2, tweede lid, Bro kan een bestemmingsplan ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening regels bevatten waarvan de uitleg bij de uitoefening van een daarbij aangegeven bevoegdheid afhankelijk wordt gesteld van beleidsregels. Van deze mogelijkheid maken gemeenteraden in hun bestemmingsplannen vaak gebruik als het gaat om parkeernormen

Read more

06.02.2020 BE law
“Eindelijk” een modernisering van het goederenrecht: de praktische impact op de juridische structurering van vastgoedprojecten

Articles - De juridische structurering van vastgoedprojecten verloopt vandaag nog steeds langs de krijtlijnen zoals in 1804 uiteengezet door de Napoleontische wetgever in het Burgerlijk Wetboek, aangevuld met bijzondere wetten (waarvan best gekend de wetten van 10 januari 1824 over het recht van opstal en het recht van erfpacht, resp. “Opstalwet” en “Erfpachtwet”). Thans – bijna 200 jaar later –  is een nieuw Burgerlijk Wetboek in opmaak.

Read more

12.02.2020 NL law
Van inspraakverordening naar participatieverordening op decentraal niveau

Short Reads - De regering stelt voor om de reikwijdte van de decentrale inspraakverordeningen te vergroten naar de uitvoering en evaluatie van decentraal beleid. Dat staat in een conceptwetsvoorstel dat op 9 december 2019 ter internetconsultatie is voorgelegd. Het conceptwetsvoorstel beoogt een wijziging van onder meer de Gemeentewet, de Provinciewet en de Waterschapswet.

Read more

24.01.2020 NL law
Can the government refrain from imposing enforcement measures if it is not within the offender’s power to comply with a standard?

Short Reads - What should be done if a stakeholder makes a request to the government for enforcement to rectify violations in a scenario where the offender does not have full power to comply because of a reliance on third parties? The Administrative Division of the Dutch Council of State ruled on 23 January 2019 that an administrative body cannot simply reject an enforcement request in such a situation, but must consider whether, for example, the imposition of an order subject to a penalty payment may provide an incentive for the actual termination of the violation.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring