Articles

Grondtransacties en het staatssteunrecht

Grondtransacties en het staatssteunrecht

Grondtransacties en het staatssteunrecht

11.07.2016 EU law

In een recent artikel met de titel ‘ Het domme gansje van Europa of Roomser dan de paus?’ heeft de plaatsvervangend
Directeur-Generaal Mededinging, G.J. Koopman, aangegeven dat Nederland bij de Europese Commissie (hierna: EC) bekend staat als een land van marginaal geklaag over grondverkoop door gemeenten aan projectontwikkelaars. Hij heeft voorts benadrukt dat het staatssteunrecht meer mogelijkheden biedt om legale staatssteun te verlenen aan private partijen dan Nederlandse overheden denken. 

Volgens hem zou de Nederlandse overheid vaker deze mogelijkheden moeten verkennen en daarbij het Directoraat-Generaal Mededinging van de EC moeten zien als een vraagbaak.

De Nederlandse overheid bezit een grote hoeveelheid gronden en zet ze in voor allerlei doeleinden. Het komt in dat kader veelvuldig voor dat de overheid gronden overdraagt aan private partijen. Deze overdracht kan enerzijds plaatsvinden in het kader van een zogeheten Publiek Privaat Samenwerkingsverband (hierna: PPS). Anderzijds kunnen grondtransacties ook  buiten een dergelijk samenwerkingsverband geschieden. De grondtransacties, in en buiten een PPS, kunnen geschieden tegen betaling van de marktprijs van de grond door de private partij, maar zij kunnen ook voor een prijs onder de marktwaarde of gratis plaatsvinden.

Klachten en procedures over grondtransacties kunnen grote financiële gevolgen hebben voor de betrokken private partijen en de overheid. Dit gegeven, in samenhang met de inbreng van de heer Koopman, roept de volgende vragen op. Hoe kunnen marginale (maar soms toch succesvolle) klachten en procedures over (kleine) grondtransacties voorkomen worden? En welke mogelijkheden biedt het staatssteunrecht om grondtransacties in het kader van grote projecten om niet of onder de marktwaarde te laten plaatsvinden? In deze bijdrage zal ik de voornaamste knelpunten en mogelijkheden bij het (om niet of onder de marktwaarde) overdragen van gronden aan private partijen uiteenzetten. Dit artikel is ook van waarde voor derde partijen die de rechtmatigheid van grondtransacties (bij de rechter of de EC) aan de orde willen stellen. In paragraaf 2 licht ik kort het staatssteunrechtelijke kader voor grondtransacties toe. Vervolgens sta ik in paragraaf 3 stil bij de beschikking d.d. 23 januari 2013 van de EC (hierna: Leidschendambeschikking) waarin de EC oordeelt dat een grondoverdracht door de gemeente Leidschendam onrechtmatige staatssteun inhield. Ten slotte doe ik in paragraaf 4 een aantal aanbevelingen voor de betrokken partijen bij grondtransacties tussen de overheid en private partijen.

Dit artikel is gepubliceerd in het tijdschrift Bedrijfsjuridische Berichten (Bb 2014/38).

Lees het volledige artikel.

Related news

04.05.2021 NL law
Aanbevelingen van het Pbl voor de circulaire economie: meer bestuursrechtelijke verplichtingen voor bedrijven?

Short Reads - Begin dit jaar publiceerde het Planbureau voor de leefomgeving (Pbl) zijn eerste Integrale Circulaire Economie Rapportage. Die rapportage bespreekt de huidige status van de circulaire economie in Nederland en geeft adviezen om de transitie te versnellen. Het Pbl roept nadrukkelijk de Nederlandse overheid op om de circulaire economie verder te bevorderen. Daarbij ziet het Pbl een belangrijke rol voor nieuwe circulaire verplichtingen voor bedrijven.

Read more

03.05.2021 NL law
De overheid behoeft de besten, maar krijgt zij die nog wel?

Short Reads - ‘De overheid behoeft de besten; zij moet aantrekken en opkweken de bekwaamsten onder de jongeren; haar mensen moeten het in kennis maar ook in levenshouding en beschaving kunnen opnemen tegen de leidende figuren uit de maatschappij; het zou noodlottig zijn voor de publieke zaak, zo de overheid zich tevreden zou stellen met degenen, die elders niet aan de slag konden komen of mislukten.’ (C.H.F. Polak 1957, geciteerd in NJB 2018/1044)

Read more

04.05.2021 NL law
Participatie en privacyregels: hoe te combineren onder de Omgevingswet?

Short Reads - In het stelsel van de Omgevingswet (Ow) is een belangrijke rol bedacht voor participatie bij de totstandkoming van besluiten. Het beoogde resultaat: tijdig belangen, meningen en creativiteit op tafel krijgen en daarmee een groter draagvlak en kwalitatief betere besluitvorming bereiken. Door een grotere betrokkenheid van meer personen gaan overheden en initiatiefnemers ook meer persoonsgegevens verwerken. Dit brengt privacyrisico’s met zich mee. Wat regelt de Ow op het gebied van privacy, de verwerking van persoonsgegevens en datagebruik?

Read more

28.04.2021 NL law
Gevolgen van enige betekenis? Bij twijfel is burger belanghebbende

Short Reads - In het bestuursprocesrecht is het uitgangspunt dat degene die rechtstreeks gevolgen ondervindt van een besluit belanghebbende is bij dat besluit. Sinds 2016 past de Afdeling in het omgevingsrecht hierop een correctie toe: er moet sprake zijn van gevolgen van enige betekenis om belanghebbende te zijn. Op 10 maart 2021 heeft de Afdeling bepaald dat bij twijfel over de vraag of hiervan sprake is, de rechtszoekende het voordeel van de twijfel krijgt.

Read more