Short Reads

Onverbindendverklaring van de PAS: wie betaalt de rekening?

Onverbindendverklaring van de PAS: wie betaalt de rekening?

Onverbindendverklaring van de PAS: wie betaalt de rekening?

27.09.2019 NL law

Het is op dit moment moeilijk om níet te lezen of te horen over de desastreuze gevolgen van de onverbindendverklaring van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) op 29 mei van dit jaar. Zelfs tijdens mijn zomervakantie in eigen land ving ik op terrasjes meermalen het woord PAS op.

Volgens recente tellingen van de NRC worden in totaal ca 18.000 bouwprojecten geraakt. Des te opvallender is het dat het woord schadevergoeding nauwelijks valt in de zee van nieuwberichten en blogs. Terwijl de economische schade voor overheden en bedrijven enorm moet zijn. Toch zal straks, als de rook wat is opgetrokken en de commissie Remkes haar ei heeft gelegd, bij al die stilgevallen bouwprojecten de vraag rijzen: wie betaalt de rekening?

Wie betaalt de rekening?

Voor een aansprakelijkheidsjurist is het antwoord op deze vraag op het eerste gezicht heel eenvoudig. Al in 1969 oordeelde de Hoge Raad in het befaamde Pocketbooks arrest dat het uitvaardigen van onverbindende regelgeving door de regering of een minister een onrechtmatige daad van de Staat oplevert. In 1986 voegde de Hoge Raad daaraan toe dat de Staat zich niet kan verweren met het argument dat hem geen verwijt treft: “de schuld is in beginsel gegeven”. Hiermee lijkt de weg dus open te liggen voor gedupeerde gemeenten, provincies en bedrijven om massaal hun schade op de Rijksoverheid te verhalen.

In de praktijk zal het niet zo eenvoudig liggen. Het is notoir ingewikkeld om de Staat met succes aan te spreken uit onrechtmatige wetgeving. De Staat kan namelijk nog allerlei verweren voeren zelfs als vast staat dat het uitvaardigen van de PAS-regelgeving een juridische fout oplevert. Zo zou de regering kunnen stellen dat als zij de PAS-regelgeving niet had uitgevaardigd, er nog veel meer bouwprojecten niet door zouden zijn gegaan om een voorbeeld te noemen. Het is niet moeilijk om allerlei andere verweren te bedenken. Toch zou ik er als eerstverantwoordelijke minister niet helemaal gerust op zijn. Het zal in totaal om een zeer hoog schadebedrag gaan en zoals bekend geldt risico = kans x gevolg. Het vooruitzicht van vele jaren procederen met het risico dat aan het eind van de rit niet alleen hoge advocaatkosten maar ook hoge schadevergoedingen betaald moeten worden, is geen aanlokkelijk perspectief.

Hoe verder?

Tijdens het Kamerdebat op 20 juni 2019: zei minister Schouten hier zelf over: “De heer Weverling vraagt wat ik ga doen met verzoeken om schadevergoeding. Met de uitspraak van de Raad van State staat vast dat de vrijstelling van een vergunningplicht voor activiteiten onder de grenswaarde en voor beweiden en bemesten onrechtmatig was. In hoeverre belanghebbenden daardoor schade lijden, moet nog duidelijk worden. Zoals ik heb gezegd, zal het beleid zo veel mogelijk gericht zijn op het zo veel mogelijk legaliseren van reeds gerealiseerde projecten, zodat die schade wordt voorkomen.”

Dat lijkt mij op zichzelf een verstandige uitspraak: schade voorkomen is beter dan vergoeden. Maar helemaal lukken zal dat niet. De vertraging die bouwprojecten sinds 29 mei jl. hebben opgelopen zal in veel gevallen niet meer in te lopen zijn en dus blijvende schade hebben veroorzaakt. De release van de nieuwe AERIUS-calculator op 16 september jl. beoogt projecten weer vlot te trekken, maar biedt voor lang niet alle 18.000 bouwprojecten soelaas. Veel projecten zullen de komende tijd dus nog meer vertraging oplopen, met alle financiële en maatschappelijke schade van dien. Dat zal tot claims gaan leiden en zoals hiervoor bleek: de Nederlandse Staat ligt als doelwit voor de hand. Wellicht doet de Minister er verstandig aan massale claims voor te zijn en zelf het initiatief te nemen door het uitvaardigen van een schaderegeling voor onschuldige PAS-gedupeerden.

Related news

08.11.2019 BE law
Interview with Wouter Ghijsels on Next Gen lawyers

Articles - Stibbe’s managing partner Wouter Ghijsels shares his insights on the next generation of lawyers and the future of the legal profession at the occasion of the Leaders Meeting Paris where Belgian business leaders, politicians and inspiring people from the cultural and academic world will discuss this year's central theme "The Next Gen".

Read more

21.10.2019 NL law
Omgevingsvergunning – beslistermijn, inwerkingtreding en onherroepelijkheid (FAQ)

Short Reads - Voor veel activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving is een omgevingsvergunning nodig op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo). Bedrijven die dergelijke activiteiten willen ondernemen moeten dus een vergunning aanvragen. Het is niet altijd duidelijk welke procedure moet worden gevolgd, hoelang de procedure zal gaan duren en wanneer de vergunning gebruikt kan worden of onherroepelijk is.

Read more

07.11.2019 NL law
Symposium 'From Stint to Fipronil: a compensation fund for victims of energetic government intervention in crisis situations

Seminar - Stibbe is organising a symposium in Amsterdam on Thursday 7 November entitled 'From Stint to Fipronil: a compensation fund for victims of energetic government intervention in crisis situations'. During this symposium, Stibbe lawyer Tijn Kortmann and Prof. Pieter van Vollenhoven, alongside other experts,  will speak about the compensation fund which, according to van Vollenhoven, injured parties should be able to call upon if a decision by the government turns out to be too drastic.

Read more

18.10.2019 NL law
The European Services Directive after Appingedam

Seminar - Stibbe, together with Bureau Stedelijke Planning, is organising a seminar on 5 November on the most recent relevant case law following the Appingedam case. Three months after the final judgment, additional case law from the Council of State has been published concerning the significance of the Services Directive for branching rules and other restrictions on establishment. On 10 October, guidelines titled 'How to deal with the Services Directive in spatial retail policy' will also be published.

Read more

25.10.2019 NL law
Verzilting en de Omgevingswet: een gemiste kans?

Short Reads - Verzilting – de stijging van de zoutconcentratie in het grondwater en oppervlaktewater – klinkt voor de meeste Nederlanders als een probleem voor verre landen met hoge temperaturen en weinig regenval. De droge zomer van 2018 heeft ons echter herinnerd aan het feit dat onze bodem reeds hoge concentraties van zout bevat. Dit kan bij gebrek aan regenwater en ander zoet water grote schade tot gevolg hebben.

Read more

18.10.2019 BE law
Grondwettelijk Hof vernietigt versoepeling landschappelijk waardevol agrarisch gebied!

Articles - De Codextrein is niet onbesproken. Reeds een aantal van de bepalingen die werden ingevoerd door de Codextrein stuitten op een ferme "njet" van het Grondwettelijk Hof. Het nieuw ingevoegde artikel 5.7.1. VCRO blijkt hetzelfde lot beschoren te zijn. Deze bepaling strekte ertoe komaf te maken met de zeer strenge (te strenge?) rechtspraak van de Raad voor Vergunningsbetwistingen en de Raad van State inzake landschappelijk waardevol agrarisch gebied (LWAG). Benieuwd naar de draagwijdte van deze bepaling en het vernietigingsarrest? Met deze blog bent u weer helemaal mee.

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring