Short Reads

Onverbindendverklaring van de PAS: wie betaalt de rekening?

Onverbindendverklaring van de PAS: wie betaalt de rekening?

Onverbindendverklaring van de PAS: wie betaalt de rekening?

27.09.2019 NL law

Het is op dit moment moeilijk om níet te lezen of te horen over de desastreuze gevolgen van de onverbindendverklaring van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) op 29 mei van dit jaar. Zelfs tijdens mijn zomervakantie in eigen land ving ik op terrasjes meermalen het woord PAS op.

Volgens recente tellingen van de NRC worden in totaal ca 18.000 bouwprojecten geraakt. Des te opvallender is het dat het woord schadevergoeding nauwelijks valt in de zee van nieuwberichten en blogs. Terwijl de economische schade voor overheden en bedrijven enorm moet zijn. Toch zal straks, als de rook wat is opgetrokken en de commissie Remkes haar ei heeft gelegd, bij al die stilgevallen bouwprojecten de vraag rijzen: wie betaalt de rekening?

Wie betaalt de rekening?

Voor een aansprakelijkheidsjurist is het antwoord op deze vraag op het eerste gezicht heel eenvoudig. Al in 1969 oordeelde de Hoge Raad in het befaamde Pocketbooks arrest dat het uitvaardigen van onverbindende regelgeving door de regering of een minister een onrechtmatige daad van de Staat oplevert. In 1986 voegde de Hoge Raad daaraan toe dat de Staat zich niet kan verweren met het argument dat hem geen verwijt treft: “de schuld is in beginsel gegeven”. Hiermee lijkt de weg dus open te liggen voor gedupeerde gemeenten, provincies en bedrijven om massaal hun schade op de Rijksoverheid te verhalen.

In de praktijk zal het niet zo eenvoudig liggen. Het is notoir ingewikkeld om de Staat met succes aan te spreken uit onrechtmatige wetgeving. De Staat kan namelijk nog allerlei verweren voeren zelfs als vast staat dat het uitvaardigen van de PAS-regelgeving een juridische fout oplevert. Zo zou de regering kunnen stellen dat als zij de PAS-regelgeving niet had uitgevaardigd, er nog veel meer bouwprojecten niet door zouden zijn gegaan om een voorbeeld te noemen. Het is niet moeilijk om allerlei andere verweren te bedenken. Toch zou ik er als eerstverantwoordelijke minister niet helemaal gerust op zijn. Het zal in totaal om een zeer hoog schadebedrag gaan en zoals bekend geldt risico = kans x gevolg. Het vooruitzicht van vele jaren procederen met het risico dat aan het eind van de rit niet alleen hoge advocaatkosten maar ook hoge schadevergoedingen betaald moeten worden, is geen aanlokkelijk perspectief.

Hoe verder?

Tijdens het Kamerdebat op 20 juni 2019: zei minister Schouten hier zelf over: “De heer Weverling vraagt wat ik ga doen met verzoeken om schadevergoeding. Met de uitspraak van de Raad van State staat vast dat de vrijstelling van een vergunningplicht voor activiteiten onder de grenswaarde en voor beweiden en bemesten onrechtmatig was. In hoeverre belanghebbenden daardoor schade lijden, moet nog duidelijk worden. Zoals ik heb gezegd, zal het beleid zo veel mogelijk gericht zijn op het zo veel mogelijk legaliseren van reeds gerealiseerde projecten, zodat die schade wordt voorkomen.”

Dat lijkt mij op zichzelf een verstandige uitspraak: schade voorkomen is beter dan vergoeden. Maar helemaal lukken zal dat niet. De vertraging die bouwprojecten sinds 29 mei jl. hebben opgelopen zal in veel gevallen niet meer in te lopen zijn en dus blijvende schade hebben veroorzaakt. De release van de nieuwe AERIUS-calculator op 16 september jl. beoogt projecten weer vlot te trekken, maar biedt voor lang niet alle 18.000 bouwprojecten soelaas. Veel projecten zullen de komende tijd dus nog meer vertraging oplopen, met alle financiële en maatschappelijke schade van dien. Dat zal tot claims gaan leiden en zoals hiervoor bleek: de Nederlandse Staat ligt als doelwit voor de hand. Wellicht doet de Minister er verstandig aan massale claims voor te zijn en zelf het initiatief te nemen door het uitvaardigen van een schaderegeling voor onschuldige PAS-gedupeerden.

Related news

13.10.2021 NL law
FAQ: Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt?

Short Reads - Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt? Deze vraag komt meer dan eens aan de orde in geschillen en procedures. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoordt deze vraag onder meer in een uitspraak over pleziervaartuigen en woonschepen in de jachthaven te Kaag (25 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1897).

Read more

07.10.2021 NL law
Intrekking van natuurvergunningen en de praktijk: de stand van zaken en de rol van significantie van eventuele effecten

Short Reads - Onherroepelijke natuurvergunningen lijken anno 2021 geen rustig bezit meer te zijn. Bij provincies liggen op dit moment verzoeken voor om tot intrekking van (onherroepelijke) natuurvergunningen over te gaan. Intrekking zou een noodzakelijke passende maatregel zijn ter uitvoering van artikel 6, lid 2 Habitatrichtlijn. Jurisprudentie geeft inmiddels enige duidelijkheid. Maar de praktijk blijkt weerbarstig en laat zien dat de nodige vragen onbeantwoord blijven. In dit blog bespreken wij de stand van zaken.

Read more

20.08.2021 NL law
Fasering toepasselijkheid Wet kwaliteitsborging voor het bouwen: de laag risico gebouwen van gevolgklasse 1 als start

Short Reads - Per 1 juli 2022 treedt naar verwachting de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (hierna: Wkb) in werking. Hiermee komt een nieuw stelsel voor kwaliteitsborging in de bouw. In onze eerdere blog schreven wij al hoe dit toekomstige stelsel van bouwtoezicht eruit zal gaan zien. De belangrijkste wijziging is dat voortaan een ‘private kwaliteitsborger’ de conformiteit met bouwtechnische voorschriften zal toetsen in plaats van het college van burgemeester en wethouders.

Read more

17.08.2021 NL law
Obstakelverlichting op windturbines, hoe zit het ook alweer?

Short Reads - Tot een aantal jaar geleden hadden veel windturbines 's avonds en 's nachts rood knipperende verlichting. Dat werd door omwonenden en passanten wel als circusverlichting ervaren. Deze klacht wordt nu minder gehoord, omdat het nu gebruikelijk is dat die verlichting vastbrandend is. Maar waarom hebben veel windturbines verlichting en welke eisen gelden? Dat zetten we in dit blogbericht uiteen.

Read more