Articles

Grondwettelijk Hof spreekt zich uit over de bestaanbaarheid van de schadevergoeding tot herstel bij de Raad van State met het gelijkheidsbeginsel en non-discriminatiebeginsel

Grondwettelijk Hof spreekt zich uit over de bestaanbaarheid van de sc

Grondwettelijk Hof spreekt zich uit over de bestaanbaarheid van de schadevergoeding tot herstel bij de Raad van State met het gelijkheidsbeginsel en non-discriminatiebeginsel

27.05.2019 BE law

Het Grondwettelijk Hof heeft geoordeeld dat artikel 11bis RvS-wet de artikelen 10-11 Gw. niet schendt en dat het dus niet onredelijk is dat de verwerende partij bepaalde gevolgen moet dragen van de keuze van de verzoekende partij, om zich tot de Raad van State dan wel de burgerlijke rechter te wenden voor het verkrijgen van een schadevergoeding.

1. Prejudiciële vraag

Bij arrest van 23 mei 2019 heeft het Grondwettelijk Hof zich uitgesproken over een prejudiciële vraag gesteld door de Raad van State over de schadevergoeding tot herstel (artikel 11bis RvS-wet). De prejudiciële vraag luidde als volgt:

“Schendt artikel 11bis van de gecoördineerde wetten op de Raad van State de artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het enkel aan de verzoeker de keuze laat om bij de Raad van State een verzoek in te dienen tot schadevergoeding tot herstel, of om, voor de rechtbanken van de rechterlijke orde, de burgerlijke aansprakelijkheid van de administratieve overheid die de handeling heeft gesteld die door de Raad van State onwettig is bevonden, in het geding te brengen, waardoor aan die administratieve overheid de keuzemogelijkheid wordt ontzegd om het voordeel te genieten, in het kader van de procedure voor de rechtbanken van de rechterlijke orde:

- van een dubbele aanleg;

- van de mogelijkheid om te betwisten dat elke onwettigheid een fout vormt die de verplichting met zich meebrengt om de daaruit voortvloeiende schade te herstellen;

- en van de mogelijkheid om cassatieberoep in te stellen?”

2. Toets aan het gelijkheidsbeginsel

Voldoende vergelijkbare categorieën en pertinent onderscheid

Ten gronde is het Hof van oordeel dat de categorieën die hier aan de orde zijn, nl. een partij die een schadevergoeding tot herstel vordert en de tegenpartij in het kader van die vordering, voldoende vergelijkbaar zijn.

Het Hof erkent de verschillen in de twee onderscheiden procedures en komt tot het besluit dat de schadevergoeding tot herstel (Raad van State) anders geconcipieerd is dan de gemeenrechtelijke schadevergoeding. Zo is de schadevergoeding tot herstel geen zelfstandige vordering, maar een accessorium van een beroep tot nietigverklaring en betreft het ook een objectieve overheidsaansprakelijkheid op grond van autonome concepten. Omdat de verschillen voortvloeien uit de keuze van de procedure, gaat het volgens het Hof om een objectief criterium.

Uit de proceseconomische doelstelling die de wetgever met de schadevergoeding tot herstel nastreefde, leidt het Hof af dat het onderscheid ook pertinent is.

Proportionaliteit

Het Hof is van mening dat de verschillen in behandeling in principe verantwoord zijn, zolang zij overeenstemmen met de logica van het systeem waarvan die regel deel uitmaakt en geen onevenredige beperking van de rechten van de tegenpartij met zich meebrengt.

De verschillen in behandeling die in deze prejudiciële vraag aan de orde zijn en die volgen uit het feit dat het de verzoekende partij is die kiest of hij zich tot de Raad van State dan wel tot de burgerlijke rechter wendt voor het verkrijgen van een vergoeding, betreffen het al dan niet beschikken:

  • over een dubbele aanleg en over de mogelijkheid om cassatieberoep in te stellen;
  • over de mogelijkheid om te betwisten dat elke onwettigheid een fout vormt die de verplichting met zich meebrengt om de daaruit voortvloeiende schade te herstellen.

Vooreerst wijst het Hof erop dat op grond van het electa una via-principe de keuze van de verzoekende partij onherroepelijk is, maar dat dat dit past in de logica van het systeem. Het Hof meent dat hierbij ook rekening gehouden moet worden met de objectieve verschillen tussen particuliere procespartijen en overheden die bij dezelfde procedure betrokken zijn. Hierbij zou in het algemeen aangenomen kunnen worden dat de overheid die de aangevochten beslissing heeft genomen, ook beschikt over de menselijke en financiële middelen om zich te verdedigen.

  • Wat betreft het recht op dubbele aanleg of op een cassatieberoep, wijst het Hof er vooreerst op dat artikel 6 EVRM deze rechten niet waarborgt en dat er ook, behoudens in strafzaken, geen algemeen rechtsbeginsel in die zin bestaat.

Het Hof overweegt vervolgens  dat wanneer de wetgever wel voorziet in de mogelijkheid om hoger beroep of cassatieberoep in te stellen, hij dit niet zonder redelijke verantwoording mag ontzeggen aan rechtzoekenden die zich in een vergelijkbare situatie bevinden. Aangezien zowel de verwerende partij als de verzoekende partij binnen een procedure voor de Raad van State niet over een beroeps- of cassatiemogelijkheid beschikken, is  er zich geen verschil in behandeling. In dat verband verklaart het Hof de afwezigheid van een hoger beroep en cassatieberoep (behoudens voor wat betreft attributieconflicten) door de positie van de Raad van State als hoogste administratief rechtscollege, waarbij partijen ook van een dubbel onderzoek door het auditoraat en door de kamer genieten.

  • Ook het feit dat de verwerende partij in het kader van de schadevergoeding tot herstel niet op nuttige wijze kan aanvoeren dat de vastgestelde onwettigheid geen fout uitmaakt, vindt het Hof verantwoord in het licht van de logica van het systeem. De wetgever heeft immers geopteerd voor een systeem van objectieve aansprakelijkheid, waarbij niet de fout, maar wel de onwettigheid als oorzaak van de vergoedbare schade in aanmerking te nemen is.

Het Hof wijst er op dat dit nadeel daarenboven gecompenseerd wordt door het feit dat de Raad van State bij de begroting van de schadevergoeding tot herstel rekening dient te houden met “alle omstandigheden van openbaar en particulier belang”, wat tot een lagere schadevergoeding dan een integrale vergoeding kan leiden. De parlementaire voorbereiding bepaalt op dit vlak overigens dat de Raad bij de begroting van de schadevergoeding tot herstel rekening kan houden met de omstandigheid dat de tegenpartij “niet over de mogelijkheid beschikt om de volgens haar meest voordelige procedurele weg te kiezen, aangezien ze gebonden is door de keuze van de partij die de vergoeding vraagt.” (Parl.St. Senaat, 2012-13, nr. 5-2233/1, p; 7).

3. Besluit

Op grond van dit alles besluit het Grondwettelijk Hof dat de door de verwijzende rechter voorgelegde verschillen in behandeling geen onevenredige beperkingen van de rechten van de tegenpartij met zich meebrengen. Het Hof verklaart artikel 11bis dan ook bestaanbaar met het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie en bevestigt zodoende de grondwettigheid van deze bepaling op dit punt. Over andere punten, zoals bv. het niet in vrijwaring kunnen roepen van een derde partij, spreekt het Hof zich niet uit, zodat de vraag naar de bestaanbaarheid met het gelijkheidsbeginsel op die punten blijft bestaan.

Team

Related news

13.05.2020 NL law
Een klein jaar na de PAS-uitspraken: wanneer zijn stikstofrelevante activiteiten toelaatbaar?

Short Reads - Ontwikkelingen in de rechtspraak hebben niet stil gestaan sinds de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘Afdeling’) eind mei 2019 de bekende PAS-uitspraken deed. De Afdeling heeft in een aantal belangwekkende uitspraken enige lijnen uitgezet. In dit blogbericht zetten wij een aantal uitspraken op een rij. Daarbij richten wij ons op de vraag wanneer stikstofrelevante activiteiten na de PAS-uitspraken toelaatbaar zijn.

Read more

20.05.2020 NL law
Stibbe in Amsterdam answers questions from consumers, small business foundations and NGOs about the coronavirus [updated]

Inside Stibbe - In a special Q&A (in Dutch), lawyers from our Amsterdam office share their legal expertise and strive to provide answers to questions put to us by consumers, self-employed persons, enterprises large and small, foundations and NGOs as a result of the corona crisis.

Read more

13.05.2020 NL law
FAQ: bestuurlijk rechtsoordeel – de mogelijkheden tot bezwaar en beroep en de consequenties van een vernietiging

Short Reads - Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is het besluitbegrip bepalend voor de toegang tot de bestuursrechter. Handelingen van bestuursorganen die geen besluit zijn, kunnen niet aan de bestuursrechter worden voorgelegd. Denk bijvoorbeeld aan het handelen van de overheid als contractspartij of het handelen van de overheid dat slechts feitelijk van aard is.

Read more

14.05.2020 NL law
Wijziging NOW: voorafgaande instemming over openbaarmaking in NOW op gespannen voet met de Awb en de Wob

Short Reads - Op 2 april 2020 is de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (“NOW”) in werking getreden. De regeling is snel tot stand gekomen als maatregel tegen de nadelige gevolgen van de corona-crisis. In de praktijk bleek dat de regeling onvolkomenheden bevat en wijzigingen en aanvullingen nodig zijn. Op 4 mei 2020 is een regeling tot wijziging van de NOW gepubliceerd in de Staatscourant.

Read more

13.05.2020 NL law
Bij zeer locatiespecifieke omstandigheden doorbreekt de goede ruimtelijke ordening het exclusieve toetsingskader van titel 5.2 Wet milieubeheer voor luchtkwaliteit

Short Reads - Titel 5.2 Wm bepaalt dat bij het nemen van een groot aantal ruimtelijke ordeningsbesluiten en besluiten tot verlening van omgevingsvergunningen voor milieu de grenswaarden opgenomen in bijlage 2 Wm in acht moeten worden genomen. Afgevraagd kan dan worden of bij het nemen van ruimtelijke ordeningsbesluiten, zoals de vaststelling van een bestemmingsplan, de goede ruimtelijke ordening (waaronder het aanvaardbaar woon- en leefklimaat) een aanvullende toets kan vergen als dat besluit voldoet aan titel 5.2 Wm.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring