Short Reads

Het schadefonds van Van Vollenhoven, een goed idee?

Het schadefonds van Van Vollenhoven, een goed idee?

Het schadefonds van Van Vollenhoven, een goed idee?

15.01.2019 NL law

Onlangs heeft mr. Pieter van Vollenhoven in een interview voorgesteld om een nieuw schadefonds op te richten. Aanleiding was het verschrikkelijke ongeval met de Stint in Oss. Het ging mr. Van Vollenhoven niet om de directe slachtoffers (waarvan vier dodelijke), maar om de fabrikant van de Stints en de kinderdagverblijven. Moet er voor deze gedupeerden ook iets worden gedaan en is de oprichting van een schadefonds het goede antwoord op de goede vraag?

Een sympathiek idee

Minister van Nieuwenhuizen besloot kort na het ongeluk om de Stint van de weg te halen, waardoor de fabrikant op de rand van faillissement is komen te verkeren en veel kinderdagverblijven met een groot vervoersprobleem zitten. Mr. Van Vollenhoven vindt dat de minister een kordaat besluit heeft genomen, maar dat als achteraf zou blijken dat dit een te zware beslissing was, de gedupeerden voor hun schade een beroep moeten kunnen doen op een nieuw op te richten fonds, dat ik gemakshalve het schadefonds Van Vollenhoven zal noemen. Dat is een sympathiek idee.

Of een slecht plan?

Dezelfde dag nog, stelt commentator Wim Berkelaar, historicus aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, op radio 1 dat dit geen goed plan is. Zijn argumenten lijken op het eerste gezicht goed: als de overheid fouten maakt dan kun je in Nederland naar de rechter stappen, die vanuit een onafhankelijke positie beoordeelt of je recht hebt op schadevergoeding. Een schadefonds biedt dan weinig meerwaarde. Sterker, als een van de twee partijen het niet eens is met de beslissing van het schadefonds, dan zal de rechter alsnog een uitspraak moeten doen.

Een schadefonds, bij nader inzien nog niet zo'n slecht idee

En toch, denk je nog eens wat langer na, dan is het idee van een schadefonds misschien zo slecht nog niet. Want inderdaad, de fabrikant van de Stint kan Minister van Nieuwenhuizen voor de rechter dagen om zijn schade vergoed te krijgen, maar waar begint hij dan aan? De ervaring leert dat procederen tegen de overheid om schadevergoeding een lange en moeizame weg is die bovendien erg kostbaar kan zijn. Een schadefonds kan dan een goed alternatief zijn. Hoe het schadefonds opgezet moet worden, dat vergt wel enig denkwerk, omdat de procedure bij het schadefonds geen kopie moet zijn van de procedure bij de rechter. Zo’n fonds heeft pas echt meerwaarde als heel duidelijk is wie onder welke voorwaarden recht heeft op schadevergoeding en de voorwaarden zo zijn opgesteld dat de bepaling van de hoogte van de vergoeding niet - zoals bij de rechter – een ingewikkeld en langdurig proces is. Daar heeft mr. Van Vollenhoven dus nog wel wat huiswerk te doen (of te geven).

Inspiratie uit Groningen

Helemaal nieuw is het idee van Van Vollenhoven trouwens niet. De regering is namelijk bezig met de oprichting van een schadefonds voor de slachtoffers van de gaswinning in Groningen: het Instituut Mijnbouwschade. De reden daarvoor is dat de afwikkeling van de schades via de bestaande routes was vastgelopen en de Groningers het vertrouwen in de schade-experts volledig zijn kwijtgeraakt. In het wetsvoorstel voor dit schadefonds is veel aandacht besteed aan de onafhankelijkheid, onpartijdigheid en deskundigheid van het Instituut Mijnbouwschade. Dat lijkt mij voor het schadefonds Van Vollenhoven ook van wezenlijk belang. En daarmee zijn we er nog niet: de werkwijze van het Instituut moet zo zijn dat het op een snelle en efficiënte manier tot beslissingen en uitkeringen komt die door alle betrokkenen als rechtvaardig wordt ervaren. Voor het toekomstige schadefonds Van Vollenhoven geldt dat natuurlijk ook. Een uitdaging, maar onmogelijk is het niet: er is al best wat ervaring met schadefondsen en sommige daarvan zijn heel succesvol (geweest).

Over de auteur

Tijn Kortmann is specialist overheidsaansprakelijkheidsrecht. Hij publiceerde in het januari-nummer van het Maandblad voor Vermogensrecht een artikel over de zin en onzin van een schadefonds als reactie op het Stint ongeval.

Related news

20.10.2021 NL law
FAQ: What will change with the entry into force of the Woo compared to the Wob? An update

Short Reads - The Open Government Act (“Woo”) is to replace the Government Information (Public Access) Act (“Wob”). The Woo initiative proposal was passed in the Dutch House of Representatives in 2016; see our earlier Stibbeblog. However, the impact analysis that followed showed that the Woo as proposed was potentially impracticable for local governments. This led to amendments to the bill, which was passed by the House of Representatives on 26 January 2021. 

Read more

13.10.2021 NL law
FAQ: Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt?

Short Reads - Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt? Deze vraag komt meer dan eens aan de orde in geschillen en procedures. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoordt deze vraag onder meer in een uitspraak over pleziervaartuigen en woonschepen in de jachthaven te Kaag (25 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1897).

Read more

20.10.2021 NL law
FAQ: Wat verandert er met de inwerkingtreding van de Woo ten opzichte van de Wob? Een update

Short Reads - De wet open overheid (“Woo”) moet de Wet openbaarheid van bestuur (“Wob”) vervangen. Al in 2016 is het initiatiefvoorstel van de Woo aangenomen in de Tweede Kamer. Hierover kon u eerder een Stibbeblog lezen. De impactanalyse die volgde toonde echter aan dat de Woo zoals voorgesteld mogelijk onuitvoerbaar was voor decentrale overheden. Dit heeft geleid tot wijzigingen in het wetsvoorstel dat op 26 januari 2021 door de Tweede Kamer is aangenomen. 

Read more

13.10.2021 NL law
De hardheidsclausule en ander maatwerk in het licht van de NOW

Short Reads - Uitzonderingen op de NOW zijn volgens de bestuursrechter niet mogelijk door het bewust ontbreken van een hardheidsclausule, maar worden door de minister in bepaalde gevallen wel toegestaan. In dit artikel bespreekt Sandra Putting welke mogelijkheden bestuursorganen en de bestuursrechter hebben om maatwerk te bieden en wordt aan de hand van drie geschilpunten over de NOW beoordeeld hoe die mogelijkheden zijn ingezet of beter hadden kunnen worden ingezet.

Read more

14.10.2021 NL law
Termijn voor het indienen vaststellingsaanvraag NOW-1 loopt af op 31 oktober 2021: strategische handreikingen en juridische aanbevelingen

Short Reads - Op 31 oktober 2021 is het de laatste dag waarop de vaststellingsaanvragen van de NOW-1 subsidie kunnen worden ingediend. Veel werkgevers hebben deze aanvraag al ingediend (en al een vaststellingsbesluit ontvangen) maar ook een aanzienlijk deel van de vaststellingsaanvragen moet nog door het UWV worden ontvangen (zie de Kamerbrief van 20 september 2021). 

Read more

07.10.2021 NL law
Intrekking van natuurvergunningen en de praktijk: de stand van zaken en de rol van significantie van eventuele effecten

Short Reads - Onherroepelijke natuurvergunningen lijken anno 2021 geen rustig bezit meer te zijn. Bij provincies liggen op dit moment verzoeken voor om tot intrekking van (onherroepelijke) natuurvergunningen over te gaan. Intrekking zou een noodzakelijke passende maatregel zijn ter uitvoering van artikel 6, lid 2 Habitatrichtlijn. Jurisprudentie geeft inmiddels enige duidelijkheid. Maar de praktijk blijkt weerbarstig en laat zien dat de nodige vragen onbeantwoord blijven. In dit blog bespreken wij de stand van zaken.

Read more