Articles

Verklaring van openbaar nut is geen "project" in de zin van de MER-regelgeving

De verklaring van openbaar nut en de project-MER-plicht

Verklaring van openbaar nut is geen "project" in de zin van de MER-regelgeving

14.08.2019 BE law

In een recent arrest bevestigt de Raad van State dat "verklaringen van openbaar nut", bedoeld in artikel 10 van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige produkten en andere door middel van leidingen niet onder het begrip "project" uit de project-MER-regelgeving valt.

Of hetzelfde geldt voor elk type gelijkaardige administratieve toelating, is daarmee evenwel nog niet gezegd. Niettemin geeft de Raad met zijn arrest een belangrijk signaal dat niet elke mogelijke toelating onder de project-MER-regelgeving valt.

Probleemschets: "project"-begrip niet helemaal uitgekristalliseerd op EU-niveau

Het begrip "project" is een omzetting van Richtlijn 2011/92 en vereist volgens artikel 4.1.1, 5° DABM het bestaan van: 

  • hetzij een voorgenomen vergunningsplichtige activiteit die bestaat uit "de uitvoering van bouwwerken, de totstandbrenging en in voorkomend geval de exploitatie van andere installaties, werkzaamheden of andere ingrepen in het milieu" of "de exploitatie van een inrichting
  • hetzij een voorgenomen activiteit met negatieve gevolgen voor het milieu die wordt meegefinancierd door het Vlaamse Gewest of de Vlaamse Gemeenschap in het kader van de internationale samenwerking.

Weten of een geplande handeling onder het begrip "project" valt, kan een groot verschil maken: als een project-MER vereist is, vergt dat heel wat bijkomende voorbereidingstijd.

Volgens vaste rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie moet het "project" betrekking hebben op werken of ingrepen die de materiële toestand van een plaats veranderen (bijv. arrest C-121/11, punt 31).

Met een conclusie van Europees advocaat-generaal J. Kokott in zaak C-411/11 sloop echter twijfel binnen in de vaste visie van het Hof. De advocaat-generaal was immers van oordeel dat alle voor de exploitatie noodzakelijke toelatingen onder het begrip "project" moeten vallen, zelfs al verandert deze toelating de materiële toestand van de plaats niet.

Het Hof van Justitie heeft in zaak C-411/11 finaal weliswaar geen uitspraak over dat specifieke standpunt van de advocaat-generaal gedaan. Daarmee bleef de vraag dus nog open. In het bijzonder dreigden de diverse administratieve toelatingen die naast een omgevingsvergunning zijn vereist, daarmee potentieel onder het toepassingsgebied van de project-MER-regelgeving te komen. 

 

Raad van State brengt - minstens deels - licht in de duisternis 

Sindskort weten we meer.

In een arrest van 11 juni 2019 oordeelde de Belgische Raad van State dat een zogenaamde "verklaring van openbaar nut", bedoeld in artikel 10 van de wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige produkten en andere door middel van leidingen, niet onder het begrip "project" uit de project-MER-regelgeving valt. De Raad roept hiermee alvast halt toe aan een te ongebreidelde toepassing van de project-MER-regelgeving.

- "Verklaring van openbaar nut": wat houdt dat in?

De verklaring van openbaar nut geeft aan de houder het recht om een gasvervoerinstallate op te richten, er toezicht op te houden en de werken uit te voeren die nodig zijn voor de exploitatie en het onderhoud ervan. Deze verklaring laat aan de begunstigde toe om op een private grond een leiding aan te leggen. 

Het bekomen van een verklaring van openbaar nut is dan ook onontbeerlijk om een gasleiding in de praktijk te kunnen aanleggen.

- Verklaring van openbaar nut is geen "project", waarom dan?

In zijn arrest van 11 juni 2019 oordeelde de Raad van State dat de verklaring van openbaar nut niet onder het begrip "project" valt. Het betreft volgens de Raad geen "vergunningsplichtige activiteit" en evenmin betreft het een "voorgenomen activiteit met negatieve gevolgen voor het milieu die wordt meegefinancierd door het Vlaamse Gewest of de Vlaamse Gemeenschap in het kader van de internationale samenwerking". 

De motivering van de Raad is weliswaar kort maar wel terecht. De verklaring van openbaar nut is een instrument dat het gebruik van het privaat domein regelt. Op zich laat dat de aanleg of uitbating van een gasleiding niet toe.

 

Gevolgen

De vraag is natuurlijk of dit arrest transponeerbaar is naar andere administratieve toelatingen. Dat zal afhangen van de aard van die toelating en zal ons inziens dus toch geval-per-geval te beoordelen blijven.

Niettemin geeft de Raad met zijn arrest een belangrijk signaal dat niet elke mogelijke toelating, zelfs al die noodzakelijk, onder de project-MER-regelgeving valt.

 

Dit artikel is mede geschreven door Yves Sternotte in zijn hoedanigheid van medewerker bij Stibbe.

Related news

13.10.2021 NL law
FAQ: Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt?

Short Reads - Hoe een begrip uit te leggen als een definitie of andere uitleg ervan in de wettelijke regeling ontbreekt? Deze vraag komt meer dan eens aan de orde in geschillen en procedures. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State beantwoordt deze vraag onder meer in een uitspraak over pleziervaartuigen en woonschepen in de jachthaven te Kaag (25 augustus 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1897).

Read more

07.10.2021 NL law
Commission reveals first piece of antitrust sustainability puzzle

Short Reads - The European Commission has published a Policy Brief setting out its preliminary views on how to fit the European Green Deal’s sustainability goals into the EU competition rules. Companies keen to be green may be left in limbo by a looming clash with more far-reaching proposals from national competition authorities. More pieces of the antitrust sustainability puzzle will fall into place as soon as the ongoing review of the guidelines on horizontal cooperation is finalised.

Read more

07.10.2021 NL law
Court of Appeal provides guidance for further course of proceedings in prestressing steel litigation

Short Reads - On 27 July 2021, the Court of Appeal of Den Bosch issued an interim judgment in the Dutch prestressing steel litigation, ruling on three issues: (i) the obligation of claimant to furnish facts; (ii) the assignment of claims; and (iii) the liability of the parent companies. In short, the Court of Appeal allowed the claimant Deutsche Bahn another opportunity to supplement the facts needed to substantiate its claims in the next phase of the proceedings.

Read more

07.10.2021 NL law
Commission’s record fine for gun jumping upheld

Short Reads - Pre-closing covenants protecting the target’s value or commercial integrity pending merger clearance from the European Commission must be drafted carefully. The General Court confirmed the Commission’s record-breaking fines on Altice for violating the EU Merger Regulation’s notification and standstill obligations. According to the General Court, the mere possibility of exercising decisive influence over the target can result in a gun jumping breach.

Read more

07.10.2021 NL law
ACM walks the walk: first-ever vertical price coordination fine

Short Reads - The Dutch Competition Authority (“ACM”) has claimed a first victim in its vertical restraints battle. Samsung Electronics was fined nearly EUR 40 million for having meddled in the online resale prices for televisions at seven retailers. Compared to the European Commission’s fines on four consumer electronics producers for resale price maintenance (“RPM”), the ACM’s summary decision seems to refer to a ‘light’ version of RPM: systematic price coordination without any threats, sanctions or incentives for the retailers to stick to the price.

Read more