Short Reads

Tijdelijke commissie ICT presenteert eindverslag: overheid verspilt belastinggeld, ICT-projecten niet op orde

Tijdelijke commissie ICT presenteert eindverslag

Tijdelijke commissie ICT presenteert eindverslag: overheid verspilt belastinggeld, ICT-projecten niet op orde

29.10.2014 NL law

Op 15 oktober jl. presenteerde de tijdelijke commissie ICT haar eindrapport. Dit rapport bespreekt zeer kritisch de falende ICT-projecten bij de overheid. Om tot het rapport te komen bestudeerde de commissie gedurende twee jaar lang zeven mislukte ICT-projecten en hield zij hoorzittingen (waarvan 32 openbaar). Doel van de commissie is het voorkomen van de huidige verspilling, beraamd op één tot vijf miljard euro, aan mislukte ICT-projecten. 

De commissie stelt een tiental oorzaken vast die ten grondslag liggen aan falende ICT-projecten:

1. De rijksoverheid heeft haar ICT-projecten niet onder controle;
2. De politiek beseft het niet, maar ICT is overal;
3. De rijksoverheid maakt haar ICT-beleidsambities niet waar;
4. De verantwoordings- en besluitvormingsstructuur bij ICT-projecten is zeer gebrekkig;
5. De rijksoverheid heeft onvoldoende inzicht in de kosten en baten van haar ICT;
6. De ICT-kennis van de rijksoverheid schiet tekort;
7. Het ICT-projectmanagement is zwak;
8. ICT-aanbestedingstrajecten bevatten perverse prikkels;
9. Het contractmanagement bij ICT-projecten is onprofessioneel;
10. Het ontbreekt de rijksoverheid aan lerend vermogen op ICT-gebied.

De commissie geeft in totaal 34 aanbevelingen om herhaling te voorkomen. Enkele opvallende conclusies en aanbevelingen van de commissie worden hieronder beschreven. U kunt het eindrapport en andere relevante bijbehorende stukken hier raadplegen.

1. Bureau ICT Toetsing

De commissie stelt dat er zo spoedig mogelijk een tijdelijk Bureau ICT Toetsing ("BIT") dient te komen. Het BIT moet een kleine onafhankelijke organisatie worden waar specialisten beoordelen of een ICT-overheidsproject van start mag gaan. Hierbij dienen de specialisten te kijken naar alle factoren die meewegen bij de slagingskans van het project. Een zogenaamde "10-BIT-regel" (ook wel door de commissie "boerenverstand"-regels genoemd) toetsing dient aan elk ICT-overheidsproject boven de vijf miljoen euro vóórafgaand plaats te vinden. Deze regels moeten zorgen voor een heldere business case voor aanvang van het project. Bij negatieve beoordeling door het BIT, gaat het project niet door.

2. Gebrek aan ICT-kennis

Het ontbreekt de overheid aan ICT-kennis, aldus de commissie. Zij pleit voor voldoende in house ICT-kennis bij de overheid en voor een stevigere rol van de departementale en Rijks CIO.

De commissie is kritisch over het feit dat de overheid geen volledig overzicht heeft in de kosten van ICT-projecten. Sinds 1995 worden deze kosten niet meer bijgehouden door het Ministerie van Algemene Zaken. De commissie bepleit publicatie van een jaarlijks overzicht van de totale ICT-kosten bij de overheid inclusief "personeels-, beheer- en onderhoudskosten".

3. Problemen bij de aanbesteding en contractering

De commissie spreekt van een "onvolwassen" markt die tevens "perverse prikkels" bevat. Daarmee doelt de commissie op de kennisachterstand bij de overheid en het feit dat inschrijvers offertes uitbrengen op opdrachten die niet uitvoerbaar zijn. Om de kennisachterstand in te halen moet de overheid meer met de leveranciers overleggen en meer gebruik maken van de mogelijkheden die het aanbestedingsrecht nu al biedt. Tevens pleit de commissie ervoor dat in het aanbestedingskader meer ruimte komt om "past performance" van leveranciers te toetsen.

De commissie pleit voor een gedragscode waarin wordt vastgelegd wat goed opdrachtnemerschap is van ICT-leveranciers en wat goed opdrachtgeverschap van de aanbestedende overheid. Contracten tussen de overheid en ICT-leveranciers zouden ontsnappingsclausules en wijzigingsprocedures moeten bevatten, zodat voor beide partijen helder is wat de gevolgen zijn van tussentijdse wijzigingen in het project. De commissie benadrukt dat de overheid niet moet terugdeinzen voor het - tijdig - nemen van juridische stappen wanneer een project niet goed verloopt, in plaats van eindeloos "door te modderen".

De overheid moet minder met uurtarieven werken. Indien deze al worden gehanteerd, zou de overheid een resultaatsverplichting in plaats van een inspanningsverplichting moeten opnemen in haar contracten.

Tot slot spreekt de commissie in haar persbericht de wens uit dat de Tweede Kamer haar aanbevelingen integraal overneemt, om te voorkomen dat het falen van ICT-projecten blijft "doorzieken".

4. Conclusie

Kort en goed vertaalt de commissie haar stevige kritiek in huiswerk voor de aanbestedende overheid en een nieuw op te richten bureau dat daar toezicht op moet houden. Waar de kritiek in het rapport ziet op de leveranciers, vertaalt zich die met name in een opdracht aan de overheid om meer sturend op te treden – door kennis vergroting maar ook via de contracten.

Het rapport zal binnenkort in de Tweede Kamer worden behandeld.

Team

Related news

18.03.2020 EU law
Stibbe: COVID-19

Short Reads - In view of the developments concerning the coronavirus, we hereby inform you of our business operations and the measures we take to ensure the continuity of our services to you.

Read more

26.02.2020 BE law
18 March 2020: Erik Valgaeren sheds a light on the legal perspectives of industrial data during a Beltug conference

Speaking slot - In this era of digitisation, data is often called the 'new gold' or 'oil'.  In our aim to gain more insights that will lead us to higher revenue, new market opportunities or new regions, we are analysing data at full throttle. But it needs to be handled with care, using a data architecture that follows your general strategy while ensuring solid security, quality, etc.

Read more