Short Reads

Totstandkoming StAB-verslag niet in strijd met artikel 6 EVRM

Totstandkoming StAB-verslag niet in strijd met artikel 6 EVRM

Totstandkoming StAB-verslag niet in strijd met artikel 6 EVRM

14.11.2018 NL law

De totstandkoming van deskundigenberichten van de StAB is niet in strijd met het in artikel 6 EVRM gewaarborgde recht op een eerlijk proces, zo oordeelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) in haar uitspraak van 17 oktober 2018. De Afdeling komt tot dit oordeel na een uitgebreide behandeling van de wijze waarop deskundigenberichten van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu en Ruimtelijke Ordening (StAB) tot stand komen.

Beroep op de Gedragscode voor gerechtelijk deskundigen in civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken

In een procedure tegen een bestemmingsplan betoogt appellant dat het deskundigenverslag van de StAB, waarin de effecten van het bestemmingsplan op de verkeersveiligheid worden onderzocht, tot stand is gekomen op een wijze die in strijd is met het recht op een eerlijk proces zoals opgenomen in artikel 6 EVRM.  Om die reden zou de Afdeling haar oordeel volgens appellant niet mogen baseren op het deskundigenverslag. Appellant voert hiervoor aan dat bij de totstandkoming van het verslag niet conform de Gedragscode voor gerechtelijk deskundigen in civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken  is gehandeld. Hierin is onder meer opgenomen dat de partijen in het geding zo mogelijk in elkaars aanwezigheid worden gehoord en de partijen in de gelegenheid worden gesteld te reageren op het concept-verslag voordat een definitief deskundigenbericht aan de bestuursrechter wordt voorgelegd. De genoemde gedragscode wordt echter niet toegepast bij de totstandkoming van StAB-deskundigenberichten waar de Afdeling om verzoekt. Ten onrechte, volgens appellanten, omdat de eigen gedragscode die de StAB hanteert niet voorziet in bepalingen op grond waarvan deskundigen in elkaars gelegenheid moeten worden gehoord of op grond waarvan het mogelijk is te reageren op het concept-verslag.

Het Mantovanelli-arrest

De stelling dat de handelswijze van de StAB een strijd zou opleveren met artikel 6 EVRM wordt onderbouwd met een beroep op het Mantovanelli-arrest van het EHRM. Uit dit arrest volgt volgens Afdelingsjurisprudentie dat een partij altijd in de gelegenheid moet worden gesteld om effectief te kunnen reageren op een, aan de bestuursrechter uitgebracht, deskundigenbericht.

De Afdeling gaat uitgebreid op stelling van appellanten in en maakt van de gelegenheid gebruik om duidelijk uiteen te zetten waarom het Mantovanelli-arrest niet op deze specifieke zaak van toepassing is én vooral, waarom StAB berichten wel degelijk rechtmatig tot stand komen.

In het Mantovanelli-arrest ging het om een deskundigenbericht dat was opgesteld aan de hand van een aan de deskundigen voorgelegde vraag die identiek was aan de vraag die door de rechter moest worden beantwoord. Het ging bovendien om een zeer technisch vraagstuk. Deze omstandigheden zouden er, volgens het EHRM, toe leiden dat het deskundigenoordeel waarschijnlijk een doorslaggevende invloed zou kunnen hebben op het eindoordeel. In een dergelijk geval is het van belang dat alle partijen kunnen reageren op het verslag voordat dit bij de rechter ligt, aldus het EHRM. In de onderhavige zaak was de vraag die de Afdeling had gesteld aan de deskundigen echter feitelijk van aard en niet identiek aan de vraag die zij zelf moest beantwoorden. Het ging immers om de vraag welk effect het bestemmingsplan op de verkeersveiligheid zou hebben, terwijl de Afdeling een veel bredere vraag zal moeten beantwoorden, namelijk of het bestemmingsplan in overeenstemming is met het recht en of de raad zich in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen het plan strekt ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. Op grond hiervan oordeelt de Afdeling dat de omstandigheden die er in het Mantovanelli-arrest toe hebben geleid dat partijen al bij de totstandkoming van een deskundigenbericht betrokken hadden moeten worden niet van toepassing zijn, waardoor die conclusie in de onderhavige uitspraak niet kan volgen. De Afdeling sluit hiermee aan bij eerdere uitspraken waarin een beroep op het Mantovanelli-arrest en artikel 6 EVRM met betrekking tot de totstandkoming van StAB-deskundigenberichten ongegrond werd verklaard (zie bijvoorbeeld ABRvS 6 mei 2009, ECLI:NL:RVS:2009:BI2965). In de onderhavige uitspraak geeft de Afdeling echter een uitgebreidere onderbouwing dan voorheen.

Wijze van tot stand komen StAB-deskundigenberichten

In deze uitspraak gaat de Afdeling bovendien verder door uitgebreid uiteen te zetten op welke wijze het StAB-verslag in de praktijk tot stand komt en dat dit in overeenstemming is met artikel 6 EVRM. Bij de totstandkoming van deskundigenberichten van de StAB wordt toepassing gegeven aan artikel 8:47 Awb. Uit dit artikel volgt dat, indien de bestuursrechter deskundigen benoemt, dit aan partijen wordt medegedeeld, partijen eventueel in de gelegenheid kunnen worden gesteld om van te voren hun wensen omtrent het onderzoek kenbaar te maken en partijen aan de hand van het verslag schriftelijke zienswijzen in kunnen dienen. Volgens de Afdeling bevat deze procedure voldoende waarborgen van het recht op een eerlijk proces.

De Afdeling benadrukt daarbij dat het gezamenlijk horen van deskundigen mogelijk is, maar, gelet op het belang van tijdige advisering en daarmee voortgang van de procedure, in het algemeen niet wenselijk wordt geacht en voor de beslissing in dit specifieke geval ook niet nodig is. Dezelfde overweging komt terug wanneer de Afdeling inhoudelijk ingaat op het feit dat geen zienswijze kon worden ingediend tegen het concept-deskundigenbericht. De Afdeling acht het vanwege proceseconomische redenen, mede gelet op de wettelijke termijnen waarbinnen het deskundigenadvies moet worden uitgebracht of een uitspraak moet worden gedaan, geoorloofd dat in zaken over bestemmingsplannen of andere ruimtelijke plannen wordt afgezien van de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen tegen een concept-deskundigenbericht.

Deze overwegingen sluiten aan bij het uiteindelijk oordeel dat de Afdeling niet gehouden is de Gedragscode voor gerechtelijk deskundigen in civielrechtelijke en bestuursrechtelijke zaken toe te passen bij de totstandkoming van StAB-deskundigenberichten. De Afdeling heeft zich, anders dan rechtbanken, gerechtshoven en de Centrale Raad van Beroep, niet gecommitteerd aan die gedragscode. De reden daarvoor is volgens de Afdeling dat het bij de Afdeling gaat om procedures van een andere aard dan bij de andere genoemde rechters, waarbij het in zaken in het omgevingsrecht veelal gaat om meerpartijengeschillen met wettelijke termijnen voor advisering en uitspraak, termijnen die bijvoorbeeld in sociale zekerheidszaken en belastingzaken niet gelden, aldus de Afdeling.

Conclusie

Uit de uitspraak volgt de conclusie dat de Afdeling het met het oog op een snelle procedure geoorloofd acht dat voor de totstandkoming van StAB-deskundigenberichten een andere gedragscode wordt gehanteerd dan de andere bestuursrechters hanteren. Dat dit geen inbreuk van artikel 6 EVRM oplevert heeft deels te maken met het feit dat het Mantovanelli-arrest in deze specifieke zaak niet van toepassing is en appellant voldoende mogelijkheden heeft gehad om op het deskundigenbericht te reageren of om deze aan te laten vullen, waarvan ook gebruik is gemaakt. De Afdeling geeft de uitspraak echter ook een breder bereik door te oordelen dat de totstandkoming van StAB-deskundigenberichten, door de toepassing van artikel 8:47 Awb, in overeenstemming is met het recht op een eerlijk proces.

Team

Related news

31.05.2019 NL law
Meer ruimte voor het vertrouwensbeginsel in het omgevingsrecht

Short Reads - Op woensdag 29 mei 2019 heeft de Afdeling een belangrijke uitspraak gedaan over de werking van het vertrouwensbeginsel in het omgevingsrecht. Belangrijk, omdat de Afdeling in deze zaak een conclusie heeft gevraagd van staatsraad-advocaat-generaal Wattel en dus verwacht mocht worden dat de uitspraak principiële overwegingen zal bevatten. Dat is ook zo. In mijn blog van 28 mei 2019 besprak ik de conclusie van Wattel van 20 maart jl. In dit blogbericht bekijk ik wat de Afdeling met deze conclusie heeft gedaan en wat er per saldo is veranderd.

Read more

13.06.2019 NL law
Afdeling stelt grens aan opleggen duurzaamheidseisen via zorgplicht of milieuvergunning op te leggen aan bedrijven

Short Reads - De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ("Afdeling") heeft op 17 april 2019 een belangrijke uitspraak gewezen voor de milieupraktijk. De Afdeling overweegt dat geen vergunningvoorschriften kunnen worden opgelegd tot het maken van een besparingsplan voor een geheel vervoerstraject van en naar de inrichting.

Read more

28.05.2019 NL law
Afdelingsuitspraak over vertrouwensbeginsel komt eraan, wat kunnen we verwachten?

Short Reads - Op 29 mei 2019 doet de Afdeling een belangrijke uitspraak over de werking van het vertrouwensbeginsel in het omgevingsrecht. Belangrijk, omdat de Afdeling in deze zaak een conclusie heeft gevraagd van staatsraad-advocaat-generaal Wattel en dus verwacht mag worden dat de uitspraak principiële overwegingen zal bevatten. Ter opfrissing van het geheugen in deze blog een korte samenvatting van de conclusie van Wattel van 20 maart jl., gevolgd door wat meer achtergrond. Aan het slot geef ik wat eigen overpeinzingen en verwachtingen over de uitspraak van morgen.

Read more

03.06.2019 NL law
Aangenomen Klimaatwet: een belangrijke symboolfunctie geformaliseerd

Short Reads - De Klimaatwet is aangenomen. Al in 2016 werd een initiatiefwetsvoorstel ingediend, en nu is dan eindelijk de kogel door de kerk. De Tweede Kamer stemde reeds in december in met de wet, en afgelopen dinsdag 28 mei 2019 is nu ook de Eerste Kamer akkoord. Hoewel de wet een uitgeklede versie is van het initiatiefvoorstel, kan de wet een positieve symboolwerking hebben. Ook voor de vaststelling van een definitief Klimaatakkoord.

Read more

26.05.2019 NL law
Duurzaamheidsverplichtingen voor de financiële sector: een overzicht

Articles - De komende jaren zal de financiële sector zich actiever dan voorheen moeten bezighouden met het klimaat en de verantwoordelijkheid die de sector draagt voor het milieu en de maatschappij. In rap tempo wordt er wet- en regelgeving ontwikkeld die financiële ondernemingen en aandeelhouders verplichten om aandacht te geven aan deze nieuwe rol die zij vervullen in de verduurzaming van de financiële sector en de maatschappij als geheel. 

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring