Articles

Ontsporing van één van de wagons van de Codextrein dreigt: Grondwettelijk Hof schorst nieuwe afwijkingsmogelijkheid voor ontginningsgebieden

Een van de wagons van de Codextrein dreigt te ontsporen

Ontsporing van één van de wagons van de Codextrein dreigt: Grondwettelijk Hof schorst nieuwe afwijkingsmogelijkheid voor ontginningsgebieden

19.07.2018

De Codextrein voorziet o.a. in een reeks aan nieuwe afwijkingsmogelijkheden in het kader van de vergunningverlening. Eén van de meest ophefmakende was de nieuwe afwijkingsmogelijkheid voor ontginningsgebieden. Tijdens het debat in de parlementaire commissie werd geopperd dat deze nieuwe afwijking op maat was geschreven van één private onderneming. Het Grondwettelijk Hof schorst nu in zijn arrest van 19 juli 2018 deze afwijkingsmogelijkheid op basis van de schending van het gelijkheidsbeginsel.

Over de Codextrein is al veel inkt gevloeid (zie bijv. onze eerdere blog hierover). Bepaalde wagonnetjes van deze Codextrein waren ook meteen fel gecontesteerd (de nieuwe afwijkingsmogelijkheden of de beperkingen inzake de mogelijkheden om beroep in te stellen).

Eén van de meest ophefmakende daartussen was de nieuwe afwijkingsmogelijkheid voor ontginningsgebieden (nieuw artikel 4.4.8/3 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening). Tijdens het debat in de parlementaire commissie werd zelf geopperd dat deze nieuwe afwijkingsmogelijkheid op maat was voorzien van één firma uit Braschaat. In zijn arrest van vandaag (19 juli 2018) heeft het Grondwettelijk Hof de toepassing van deze afwijkingsmogelijkheid geschorst.

  1. De geschorste afwijkingsmogelijkheid toegelicht

Overeenkomstig artikel 4.4.8/3 VCRO zijn in de op de gewestplannen aangewezen 'ontginningsgebieden' en in de voor ruimtelijke uitvoeringsplannen relevante gebieden die vallen onder de subcategorie van gebiedsaanduiding ‘gebieden voor de winning van oppervlaktedelfstoffen’, meer te doen dan enkel ontginnen.

Met name laat de afwijkingsmogelijkheid, naast de ontginning van primaire grondstoffen, ook volgende handelingen toe, met inbegrip van de daartoe benodigde wegneembare constructies, voor zover de eventuele nabestemming van het gebied niet in het gedrang gebracht wordt:

  1. de mechanische bewerking van de ontgonnen delfstoffen;
  2. de verrijking van de ontgonnen delfstoffen door menging met afbraakstoffen in het kader van een duurzame materialenkringloop in de zin van artikel 3, 22°, van het Materialendecreet.

Aldus laat de toepassing van de afwijking toe om ook in de vermelde gebieden, aangegeven op de plannen van aanleg en RUP’s, naast de ontginning van de primaire grondstoffen ook verdere stappen in het ontginningsproces te verrichten, zoals de mechanische bewerking van de ontgonnen delfstoffen. Tijdelijke infrastructuur voor de ontginningsactiviteit en de mechanische behandeling van de ontgonnen delfstoffen is toegelaten. Die constructies dienen na ontginning te worden verwijderd.

De achterliggende reden voor de nieuwe afwijking is als volgt toegelicht. Het Vlaamse beleid inzake het beheer van de oppervlaktedelfstoffen heeft als basisdoelstelling om op een duurzame wijze te voorzien in de oppervlaktedelfstoffen die nodig zijn om aan de huidige en toekomstige maatschappelijke behoefte aan materialen te voldoen. Dat streven naar duurzame materiaalkringlopen vormt de basis van het Materialendecreet van 23 december 2011.

Een restrictieve lezing van de gewestplanbestemming 'ontginningsgebieden'  dreigde er echter toe te leiden dat deze gebieden uitsluitend te bestemmen zouden zijn voor de ontginning van de primaire grondstoffen.

Deze nieuwe afwijking maakt deze mogelijke restrictive lezing ongedaan en verruimt in tegendeel de invullingsmogelijkheden. 

  1. De geschorste afwijkingsmogelijkheid was van in den beginne niet onbesproken

De nieuwe afwijkingsmogelijkheid verhitte al van in den beginnen de gemoederen. Tijdens het debat in de parlementaire commissie over het amendement dat in deze afwijkingsmogelijkheid voorzag, werd opgeworpen dat de afwijkingsbepaling op maat van één firma in Brasschaat was voorzien om de verwerking van bouw- en sloopafval aldaar mogelijk te maken. Deze firma had immers haar milieuvergunning daarvoor op grond van de onverenigbaarheid met de gewestplanbestemming ontginningsgebied zien sneuvelen (RvS 22 september 2016, nr. 235.825, Maes).

  1. Het verdict van het Grondwettelijk Hof

Tegen deze nieuwe afwijkingsmogelijkheid was bij het Grondwettelijk Hof een schorsingsvordering ingesteld. Deze vordering was afgeleid uit een schending van het gelijkheidsbeginsel (artikelen 10 en 11 van de Grondwet) in samenhang gelezen met het Verdrag van Aarhus.

De verzoekende partijen wierpen een verschil in behandeling op: burgers, naargelang zij al dan niet in de buurt van een ontginningsgebied of een gebied voor de winning van oppervlaktedelfstoffen wonen, zouden anders behandeld worden:

  • burgers die in de buurt van een dergelijk gebied wonen, hebben nooit inspraak gehad in de nieuwe exploitatiemogelijkheden die decretaal zijn ingevoerd voor ontginningsgebieden en gebieden voor de winning van oppervlaktedelfstoffen, terwijl
  • burgers die in de buurt van andere bestemmingsgebieden wonen, wel inspraak hebben wanneer nieuwe mogelijkheden zouden worden gecreëerd, aangezien die creatie enkel toegestaan is door de aanname van een gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan.

Het Grondwettelijk Hof achtte in zijn arrest van 19 juli 2018 deze opgeworpen schending van het gelijkheidsbeginsel ernstig en schorste dienvolgens de artikelen 68 en 69 van de Codextrein (die deze afwijkingsmogelijkheid invoeren).

  1. En nu?

Met de schorsing van deze afwijkingsmogelijkheid dreigt één van de wagons van de Codextrein alvast te ontsporen. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat het Grondwettelijk Hof ook later de vernietigingsvordering tegen deze afwijkingsmogelijkheid zal inwilligen.

Bovendien zijn er nog vijf andere vernietigingsberoepen bij het Grondwettelijk Hof tegen bepalingen van de Codextrein hangende. Het valt dan ook af te wachten of het Grondwettelijk Hof nog andere wagonnetjes in het vizier zal nemen en wat er finaal van de Codextrein overblijft.

Meer weten? Contacteer ons gerust.

Team

Related news

31.03.2020 NL law
Als het moet, kan het snel (en digitaal): vanwege de coronacrisis op weg naar een Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming

Short Reads - In crisistijd kan veel en snel. Beraadslagingen en besluitvorming blijven ook nu noodzakelijk, maar de wettelijke grondslag om dit digitaal te doen ontbreekt. Daarom is er aan de Tweede Kamer een wetsvoorstel terzake voorgelegd, dat slechts in enkele dagen is voorbereid. De wet treedt, zo is de bedoeling, op korte termijn in werking.

Read more

22.03.2020 BE law
Les fenêtres (vues et jours) dans l’ère du nouveau Code civil. Que faut-il retenir ?

Articles - La loi portant création d'un Code civil a été promulguée le 13 avril 2019 et publiée le 14 mai 2019 au Moniteur belge. La loi portant le livre 3 « Les biens » du Code civil a, quant à elle, été promulguée le 4 février 2020 et vient d’être publiée ce 17 mars 2020. Ce livre 3 entrera en vigueur le 1er septembre 2021. Que prévoit-il en matière de vues et de jours ? Voici un bref aperçu.

Read more

19.03.2020 NL law
Nederland ‘op slot gooien’ vanwege corona: wie is daartoe bevoegd?

Short Reads - ‘Het coronavirus houdt ons land in de greep’. Dit waren de eerste woorden van premier Rutte toen hij maandag 16 maart 2020 Nederland toesprak over de coronacrisis. In de strijd tegen (de verdere verspreiding van) het coronavirus kiest het kabinet er momenteel voor om het virus maximaal te controleren. Maximaal controleren betekent maatregelen nemen om de piek in het aantal besmettingen af te vlakken en dit aantal te verspreiden over een langere periode.

Read more

27.03.2020 BE law
Bijzondere volmachten in tijden van crisis: wat kan en wat niet?

Short Reads - In haar advies van 25 maart 2020 analyseert de afdeling Wetgeving van de Raad van State het wetsvoorstel van 21 maart 2020 tot bijzondere machtiging aan de Koning om maatregelen te nemen in de strijd tegen de verspreiding van het coronavirus COVID-19. Het advies brengt de algemene beginselen inzake bijzondere machten in herinnering en plaatst daarnaast enkele kritische kanttekeningen bij het wetsvoorstel zelf. Voor liefhebbers van het grondwettelijk recht vormt het advies van de afdeling Wetgeving daarom een welgekomen afleiding in tijden van lockdown. 

Read more

18.03.2020 BE law
Corona Checklist for (Supply) Contracts in the Energy & Industry Sector

Short Reads - The outbreak of the corona virus is affecting economies worldwide. Many governments are taking measures to mitigate the spread of the corona virus. Increasingly, this is leading to supply bottlenecks, assembly line stoppages, etc. The table below provides a short checklist of the most common issues that may arise in your contract.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring