Articles

Gewassen verkregen door mutagenesetechnieken vallen nu ook onder GGO-richtlijn

Gewassen door mutagenesetechnieken vallen ook onder GGO-richtlijn

Gewassen verkregen door mutagenesetechnieken vallen nu ook onder GGO-richtlijn

27.08.2018

Organismen die zijn verkregen door middel van mutagenesetechnieken of –methoden zijn genetisch gewijzigde organismen (GGO’s) in de zin van de GGO-richtlijn 2001/18.

Dit is wat het Europees Hof van Justitie op 25 juli 2018 oordeelde in de zaak C-528/16.

Hiermee schept het Hof klaarheid in het juridisch niemandsland rond teeltvariëteiten bekomen door middel van mutagenese.

Mutagenese nu ook onder het toepassingsgebied van de GGO-richtlijn

Op 25 juli 2018 oordeelde het Europees Hof van Justitie in zaak C-528/16 dat organismen die zijn verkregen door middel van mutagenesetechnieken of –methoden genetisch gewijzigde organismen (GGO’s) zijn in de zin van artikel 2, punt 2 van richtlijn 2001/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 maart 2001 inzake de doelbewuste introductie van genetisch gemodificeerde organismen in het milieu en tot intrekking van richtlijn 90/220/EEG van de Raad (de 'GGO-richtlijn').

Wat houdt dat precies in?

Mutagenese v. transgenese

Om het DNA van een organisme te veranderen, wordt er doorgaans toepassing gemaakt van twee soorten technieken: transgenese of mutagenese.

  • Bij transgenese worden in een genoom van een species een of meerdere genen afkomstig van een andere species, ingebracht. De species vertoont dus een nieuw eigenschap.
  • Bij mutagenese wordt, anders dan bij transgenese, geen vreemd DNA ingebracht in een levend organisme. Het genoom verandert niettemin.  Mutagenese gebeurt ofwel spontaan, ofwel wordt het kunstmatig op gang gebracht (door middel van, bijv. radiatie of chemische producten).

Hoewel de GGO-richtlijn niet expliciet naar de notie “transgenese” verwijst, bestrijkt zij diverse technieken die als zulks beschreven kunnen worden. Over mutagenese blijft de GGO-richtlijn evenwel stil, zodat er over teeltvariëteiten bekomen door middel van mutagenese dus juridische onzekerheid bestond.

Op 25 juli 2018 heeft het Hof van Justitie in zaak C-528/16 klaarheid geschapen.

Zaak C-528/16

In zaak C-528/16 vecht de Franse Confédération paysanne samen met acht andere organisaties de Franse regelgeving aan die door mutagenese verkregen organismen vrijstelt van de verplichtingen die voortvloeien uit de GGO-richtlijn. Overeenkomstig deze richtlijn, dienen GGO's, vooraleer zij op de markt worden toegelaten,  eerst aan een risicobeoordeling te worden onderworpen met betrekking tot de bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu. Bovendien stelt de GGO-richtlijn verplichtingen inzake traceerbaarheid, etikettering en controle vast. Deze richtlijn richt zich evenwel (enkel) op transgenesetechnieken.

De Confédération paysanne voert aan dat de mutagenesetechnieken in de loop van de tijd zijn geëvolueerd zodat ook deze technieken onder het toepassingsgebied van de GGO-richtlijn dienen te vallen. Immers, voorafgaand aan de goedkeuring van de GGO-richtlijn werden enkel de traditionele in vivo mutagenesetechnieken toegepast, terwijl de technische en wetenschappelijke vooruitgang heeft geleid tot in vitro mutagenesetechnieken waarbij het mogelijk is om organismen te creëren die tegen bepaalde herbiciden resistent zijn.

Het Hof oordeelt, onder meer met verwijzing naar het voorzorgsbeginsel, dat organismen verkregen door mutagenese GGO’s zijn in de zin van de GGO-richtlijn, voor zover de toegepaste mutagenesetechniek of -methode het genetisch materiaal van een organisme verandert op een wijze die niet in de natuur voorkomt. Het Hof beslist hiermee dat deze organismen dus in beginsel onder de toepassing van de GGO-richtlijn vallen. Daardoor kunnen deze slechts aan de gemeenschappelijke rassenlijst van landbouwgewassen worden toegevoegd indien alle passende maatregelen zijn genomen ter voorkoming van negatieve effecten voor de volksgezondheid en het milieu.

Niettemin bevestigt het Hof een uitzondering voor organismen die zijn verkregen door middel van mutagenesetechnieken of  -methoden "die traditioneel in een aantal toepassingsgevallen zijn gebruikt en die hun veiligheid reeds hebben bewezen". Deze vallen derhalve niet onder de toepassing van de GGO-richtlijn, tenzij de lidstaat beslist om deze organismen toch aan de GGO-richtlijn te onderwerpen.

Implicaties en reacties

Dit arrest is niet zonder gevolgen voor Europa.

In Vlaanderen bijvoorbeeld, is het Vlaams Instituut Biotechnologie (VIB) sinds 2017 met een veldproef bezig waar door toepassing van de CRISPR/Cas9-methode genetisch gemodificeerde maïs geteeld wordt. De precieze locatie ervan is niet bekend.

De CRISPR-Cas9-techniek wordt tevens door vele Europese zaadverdelingsbedrijven gehanteerd als een alternatief voor de meer traditionele mutagenesetechnieken zoals radioactieve bestraling, chemische behandeling, e.d.m. Zij zou immers toelaten om meer gericht de gewenste mutaties aan te brengen.

De uitspraak van het Hof betekent echter dat bepaalde (mutagenese)technieken die vooralsnog niet uitdrukkelijk onder de GGO-richtlijn vielen, daar thans wel onder te situeren zijn. Het valt te verwachten dat onderzoeksinstellingen en zaadverdelingsbedrijven geld en tijd zullen moeten investeren om de nieuwe teeltvariëteiten in overeenstemming te brengen met de GGO-richtlijn. Nieuwe initiatieven voor de ontwikkeling van verbeterde gewassen in Europa zullen daarmee rekening moeten houden. Een nieuw initiatief zal zich wellicht niet op de vermelde uitzondering kunnen beroepen.

Over GGO’s bestaan sowieso meerdere uitgesproken meningen:

  • volgens het VIB is het aanleggen van nieuwe gewasvariëteiten noodzakelijk in een context waar de wereldbevolking nog tot minstens 2100 zal blijven toenemen. In de context van de duurzame landbouw en de ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties, is de uitspraak van het Hof volgens de Wetenschappelijk Directeur van het VIB-UGent Centrum voor Planten Systeembiologie, “werkelijk absurd en zal – alvast in Europa – de broodnodige landbouwinnovatie een halt toeroepen”.;
  • anderen daarentegen beschouwen dit arrest als een overwinning voor het milieu, landbouwers en consumenten vermits dit betekent dat deze teeltvariëteiten aan striktere controles zullen worden onderworpen.

Wat er ook van zij, het Hof van Justitie geeft met dit arrest de richting aan waar zij heen wenst te gaan. De vraag rijst nu hoe de biotechnische sector hier op zal reageren.

Zonder enige twijfel to be continued dus.

Team

Related news

10.10.2019 NL law
Valérie van 't Lam and Jan van Oosten speak during the Day of the Environmental and Planning Act

Speaking slot - Valérie van ’t Lam has been invited to speak at the “Companies, Environment and the Environment plan” session during the Day of the Environmental and Planning Act (Omgevingswet), which will be held on 10 October 2019. Besides Valérie, Jan van Oosten will speak at the session “Transitional law and the Environmental and Planning Act”.

Read more

18.09.2019 NL law
Geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel, wat nu?

Short Reads - Zoals bekend heeft de Afdeling op 29 mei 2019 (Amsterdamse dakopbouw,) de eisen voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel versoepeld. Het perspectief van de burger staat sindsdien centraler. Dat plaatst overheden voor een nieuw probleem: hoe te handelen als een bindende toezegging is gedaan die niet (meer) nagekomen kan of mag worden? Daarover heeft de Afdeling nauwelijks iets gezegd.

Read more

01.10.2019 NL law
Follow-up Seminar: noise and the environmental plan

Seminar - Stibbe is organising a follow-up seminar on the subject of noise and environmental plan, to be held on 1 October 2019 in Amsterdam. The environmental plan will act as the central instrument in the Environmental Act, regulating use and development of the physical environment, distributing available environmental space, directing environmentally harmful activities and regulating cost recovery in the case of spatial developments. 

Read more

19.09.2019 NL law
De kloof tussen stad en platteland: gekraai om niets?

Short Reads - In Frankrijk werd het nieuws deze zomer deels beheerst door de juridische strijd over het matineuze gekraai van haan Maurice. Die zomer begon zowat in mei van dit jaar toen het echtpaar Biron een zaak aanhangig maakte bij de rechtbank in Rochefort vanwege overlast van hun buurhaan.

Read more

18.09.2019 NL law
Consultatie herijking Grondwetsherzieningsprocedure: Tweede Kamer gekozen na eerste lezing moet tweede lezing afronden

Short Reads - Op 3 september 2019 is een internetconsultatie gestart over een wetsvoorstel dat onduidelijkheden moet wegnemen over de tweede lezing van Grondwetsherzieningsvoorstellen. Kort gezegd komt het wetsvoorstel er op neer dat de Tweede Kamer die aansluitend op de eerste lezing wordt gekozen, de tweede lezing moet afronden. Gebeurt dat niet dan vervalt het voorstel van rechtswege. Daarmee borduurt de regering voort op haar eerdere Kamerbrief van 21 februari 2019 waarin zij haar visie over de procedure tot herziening van de Grondwet uit de doeken doet (Kamerstukken II 2018/19, 31 570, 35).

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring