Short Reads

Consequenties prejudiciële vragen programmatische aanpak stikstof: geen PASklaar antwoord

Consequenties prejudiciële vragen programmatische aanpak stikstof: ge

Consequenties prejudiciële vragen programmatische aanpak stikstof: geen PASklaar antwoord

12.04.2017 NL law

Op 11 april jl. organiseerde Stibbe een expert meeting over het voornemen van de Afdeling bestuursrechtspraak om prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie te stellen over de programmatische aanpak stikstof (“PAS”). Er werd onder meer gediscussieerd over de wijze waarop met de PAS omgegaan kan worden in de periode tussen het stellen van de vragen en de beantwoording daarvan.

Wat gebeurt er met de PAS bij het stellen van de vragen?

In de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak waarbij de prejudiciële vragen worden gesteld, kan tegelijk richting worden gegeven hoe met de PAS moet worden omgegaan tot dat het Hof van Justitie uitspraak heeft gedaan. Hierbij kan gedacht worden aan een tijdelijke onverbindend verklaring van (delen van) de PAS dan wel een toelichting hoe met de PAS moet worden omgegaan in afwachting van de antwoorden van het Hof van Justitie. De vraag is echter of de Afdeling bestuursrechtspraak hiertoe overgaat. Voor de praktijk zou het wel wenselijk zijn om richting te krijgen, omdat anders een lange periode van onzekerheid tegemoet kan worden gegaan over de toepassing van de PAS.

De Afdeling bestuursrechtspraak kan in de uitspraak ook consequenties verbinden aan de besluitvorming voor de pilotzaken. Hiertoe kan de Afdeling bestuursrechtspraak bijvoorbeeld een schorsing uitspreken van die besluiten die mogelijk tot onomkeerbare gevolgen voor de betrokken Natura 2000-gebieden leiden. In de uitspraak over het tracébesluit A2 ‘s-Hertogenbosch-Eindhoven, waar de Afdeling bestuursrechtspraak ook vragen aan het Hof stelde, overwoog de Afdeling bestuursrechtspraak dat geen sprake was van onomkeerbare gevolgen voor het betrokken Natura 2000-gebied. Er mocht dan ook verder worden gegaan met de aanleg en het gebruik van deze weg. Dit was wel voor het eigen risico van de minister van Infrastructuur en Milieu. Als een pilotzaak wel wordt geschorst vanwege mogelijke onomkeerbare gevolgen, kan als oplossing worden gekeken naar aanvullend onderzoek waaruit blijkt dat geen sprake is van deze gestelde onomkeerbare gevolgen. Dergelijk onderzoek kan gebruikt worden om de Afdeling bestuursrechtspraak te verzoeken de schorsing op te heffen.

Consequenties lopende en afgeronde besluitvorming

In de periode vanaf het stellen van de vragen tot aan het verkrijgen van een antwoord van het Hof en het doen van een definitieve uitspraak over de PAS door de Afdeling bestuursrechtspraak moet Nederland nog wel verder met plannen en projecten met stikstofdepositie. De vraag is of in voornoemde periode het wenselijk is gebruik te blijven maken van de PAS, onder meer vanwege de rechtstreekse werking van artikel 6, lid 3 Habitatrichtlijn (zie bijvoorbeeld deze uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak). Bij de beantwoording van deze vraag speelt uiteraard mee of de juridische kaders het mogelijk maken buiten de PAS om toestemmingen te verlenen:

Ten aanzien van de verlening van vergunningen hangt dit onder meer af van de mogelijkheid om stikstofuitstoot te vergunnen zonder toekenning van ontwikkelingsruimte;

Bij meldingen rijst de vraag of de PAS-regelgeving wel in overeenstemming is met de Habitatrichtlijn en of een richtlijnconforme uitleg van de regelgeving niet tot een herleving van de vergunningplicht moet leiden;

Bestemmingsplannen hebben minder te lijden onder de onduidelijkheid vanwege de prejudiciële vragen, aangezien bestemmingsplannen niet strikt gebonden zijn aan de PAS. Als er voldoende ruimte is voor een eigen passende beoordeling kan dit worden gedaan ten behoeve van de vaststelling van het bestemmingsplan.

Uiteindelijk is de keuze om binnen het kader van de PAS te blijven mede afhankelijk van de visie op de houdbaarheid daarvan in het licht van de Habitatrichtlijn. Naarmate daarover meer twijfel bestaat, is er eerder aanleiding te bezien of niet kan worden teruggevallen op de reguliere systematiek van besluitvorming met een aparte passende beoordeling.

Ook is met de experts gesproken over reeds verleende vergunningen met toekenning van ontwikkelingsruimte en projecten waarvoor een melding is gedaan. Voor de vergunningen is stilgestaan bij mogelijke consequenties van het Grüne Liga-arrest van het Hof van Justitie en artikel 6, lid 2 Habitatrichtlijn, die in Nederland is verwerkt in artikel 5.4, lid 2 Wnb. De kern van de vraag is of reeds verleende vergunningen nog aanpassing behoeven. Eenzelfde vraag rees bij projecten waarvoor een melding was gedaan. Voor deze projecten kan het aan te raden zijn een meer specifieke beoordeling uit te voeren, mede ter voorkoming van handhavingsverzoeken. Vooral voor gedane meldingen is er behoefte aan enige richting vanuit de Afdeling bestuursrechtspraak hoe hiermee om te gaan.

Oplossingen?

Uiteindelijk is de kern van het verhaal: welke routes zijn er mogelijk totdat de Afdeling bestuursrechtspraak definitief duidelijkheid geeft over de PAS? Waar mogelijk kan de voorkeur uitgaan naar het aanvragen van een vergunning onder de Wet natuurbescherming met een nieuwe projectspecifieke passende beoordeling, waarmee de zekerheid wordt verkregen dat geen aantasting optreedt. Waar dit niet mogelijk is vanwege bijvoorbeeld overbelaste Natura 2000-gebieden, kan aanvullend ecologisch onderzoek mogelijk ruimte bieden voor de conclusie dat geen significante effecten optreden. Mocht dit alles niet baten, rest ook nog de zogeheten ADC-toets. Vooral voor de prioritaire projecten kan dit uitkomst bieden vanwege het belang daarvan. Niettemin kan niet elk project dat onder de PAS valt zonder meer voldoen aan de eis van dwingende redenen van groot openbaar belang. Vooralsnog moeten we wachten op de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak met de prejudiciële vragen en kunnen we nog hopen op enige richting van dit rechtscollege terwijl we wachten op de Europese antwoorden.

Voor meer informatie over de PAS verwijzen graag naar Stibbeblog.

Related news

08.11.2019 BE law
Interview with Wouter Ghijsels on Next Gen lawyers

Articles - Stibbe’s managing partner Wouter Ghijsels shares his insights on the next generation of lawyers and the future of the legal profession at the occasion of the Leaders Meeting Paris where Belgian business leaders, politicians and inspiring people from the cultural and academic world will discuss this year's central theme "The Next Gen".

Read more

25.10.2019 NL law
Verzilting en de Omgevingswet: een gemiste kans?

Short Reads - Verzilting – de stijging van de zoutconcentratie in het grondwater en oppervlaktewater – klinkt voor de meeste Nederlanders als een probleem voor verre landen met hoge temperaturen en weinig regenval. De droge zomer van 2018 heeft ons echter herinnerd aan het feit dat onze bodem reeds hoge concentraties van zout bevat. Dit kan bij gebrek aan regenwater en ander zoet water grote schade tot gevolg hebben.

Read more

07.11.2019 NL law
Symposium 'From Stint to Fipronil: a compensation fund for victims of energetic government intervention in crisis situations

Seminar - Stibbe is organising a symposium in Amsterdam on Thursday 7 November entitled 'From Stint to Fipronil: a compensation fund for victims of energetic government intervention in crisis situations'. During this symposium, Stibbe lawyer Tijn Kortmann and Prof. Pieter van Vollenhoven, alongside other experts,  will speak about the compensation fund which, according to van Vollenhoven, injured parties should be able to call upon if a decision by the government turns out to be too drastic.

Read more

21.10.2019 NL law
Omgevingsvergunning – beslistermijn, inwerkingtreding en onherroepelijkheid (FAQ)

Short Reads - Voor veel activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving is een omgevingsvergunning nodig op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo). Bedrijven die dergelijke activiteiten willen ondernemen moeten dus een vergunning aanvragen. Het is niet altijd duidelijk welke procedure moet worden gevolgd, hoelang de procedure zal gaan duren en wanneer de vergunning gebruikt kan worden of onherroepelijk is.

Read more

25.10.2019 NL law
Schaarse subsidies: vallen 'pseudo-subsidies', begrotingsubsidies en incidentele subsidies ook onder het transparantiebeginsel?

Short Reads - Overheden moeten schaarse subsidies eerlijk verdelen. Alle geïnteresseerden moeten een gelijke kans krijgen om mee te dingen naar dergelijke subsidies. Dit volgt uit het transparantiebeginsel. In dit blogbericht gaan wij in op de verdeling van schaarse subsidies en bespreken wij welke vragen de komende periode nog beantwoord moeten worden.

Read more

18.10.2019 NL law
The European Services Directive after Appingedam

Seminar - Stibbe, together with Bureau Stedelijke Planning, is organising a seminar on 5 November on the most recent relevant case law following the Appingedam case. Three months after the final judgment, additional case law from the Council of State has been published concerning the significance of the Services Directive for branching rules and other restrictions on establishment. On 10 October, guidelines titled 'How to deal with the Services Directive in spatial retail policy' will also be published.

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring