Short Reads

Wetsvoorstel Voorkoming misbruik Wob treedt in werking op 1 oktober 2016

Wetsvoorstel Voorkoming misbruik Wob treedt in werking op 1 oktober 2

Wetsvoorstel Voorkoming misbruik Wob treedt in werking op 1 oktober 2016

25.07.2016 NL law

Op 12 juli 2016 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel Wijziging van de Wet openbaarheid van bestuur in verband met aanvullingen ter voorkoming van misbruik aangenomen. In dit wetsvoorstel is bepaald dat een bestuursorgaan vanaf 1 oktober 2016 niet langer een dwangsom verschuldigd is indien het niet tijdig een besluit neemt op een verzoek op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (“Wob”). Het wetsvoorstel zal in werking treden op 1 oktober 2016. In dit bericht wordt beschreven wat het wetsvoorstel inhoudt en hoe het zich verhoudt tot de Wet open overheid (“Woo”).

Wijziging van de Wob

Geen dwangsom

Op grond van de Algemene wet bestuursrecht (“Awb”) is een bestuursorgaan een dwangsom aan de indiener van een Wob-verzoek verschuldigd indien het niet tijdig beslist op zijn verzoek. In het geval van de Wob leidde dit tot verzoeken die werden ingediend met als enige doel het innen van dwangsommen. Zo werden informatieverzoeken ‘verstopt’ in brieven of bewust zo onduidelijk mogelijk geformuleerd. Voor meer informatie over misbruik van de huidige Wob verwijzen wij graag naar eerdere blogs van Tom Barkhuysen en Jan van Oosten.

Om dit misbruik tegen te gaan, bepaalt het wetsvoorstel dat de dwangsomregeling uit de Awb (paragraaf 4.1.3.2 Awb) niet langer van toepassing is op Wob-verzoeken.

Wel rechtstreeks beroep of bezwaarschrift

Door het afschaffen van de dwangsomregeling worden niet alleen personen en bedrijven getroffen die misbruik van de Wob maken, maar ook personen en bedrijven die een Wob-verzoek doen om duidelijkheid in een bepaalde situatie te krijgen. Deze personen en bedrijven dienen nog voldoende mogelijkheden te houden om bestuursorganen tot besluitvorming te bewegen.

Vanaf 1 oktober heeft de indiener van een Wob-verzoek twee mogelijkheden als het bestuursorgaan niet tijdig op zijn verzoek beslist: hij kan (1) een bezwaarschrift bij het bestuursorgaan indienen of (2) rechtstreeks beroep bij de bestuursrechter instellen.

De reden voor het invoeren van de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen het niet tijdig nemen van een Wob-besluit, is – aldus de wetgever – dat rechtstreeks beroep een te hoge drempel kan zijn en dat bezwaar een laagdrempelig alternatief is. Tegelijkertijd zou de mogelijkheid van rechtstreeks beroep het bestuursorgaan scherp houden.

Het bezwaarschrift kan worden ingediend zodra de beslistermijn is verstreken. Bij een beroepschrift zal het bestuursorgaan eerst nog in gebreke moeten worden gesteld. Als een beroepschrift wordt ingediend zal de bestuursrechter in zijn uitspraak een nieuwe termijn beslistermijn bepalen.

Verhouding tot de Woo

In april 2016 is het wetsvoorstel voor de Woo door de Tweede Kamer aangenomen. De Woo zou de Wob moeten gaan vervangen. In de Woo is een vergelijkbare regeling opgenomen om misbruik van de dwangsomregeling te voorkomen.

Ook in de Woo verbeuren bestuursorganen geen dwangsom bij niet tijdig beslissen. In plaats daarvan kunnen indieners van een Woo-verzoek kiezen tussen het indienen van bezwaar of rechtstreeks beroep.

In aanvulling hierop bevat de Woo ook nog een antimisbruikbepaling (artikel 4.6). Op grond hiervan kan een bestuursorgaan besluiten het verzoek niet te behandelen als sprake is van misbruik.

Voor een uitgebreider overzicht van de voorgenomen wijzigingen uit de Woo, verwijzen we naar ons eerdere blog hierover.

Conclusie

Het niet van toepassing zijn van de dwangsomregeling op Wob-verzoeken zal mogelijk bijdragen aan het verminderen van het aantal keren dat misbruik wordt gemaakt van de Wob. Dat is een goede ontwikkeling. Wel hopen we dat het ontbreken van deze prikkel er niet toe zal leiden dat bestuursorganen niet tijdig meer zullen beslissen op gerechtvaardigde verzoeken.

Related news

13.11.2019 NL law
Van Stint tot Fipronil: een schadefonds voor gedupeerden van voortvarend overheidsingrijpen in crisissituaties

Short Reads - Op donderdag 7 november 2019 was prof. mr. Pieter van Vollenhoven te gast bij ons op kantoor voor het seminar "Van Stint tot Fipronil: een schadefonds voor gedupeerden van voortvarend overheidsingrijpen in crisissituaties". In het sprekerspanel met o.a. Berthy van den Broek, Janet van de Bunt, Monique de Groot en Edwin Renzen en ook in de zaal waren de meesten duidelijk gecharmeerd van zo’n fonds Van Vollenhoven. Maar er blijven nog genoeg vragen over hoe zo’n fonds precies zou moeten worden ingericht.

Read more

13.11.2019 NL law
Een strategisch actieplan voor het gebruik van AI door de overheid

Short Reads - Een paar jaren geleden hoorde je er nog nauwelijks over, maar nu kan je er bijna niet meer om heen: kunstmatige intelligentie, ook wel artificiële intelligentie (AI) genoemd.  AI verwijst naar systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en – met een zekere mate van zelfstandigheid – actie ondernemen om specifieke doelen te bereiken. Denk aan zelfrijdende auto's of slimme thermostaten. 

Read more

08.11.2019 EU law
Erik Valgaeren is session chair during IBA's 6th Biennial Technology Law Conference in Berlin

Speaking slot - Stibbe's TMT partner, Erik Valgaeren, chairs a session discussing the new legal challenges, created by the most recent technological developments in the field of software, data, online services and telecom, including 5G, pricing algorithms, platforms and data monetization. This session will take place on the 8th of November 2019 in Berlin.

Read more

13.11.2019 NL law
Billijker bestuursrecht met minder formele rechtskracht

Short Reads - De recente uitspraken van de Hoge Raad over de Groningse aardbevingsschade en die van de Afdeling bestuursrechtspraak over het terugvorderen van toeslagen voor kinderopvang hebben meer met elkaar te maken dan menigeen op voorhand zal denken. Zowel de Hoge Raad als de Afdeling kiest daarin namelijk – terecht – voor een verdere versoepeling van de leer van de formele rechtskracht van besluiten. Een leer die vaak wordt bekritiseerd vanwege de onnodig onbillijke uitkomsten daarvan in sommige zaken.

Read more

08.11.2019 BE law
Interview with Wouter Ghijsels on Next Gen lawyers

Articles - Stibbe’s managing partner Wouter Ghijsels shares his insights on the next generation of lawyers and the future of the legal profession at the occasion of the Leaders Meeting Paris where Belgian business leaders, politicians and inspiring people from the cultural and academic world will discuss this year's central theme "The Next Gen".

Read more

Our website uses functional cookies for the functioning of the website and analytic cookies that enable us to generate aggregated visitor data. We also use other cookies, such as third party tracking cookies - please indicate whether you agree to the use of these other cookies:

Privacy – en cookieverklaring