Short Reads

Enci-vergunning vernietigd: de grensoverschrijdende aspecten van de milieueffectrapportage en Natura 2000-gebieden

Enci-vergunning vernietigd: de grensoverschrijdende aspecten van de m

Enci-vergunning vernietigd: de grensoverschrijdende aspecten van de milieueffectrapportage en Natura 2000-gebieden

20.02.2014 NL law

De milieuvergunning van de klinker- en cementproducent Enci  in Maastricht is ‘gestruikeld’ voor de Afdeling bestuursrechtspraak. Twee juridische aspecten van grensoverschrijdende aspecten komen in de desbetreffende uitspraak van de Afdeling aan de orde, namelijk (i) de consultatie tussen landen bij de milieueffectrapportage (“m.e.r.“) en (ii) de effectbeoordeling bij buitenlandse Natura 2000-gebieden.

De consultatie tussen landen bij grensoverschrijdende milieueffecten

De Belgische gemeente Riemst, net over de grens bij Maastricht, had zich ook gemeld in de procedure tegen Enci. De gemeente stelde onder verwijzing naar het Verdrag inzake milieueffectrapportage in grensoverschrijdend verband van 25 februari 1991 (ook wel het Verdrag van ESPOO) en de Europese richtlijn voor de milieueffectrapportage (2011/92/EU) dat het ontwerpbesluit en het definitieve besluit in strijd met de Wet milieubeheer (“Wm”) niet aan haar waren toegezonden.

De laatste tijd is vaker een beroep op het Verdrag van Espoo gedaan. Het Verdrag van Espoo bevat afspraken tussen staten (waaronder Nederland, maar ook de Europese Unie is verdragspartij) betreffende de onderlinge consultatie bij mogelijke grensoverschrijdende milieueffecten in het kader van de m.e.r. Met deze uitspraak heeft de Afdeling bestuursrechtspraak duidelijk gemaakt dat geen rechtstreeks beroep op het Verdrag van Espoo mogelijk is, aangezien Nederland in de Wm uitvoering heeft gegeven aan de verdragsverplichtingen.

De formele consultatie op grond van de Wm is als volgt. Als uit een m.e.r. blijkt dat een plan of project ook in het buitenland belangrijke nadelige milieugevolgen kan hebben, dan moet het Nederlandse bevoegd gezag ten aanzien van het milieueffectrapport (“MER”) de relevante autoriteiten in het buitenland hierover inlichten en relevante informatie verstrekken. Het is ook mogelijk dat de autoriteiten in een ander land zelf aan de bel trekken, omdat aldaar belangrijke nadelige milieugevolgen van een in Nederland voorzien plan of project worden verwacht. Op dat moment moet Nederland ook de noodzakelijke informatie verstrekken, waaronder het toesturen van het (ontwerp-)besluit.

De gemeente Riemst was op de hoogte van de (aanstaande) vergunningverlening door het college van Gedeputeerde Staten van Limburg (“GS”) voor Enci. De gemeente Riemst had namelijk wel een zienswijze op de startnotitie ingediend, waarin werd gewezen op de mogelijke effecten van Enci op het grondgebied van Riemst. Naar aanleiding hiervan is in het MER voor de milieuvergunning gekeken naar de milieueffecten op het grondgebied van de gemeente Riemst, waarbij is geconcludeerd dat er geen belangrijke nadelige milieugevolgen waren. Met deze conclusie werden GS dus ontslagen van de plicht om de gemeente Riemst in te lichten.

GS hadden niettemin onverplicht het MER aan de gemeente Riemst toegezonden en daarbij verzocht aan te geven of de gemeente nog wel aanspraak wilde maken op de formele consultatie. De gemeente Riemst diende vervolgens wel een zienswijze op het MER in, maar melde daarbij niet of zij aanspraak maakte op de formele consultatie. Vanwege het voorgaande achtte de Afdeling bestuursrechtspraak geen plicht aanwezig voor GS om het ontwerpbesluit en het besluit zelf aan de gemeente Riemst toe te sturen.

De effectbeoordeling bij buitenlandse Natura 2000-gebieden

De uitspraak laat verder eens te meer zien dat over de beoordeling van effecten op Natura 2000-gebieden niet al te licht moet worden gedacht. Omdat de bescherming van buitenlandse Natura 2000-gebieden in Nederlandse wetgeving nog niet is verzekerd, heeft de Afdeling al eerder bepaald dat de effecten op deze Natura 2000-gebieden hetzij bij verlening van een vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet 1998 (“Nbw-vergunning”) (voor effecten op Nederlandse Natura 2000-gebieden) hetzij bij verlening van een milieuvergunning aan de orde moeten komen.

De bedrijfsvoering van Enci zou mogelijk significant negatieve effecten hebben op de Belgische Natura 2000-gebieden. Ter voorkoming van een inhoudelijke toets, werd in de hier centraal staande procedure eerst nog aangevoerd dat de Nbw-vergunning inmiddels al was aangevraagd en dat – nemen wij aan – de effecten op deze gebieden daar wel aan de orde zouden komen. Dat mocht echter niet baten. Juist vanwege de gebrekkige wetgeving op dit punt, kon dit argument ook nog – en wellicht zelfs alleen maar, want het zou toch wat vreemd zijn als dit punt vervolgens weer bij de Nbw-vergunning aan de orde zou komen – in de procedure tegen de milieuvergunning worden aangevoerd.

Er was overigens wel, op het niveau van een voortoets, gekeken naar de mogelijke effecten op de Belgische Natura 2000-gebieden, maar de conclusie van deze voortoets was dat significant negatieve effecten zich niet zouden kunnen voordoen. Dat de Afdeling deze conclusie niet deelt en stelt dat een passende beoordeling noodzakelijk was, is niet zo verwonderlijk. Ten eerste, omdat de StAB de bedoelde conclusie niet onderschrijft; maar des te meer omdat de activiteiten van Enci leiden tot extra stikstofdepositie op de Belgische Natura 2000-gebieden, alwaar de kritische depositiewaarde al wordt overschreden. Het is inmiddels bekende jurisprudentie van de Afdeling dat je wel van heel goede huize moet komen om in zo’n situatie met succes te stellen dat geen passende beoordeling nodig is.  Dat lukte in dit geval kennelijk niet.

Naar aanleiding van het StAB-rapport had men nog een aanvullende motivering ontwikkeld. Gesteld werd dat significant negatieve effecten ook konden worden uitgesloten omdat de stikstofdepositie die Enci nu zou veroorzaken in ieder geval lager was dan de hoeveelheid die zij mocht veroorzaken op de referentiedatum. Dat is de datum waarop het gebiedsbeschermingsregime van de Habitatrichtlijn van kracht werd voor de relevante Natura 2000-gebieden. Op zichzelf is dit een argument dat kans van slagen heeft, blijkt uit eerdere jurisprudentie van de Afdeling (zie ABRvs 31 maart 2010, nr. 200903784). Maar een aspect waar GS in hun beoordeling nog geen rekening mee hebben kunnen houden, is dat de Afdeling onlangs heeft uitgemaakt dat als een bestaand recht (blijkend uit een milieuvergunning, Hinderwetvergunning of geaccepteerde 8.19 Wm-melding (oud)) na de referentiedatum is ingeperkt, niet langer uitgegaan mag worden van het recht zoals dat bestond op de referentiedatum. In haar uitspraak van 13 november 2013 heeft de Afdeling dit voor het eerst op deze wijze verwoord (zie de annotatie van Marieke Kaajan in BR 2014/20). Omdat GS daar in hun beoordeling geen rekening mee hadden gehouden – en ook niet konden – accepteert de Afdeling ook de aanvullende motivering dat geen passende beoordeling was vereist niet. Daardoor volgt vernietiging van de milieuvergunning.

Saillant detail was nog dat de Afdeling moest oordelen over een besluit dat (al) in 2012 was genomen en dat daardoor ook de relativiteitseis van art. 8.69a Awb nog niet van toepassing was. Daardoor kon de Stichting Enci Stop ook een beroep doen op onjuiste toepassing van de Habitatrichtlijn. Zou de relativiteitseis wel van toepassing zijn geweest, dan was het oordeel van de Afdeling wellicht anders geweest. Dit is in ieder geval een aandachtspunt voor de vervolgprocedure.

Related news

06.12.2018 NL law
FAQ: gemeentelijke milieuzones en de harmonisatie ervan

Short Reads - In dit blogbericht uit de FAQ-serie staan de milieuzones centraal. We leggen uit wat milieuzones zijn, hoe de milieuzones in Nederland zijn geregeld en hoe het nieuwe beleid voor de harmonisatie van de milieuzones eruit ziet. We doen de aanbeveling om de gemeentelijke milieuzones op een centrale plek te ontsluiten, zodat voor iedereen inzichtelijk is waar milieuzones zijn en welke regels daar gelden voor welke voertuigen.

Read more

03.12.2018 NL law
Heeft de Klimaatwet toegevoegde waarde naast de Omgevingswet en het Klimaatakkoord?

Articles - De ontwikkelingen rondom het klimaat zijn volop in gang in Nederland. Voor het eerst is een meer ambitieuze klimaatparagraaf opgenomen in een regeerakkoord. Verschillende partijen (overheden, bedrijven, ngo’s) uit vijf sectoren zitten momenteel met elkaar om de klimaattafel om concrete maatregelen vast te leggen in een “Klimaatakkoord”. Ook ligt er sinds kort een voorstel voor een Klimaatwet op tafel waar nagenoeg alle politieke partijen in de Tweede Kamer hun handtekening onder hebben gezet.

Read more

06.12.2018 NL law
Informatieplicht voor energiebesparende maatregelen: uiterlijk op 1 juli 2019 rapporteren

Short Reads - Het was al aangekondigd: een informatieplicht voor in de inrichting getroffen energiebesparende maatregelen. Wij schreven eerder een blog bij het voornemen van de minister hiertoe. Die informatieplicht komt er nu dan toch echt aan: op 3 oktober 2018 stuurde de minister van Economische Zaken ("de minister") het Besluit tot wijziging van het Activiteitenbesluit Milieubeheer in verband met de informatieplicht voor energiebesparende maatregelen naar de Tweede Kamer.

Read more

03.12.2018 NL law
Omgevingsrechtelijke besluitvorming voor zonneparken: een overzicht

Articles - De opgave die op Nederland rust om te verduurzamen wordt onder meer ingevuld met zonne-energie. Deze opwekkingsmethode wordt bijvoorbeeld genoemd in het Voorstel voor hoofdlijnen van het Klimaatakkoord, waarin door de sectortafel Elektriciteit voor de transitie naar een CO2 -vrij elektriciteitssysteem een groei aan hernieuwbare elektriciteit naar 84 TWh in 2030 wordt voorzien, te leveren door middel van wind op zee, wind op land én zonne-energie.

Read more

Our website uses cookies: third party analytics cookies to best adapt our website to your needs & cookies to enable social media functionalities. For more information on the use of cookies, please check our Privacy and Cookie Policy. Please note that you can change your cookie opt-ins at any time via your browser settings.

Privacy – en cookieverklaring