Articles

Vordering van fiscus tegen bestuurder lopende het faillissement van een vennootschap

Vordering van fiscus tegen bestuurder lopende het faillissement van een vennootschap

Vordering van fiscus tegen bestuurder lopende het faillissement van een vennootschap

05.11.2013 BE law

Recent heeft het Hof van Cassatie de deur iets wijder opengezet voor schuldeisers van een failliete vennootschap om, hangende het faillissement, een individuele vordering in te stellen tegen de bestuurders van de gefailleerde (Cass. 5 september 2013, A.R. nr. C.12.0445.N, www.juridat.be). Concreet mocht de fiscus de niet-betaalde bedrijfsvoorheffing, die opgenomen was in het passief van het faillissement, de facto integraal verhalen op de bestuurders, op grond van foutaansprakelijkheid.

1. Context

 

In de jaren voorafgaand aan het faillissement van een vennootschapsgroep hadden de verschillende vennootschappen van deze groep systematisch nagelaten om de verschuldigde bedrijfsvoorheffing door te storten aan de fiscus. Deze laatste zag zich uiteindelijk gedwongen om zijn vordering aan te geven in het passief van het faillissement. Tegelijk stelde hij ten belope van hetzelfde bedrag een aansprakelijkheidsvordering in ten aanzien van de bestuurders van de gefailleerde vennootschappen, op grond van artikel 1382 B.W.

 

In eerste aanleg verklaarde de rechtbank van koophandel de vordering tegen de bestuurders onontvankelijk omdat de fiscus een vergoeding vroeg voor zijn aandeel in de collectieve schade, terwijl enkel de curator hangende het faillissement een dergelijke vordering kan instellen.

 

Het hof van beroep kwalificeerde het voortzetten van de deficitaire activiteiten en de opbouw van de betalingsachterstand als een burgerrechtelijke fout met individuele schade voor de fiscus tot gevolg. Het oordeelde te dezen dat de weerhouden fout(en) geen collectieve schade had(den) doen ontstaan die gemeenschappelijk was aan alle schuldeisers van de failliete vennootschappen, maar een individuele schade waarvoor alleen de fiscus vergoeding kon vorderen. Het overwoog dat noch de curator noch de andere individuele schuldeisers van de betrokken faillissementen deze rechtsgrond konden inroepen.

 

Volledigheidshalve weze opgemerkt dat de feiten dateren van voor de inwerkingtreding van het huidige artikel 442quater WIB92. Dit artikel voorziet intussen in een specifiek aansprakelijkheidsregime voor het niet doorstorten van de bedrijfsvoorheffing.

 

2. Het arrest

 

Het Hof van Cassatie bevestigt de zienswijze van het hof van beroep.

 

Aldus het arrest:

 

De fout van een bestuurder of een zaakvoerder met betrekking tot het niet doorstorten van de bedrijfsvoorheffing door de vennootschap kan individuele schade opleveren voor de fiscus die erin bestaat dat de bedrijfsvoorheffing niet kan worden geïnd bij de vennootschap.” (eigen onderstreping)

 

De bestuurders voerden verder aan dat de schade nog niet zeker en vaststaand zou zijn, omdat het immers nog niet duidelijk was hoeveel de fiscus later nog zou kunnen ontvangen uit de failliete boedel zelf.

 

Opnieuw het arrest:

 

De omstandigheid dat het onzeker is of een schuldeiser een dividend zal ontvangen uit het faillissement sluit niet uit dat hij jegens een derde aanspraak kan maken op de volledige vergoeding van zijn individuele schade.”(eigen onderstreping).

 

3. Bespreking

 

Algemeen wordt aangenomen dat de curator a.h.w. een monopolie heeft om een rechtsvordering in te stellen tegen een derde-aansprakelijke voor collectieve schade en dat de individuele schuldeiser enkel kan dagvaarden voor een eigen schade die losstaat en dus verschilt van het verlies van zijn schuldvordering in de massa.

 

Een uitzondering daarop vormt de aansprakelijkheidsvordering tot aanvulling van het passief ex art. 530 W. Venn., waarin uitdrukkelijk wordt bepaald dat zowel de curators als de benadeelde schuldeisers deze rechtsvordering kunnen instellen.

 

De beslissing in het voorliggende cassatiearrest dat het hof van beroep, door te oordelen dat de fout van de bestuurders geen collectieve schade heeft doen ontstaan, maar een individuele schade waarvoor alleen de fiscus vergoeding kan vorderen, geen van de ingeroepen wetsbepalingen schendt, verrast bijgevolg (art. 16, 17, 18, 19, 20, 49, 51, 57, 99 Faill.W., 1382 B.W. en het gelijkheidsbeginsel).

 

De vraag rijst of dit arrest niet de mogelijkheid zal bieden aan om het even welke individuele schuldeiser van een failliete vennootschap om tijdens het faillissement vanwege de bestuurder betaling te vorderen van zijn schuldvordering, gekwalificeerd als vergoeding van individuele schade, die erin bestaat dat zijn schuldvordering niet kan worden geïnd bij de vennootschap.

 

Uiteraard vereist de toepassing van artikel 1382 van het B.W. in ieder geval het bewijs dat de bestuurder een fout heeft begaan in de zin van deze wetsbepaling.

 

In de besproken zaak werd als fout in aanmerking genomen: het voortzetten van de deficitaire activiteiten, de opbouw van de betalingsachterstand en het niet doorstorten van de bedrijfsvoorheffing.

 

Verder vereist artikel 1382 B.W. het bewijs van een oorzakelijk verband tussen de fout en de schade, rekening houdend met de verhaalsmogelijkheden die de schuldeiser ten aanzien van de vennootschap zou hebben gehad mochten de bestuursfouten niet begaan zijn geweest. De omvang van de geleden schade ingevolge het foutieve handelen van bestuurders is dus niet ipso facto gelijk aan het nominatief bedrag van de door de vennootschap onbetaald gelaten schuldvordering maar moet alleszins concreet beoordeeld worden.

 

4. Besluit

 

Het onderscheid tussen de begrippen collectieve en individuele schade zorgt in de praktijk voor heel wat discussie.

 

Naar aanleiding van dit arrest komt het dus gepast voor om de bestuurders van vennootschappen te waarschuwen voor individuele vorderingen van schuldeisers tegen hen tijdens het faillissement van de vennootschap, voor fouten gemaakt voorafgaand aan het faillissement.

 

 

All rights reserved. Care has been taken to ensure that the content of this e-bulletin is as accurate as possible. However the accuracy and completeness of the information in this e-bulletin, largely based upon third party sources, cannot be guaranteed. The materials contained in this e-bulletin have been prepared and provided by Stibbe for information purposes only. They do not constitute legal or other professional advice and readers should not act upon the information contained in this e-bulletin without consulting legal counsel. Consultation of this e-bulletin will not create an attorney-client relationship between Stibbe and the reader. The e-bulletin may be used only for personal use and all other uses are prohibited.

Team

Related news

21.05.2020 NL law
Stibbe 'Netherlands Tax Firm of the Year'.

Inside Stibbe - The International Tax Review has chosen our Amsterdam Tax team as 'Netherlands Tax Firm of the Year'. This is Stibbe's fourth recognition in recent years, after receiving this distinguished title in 2015, 2017 and 2019.

Read more

28.04.2020 LU law
Chambers and Partners Real Estate Global Practice Guide 2020 - Luxembourg chapter

Articles - Claire-Marie Darnand, Victorien Hémery, Johan Léonard, Tom Storck, Benjamin Marthoz, Audrey Jarreton and François Bernard have all contributed to the 2020 Chambers and Partners Real Estate Global Practice Guide, providing the Luxembourg chapter. 

Read more

20.05.2020 NL law
Perpetual securities not considered equity for Dutch corporate income tax purposes

Short Reads - In a decision of Friday 15 May 2020, the Dutch Supreme Court confirmed that fixed-to-floating rate perpetual equity securities (“perpetual securities”) should not be considered a “participation loan” (deelnemerschapslening) for Dutch tax purposes. Under Dutch tax law, characterization of a debt instrument as a “participation loan” implies that such instrument is deemed equity for Dutch corporate income tax purposes. Characterization of the perpetual securities as a participation loan would have meant that the interest would have been regarded non-deductible dividend.

Read more

20.04.2020 NL law
Webinar on restructuring of corporate finance and distressed M&A

Seminar - The global COVID-19 crisis poses major challenges to many companies, their shareholders and financiers. On Thursday 23 April 2020 from 13.30 to 14.30 (CEST) Stibbe organizes a webinar on restructuring of corporate finance and distressed M&A. Stibbe partners Job van Hooff (Insolvency & Restructuring), Reinout de Boer (Tax) and Duco de Boer (Corporate | M&A) will discuss important issues and developments.

Read more

20.05.2020 NL law
Stibbe in Amsterdam answers questions from consumers, small business foundations and NGOs about the coronavirus [updated]

Inside Stibbe - In a special Q&A (in Dutch), lawyers from our Amsterdam office share their legal expertise and strive to provide answers to questions put to us by consumers, self-employed persons, enterprises large and small, foundations and NGOs as a result of the corona crisis.

Read more

18.04.2020 EU law
Report of advisory committee on taxation of multinationals in the Netherlands

Short Reads - On 5 June 2019, the Dutch Lower House of Parliament adopted a motion that called on the Government to initiate and set up a committee of experts (‘the Committee’) with the purpose to investigate measures that would make the taxation of profits of multinationals fairer, while the Netherlands would remain attractive for Dutch head offices. Last Wednesday (15 April 2020), the Dutch State Secretary of Finance sent the report of the Committee to the Dutch Lower House of Parliament.

Read more

This website uses cookies. Some of these cookies are essential for the technical functioning of our website and you cannot disable these cookies if you want to read our website. We also use functional cookies to ensure the website functions properly and analytical cookies to personalise content and to analyse our traffic. You can either accept or refuse these functional and analytical cookies.

Privacy – en cookieverklaring